Od Kopciuszka do bohaterki. O nowej roli kobiet w literaturze dla młodych czytelników

granice_pl
« powrót

Publicystyka - Obrazek

Jesteśmy świadkami ogromnych zmian zachodzących w świadomości społecznej. Zmian, w sposobie postrzegania ról płciowych i, w końcu, zmian, które nawet jeśli jeszcze nie każą nam się pożegnać z Kopciuszkami, Śpiącymi Królewnami i Śnieżkami, to  przynajmniej dają nową perspektywę pozwalającą inaczej odczytać teksty kultury, zredefiniować role płciowe i na nowo określić udział kobiet i mężczyzn w życiu społecznym - pisze Maria Gorzędowska

Bergen. Kiedy chce się opisać Zośkę, pierwszym określeniem, które przychodzi do głowy, jest „krnąbrność”, ponieważ Zosia nie jest dziewczynką, która jest skromna i grzecznie czeka na kolejne polecenia wydawane przez dorosłych. Przeciwnie – jest pomysłowa, energiczna i gotowa zrobić wiele, by wcielić w życie swoje pomysły.


Taką bohaterką jest również Pippi Pończoszanka stworzona przez Astrid Lindgren. Powieść, co prawda, jest znacznie starsza, ale za to przez długi czas była jedyną, która przedstawiała postać dziewczynki w sposób łamiący stereotypy. Każdy z nas zna Pippi – siłaczkę podnoszącą konia, bohaterkę ratującą dzieci z pożaru czy umykającą policjantom. Trudno się jednak dziwić, przecież Pippi pochodzi ze Szwecji – kraju, który również w dziedzinie literatury, jest znany z egalitaryzmu. Skandynawska literatura dla dzieci jest w zakresie promowania postaw równościowych i poszanowania indywidualizmu pionierska.



Biblioteczka równouprawnienia


Jak twierdzi Hanna Dymel-Trzebiatowska w artykule Gender a równość, opublikowanym w serwisie Ryms.pl, gender jest społeczno-kulturową matrycą przekazywaną z pokolenia na pokolenie, odciskaną na płci biologicznej od najmłodszych lat. Perspektywa równouprawnienia jednoznacznie klasyfikuje ten proces jako niesprawiedliwy i skłania z jednej strony do rozpoznania pewnych schematów, a z drugiej - do wcielania w życie nowych idei, których podstawowym przekazem jest poszanowanie praw i godności jednostkiii. Dymel-Trzebiatowska jako przykłady realizowania przez skandynawską literaturę polityki równościowej, podaje, między innymi, książki: Różowe Życie Amandy Eriksson i Małą książkę o feminizmie Sassy Beregren.


Pierwszy tytuł przedstawia historię kilkuletniej, nie posiadającej imienia, dziewczynki, wchodzącej właśnie w etap życia, który roboczo można nazwać „różowym”. Niestety, okazuje się, że dziewczynka – co jest podyktowana niechęcią mamy do cukierkowych i postrzeganych stereotypowo jako „dziewczyńskie” kolorów – nie posiada niczego w tym kolorze. Pomimo tego, bezimienna dziewczynka za zgodą mamy i przy pomocy dziadka postanawia zaróżowić swój świat, przerabiając i barwiąc stare rzeczy. Warto podkreślić, że projekt, pomimo baldachimów i różowych ubranek, nie przeistoczył dziewczynki w słodką księżniczkę, ale w superbohaterkę, która na bluzce ma napis „Power”.


Bohaterką Małej książki o feminizmie jest Zosia, będąca niezwykle dociekliwą dziewczynką. Zainteresowana zdjęciem prasowym, zadaje pytania dotyczące stanowisk sprawowanych przez kobiety i mężczyzn, a także ludzi o różnych kolorach skóry. Poznając kilka faktów z historii walki o równouprawnienie, Zosia z przyjaciółmi (obu płci) powołuje do życia klub, w którym rozmawiają o stereotypach płciowych, z którymi dzieci stykają się już od najmłodszych lat, a ideą przewodnią spotkań jest hasło: „Jestem jaka jestem i taka zostanę”.


Z kolei szwedzki autor, Martin Widmark, zaproponował dzieciom serię kryminalną Biuro detektywistyczne Lassego i Mai, w której dwójka przyjaciół-detektywów rozwiązuje zagadki kryminalne. Dzieci uwielbiają tę serię i zupełnie im nie przeszkadza, że jeden z detektywów jest dziewczyną - pomimo, że najsłynniejsi detektywi w literaturze byli płci męskiej.


Pozycją, na którą również warto zwrócić uwagę, jest Biała żyrafa Lauren St. John. Powieść prezentuje historię dziewczynki, która – na skutek rozmaitych splotów wydarzeń – zamieszkuje w rezerwacie Sawubona w Afryce, gdzie odkrywa w sobie dar panowania nad zwierzętami i zaprzyjaźnia się z białą żyrafą. Książka niesie ideę poszanowania życia we wszystkich jego przejawach, a bohaterką, która pochyla się nad losem zwierząt i zwycięża zło (w tym przypadku kłusowników), jest 11-letnia dziewczynka.


Rzeczywiście było tak, że przez bardzo długi czas jedyną dziewczynką śmiałą, samodzielną i lekko ekscentryczną była Pippi Pończoszanka. Moim zdaniem to trochę za mało, żeby postawa dziewczynki czynnej, aktywnej, a przede wszystkim - akceptującej siebie, na stałe zagościła w świadomości społecznej. Dlatego dobrze, że na rynku jest coraz więcej pozycji pokazujących inne dziewczynki: zaangażowane, pełne inicjatywy, odważne, ale też otwarte na innych i tolerancyjne – komentuje Boryczko.



Maria Gorzędowska



- [1] [2] -
następna


Zobacz też:

Publicystyka - Papież, który trafił do Papież, który trafił do "Piekła" Pustelnik, mistyk, polityczny pionek, duchowny nieznający łaciny. W „Boskiej komedii” Dante umieścił go w piekle za tchórzostwo. Kim naprawdę był Celestyn V – poprzedni papież, który więcej...
Publicystyka - Jak odnaleziono skarb Priama? Jak odnaleziono skarb Priama? W roku 1870 Henryk Schliemann udał się wraz z żoną do Azji Mniejszej i nad brzegiem Hellespontu zabrał się do pierwszych na poważną skalę zakrojonych poszukiwań archeologicznych. Ku uciesze przyglądającej mu się więcej...
Opinie
Musisz być zalogowany by móc komentować.
POLUB NAS!
WYDAWCY POLECAJĄ
Zwyczajna łaska
Książka Racheli
Sekret Wesaliusza
REKLAMA
linia_1_reklama linia_2_reklama linia_3_reklama
 
STRONA GŁÓWNA

MOJE GRANICE
Dodaj/Opublikuj
Wirtualna biblioteczka
Ustawienia
Więcej opcji
KSIĄŻKI
recenzje
premiery, nowości
zapowiedzi wydawnicze
audiobooki
patronaty
rankingi
autorzy
rekomendacje
wyzwania czytelnicze
WIERSZE

OPOWIADANIA

KONKURSY

SPOŁECZNOŚĆ
forum
blogi
zdjęcia
filmy
kalendarz
książki za aktywność
PUBLICYSTYKA
wywiady
eseje
sylwetki twórców
recenzje filmów