"Nie damy pogrześć mowy"

prof. zw. dr hab. Włodzimierz Wójcik
« powrót

Na ostatnim już zapewne dla mojego pokolenia spotkaniu starszoharcerskim „Watra 2007” środowiska zagłębiowskiego śpiewaliśmy – jak zwykle, jak to bywało niegdyś – codzienne piosenki obozowe, ale i pieśni wielkie.



Śpiewaliśmy więc naszą modlitwę poranną O Panie , Boże, Ojcze nasz…, modlitwę wieczorną Idzie noc… oraz Rotę – nasz hymn; oficjalny już od roku 1919. To przyogniskowe śpiewanie szło nam doprawdy nieźle. Nic dziwnego. Znajomość harcerskiego kanonu pieśni oraz Lata leśnych ludzi Marii Rodziewiczówny była jednym z podstawowych warunków przynależności do ZHP. Każdy z ćwików, czy wywiadowców, wyciągnięty nagle po północy z namiotu, był w stanie powiedzieć parę całkiem rzeczowych informacji o Rocie. Wiadomo przecież, że tekst czterozwrotkowego wiersza napisała, znana nam od najwcześniejszego dzieciństwa, poetka i nowelistka, Maria Konopnicka, na dwa lata przed śmiercią i zaraz opublikowała go w czasopiśmie „Przodownicy” w roku 1908. Do trzech pierwszych zwrotek napisał muzykę Feliks Nowowiejski. Z licznych przekazów dowiadujemy się, że ta porywająca pieśń wykonana została po raz pierwszy 15 lipca 1910 roku podczas uroczystości odsłonięcia Pomnika Grunwaldzkiego w Krakowie w 500-lecie zwycięstwa nad Krzyżakami. Połączonymi chórami niemal z całej Polski dyrygował kompozytor.


Od samego początku upowszechnienia Rotę uznano za wyjątkowo żarliwe wyznanie uczuć patriotycznych. Za formę ślubowania i przysięgi złożonej przez rodaków umęczonej przez zaborców – zwłaszcza Prusaków – ojczyźnie. Widziano też w niej zapowiedź wyzwolenia kraju poprzez czyn orężny („Orężny wstanie hufiec nasz”) wspierany łaską Boga. Dla wielu Rota miała rangę hymnu narodowego. Ze wzruszeniem pod niebo kierowano słowa. Oto one:


Nie rzucim ziemi, skąd nasz ród,


Nie damy pogrześć mowy!


Polski my naród, polski lud,


Królewski szczep Piastowy.


Nie damy, by nas gnębił wróg…


- Tak nam dopomóż Bóg } bis


Do krwi ostatniej kropli z żył


Bronić będziemy Ducha,


Aż się rozpadnie w proch i pył


Krzyżacka zawierucha.


Twierdzą nam będzie każdy próg…


- Tak nam dopomóż Bóg! }bis


Nie będzie Niemiec pluł nam w twarz


Ni dzieci nam germanił.


Orężny wstanie hufiec nasz,


Duch będzie nam hetmanił,


Pójdziem gdy zabrzmi złoty róg…


- Tak nam dopomóż Bóg! }bis


Łatwo zauważyć, że wedle poetki, należy bronić przed Germanami wartości materialnych: ziemi, czy domowych progów, tak jak to czynił prosty chłop Ślimak, główna postać Placówki Bolesława Prusa. W naszych dziejach wielu ludzi pióra tę kwestię podnosiło w poetyckim słowie. Jan Szczawiej wydał w roku 1981 drukiem piękną, solidnie opracowaną, antologię Piękna jesteś ziemio moja ojczysta z tekstami od Kochanowskiego, Naruszewicza, Słowackiego, Norwida – aż po Tadeusza Nowaka, Śliwiaka, czy Urszulę Kozioł. Wagę przywiązania do ziemi przodków podnosiła w Gawędzie o miłości ziemi ojczystej Wisława Szymborska. Pisała między innymi:


Ziemio ojczysta, ziemio jasna,


nie będę powalonym drzewem.


Codziennie mocniej w ciebie wrastam


radością, smutkiem, dumą, gniewem.


Nie będę jak zerwana nić.


Odrzucam pustobrzmiące słowa.


Można nie kochać cię – i żyć,


ale nie można owocować.


Wedle słów Roty należy bronić wartości kulturowych, moralnych, narodowego honoru. Jest zapowiedź obrony Ducha. Pojawia się świadomość genezy rodowodu Polaków. Manifestuje to - bardzo mocno brzmiący - wers „Królewski szczep Piastowy”. Symbolem duchowych wartości współczesnego Konopnickiej pokolenia jest „złoty róg”, jakby tyle co przywołany z Wesela Wyspiańskiego, który, nota bene, zmarł na rok przed powstaniem tekstu poetki. Tekst kończy silny ładunek wiary w Polskę niepodległą, bez kajdanów niewoli:


Nie damy miana Polski zgnieść


Nie pójdziem żywo w trumnę.


Na Polski imię, na jej cześć


Podnosim czoła dumne.


Odzyska ziemię dziadów wnuk…


- Tak nam dopomóż Bóg }bis


Można powiedzieć, że Rota służy Polsce i narodowi polskiemu już całe stulecie. Recytowano bądź śpiewano utwór w polskich okopach pierwszej i drugiej wojny światowej; zwłaszcza w legionach Piłsudskiego. W Palestynie i w Południowej Afryce. Na zachodzie Europy; pod Monte Cassino, we Francji i w Wielkiej Brytanii. W czasie stanu wojennego niosła wiarę w zwycięstwo demokracji.


Powstaje pytanie, jaki sens ma Rota dzisiaj, kiedy nie ma już Otto von Bismarcka. To prawda. Nie ma Bismarcka, nie ma, na szczęście, Hitlera. A przecież mamy w tym patriotycznym ślubowaniu, jakim jest Rota, przyrzeczenie dotyczące obrony polskiej mowy, polskiego ducha, ojczystego zagonu nie tylko w czasach dawnych, ale zawsze, także w przyszłości. Nie tylko problemem jest germanizacja, ale i ukrainizacja, czy lituanizacja. Przed nami wyzwanie XXI wieku. Chodzi o ukształtowanie stosunków z wszystkimi sąsiadami wedle zasad wprowadzanych w nowoczesnym, zhumanizowanym świecie: nie czyń drugiemu, co tobie nie miłe.


Musimy ułożyć właściwe stosunki z zachodnim sąsiadem… Joschka Fischer wyraził kiedyś w rozmowie z Adamem Michnikiem ciekawą opinię. Oto jej sens w przybliżeniu. Polacy mają parę ciemnych kart historii. To prawda. Zasadniczo jednak całą HISTORIĘ MAJĄ JASNĄ. Niemcy mają parę pięknych, jasnych kart, ale HISTORIĘ mają CIEMNĄ.


Tak było do niedawna. Zwolennicy nazizmu znikają w sposób naturalny


poprzednia
- [1] [2] -


Zobacz też:

Publicystyka - NIECZYSTOŚĆ NIECZYSTOŚĆ „Kosmetyka to nauka o kosmosie kobiety” – powiedział kiedyś Karl Kraus, niezgorszy pisarz – do tego mężczyzna! Jednym słowem: doskonały badacz kobiecej natury. więcej...
Publicystyka - Norwid nieznany Norwid nieznany Trzeba wiedzieć, że Norwid napisał swój poemat w dobie największej popularności Offenbacha, parodiującego w swoich operetkach mity starożytnych Greków. To właśnie ironia staje się pryzmatem nowego więcej...
Opinie
Musisz być zalogowany by móc komentować.
POLUB NAS!
WYDAWCY POLECAJĄ
Zwyczajna łaska
Książka Racheli
Sekret Wesaliusza
REKLAMA
linia_1_reklama linia_2_reklama linia_3_reklama
 
STRONA GŁÓWNA

MOJE GRANICE
Dodaj/Opublikuj
Wirtualna biblioteczka
Ustawienia
Więcej opcji
KSIĄŻKI
recenzje
premiery, nowości
zapowiedzi wydawnicze
audiobooki
patronaty
rankingi
autorzy
rekomendacje
wyzwania czytelnicze
WIERSZE

OPOWIADANIA

KONKURSY

SPOŁECZNOŚĆ
forum
blogi
zdjęcia
filmy
kalendarz
książki za aktywność
PUBLICYSTYKA
wywiady
eseje
sylwetki twórców
recenzje filmów