O moim spotkaniu z XVII-wieczną Turcją, kawą i iluminacjami, czyli Orhan Pamuk i Nazywam się Czerwień
Notatkę dodano:2013-12-08 11:11:30

Od zawsze lubiłam książki ciekawe nie tylko w treści, ale i formie. I nie chodzi mi o formę nadaną przez wydawnictwo (choć ta również bardzo do mnie przemawia), ale o tę, której autorem jest sam pisarz. Tym bardziej niecierpliwiłam się sięgając po moją pierwszą książkę Pamuka - Nazywam się Czerwień. Ciekawą okładką i pięknymi iluminacjami wyznaczającymi początek każdego rozdziału, przywitała mnie ta prawie 600-stronowa księga. Dodatkowe wzmocnienia stanowiły wszechobecne entuzjastyczne recenzje i oczywiście Pan Nobel... Niestety moja nie będzie aż tak entuzjastyczna, choć mam wrażenie, że powodem tego nie będą braki w książce, ale moje własne. To nie jest książka dla mnie. Mimo, że pochłonęłam ją (trochę z obowiązku) w zaledwie trzy dni, kulturowo nie jestem w stanie jej udźwignąć. Ale od początku.

 

Nazywam się Czerwień to książka wielowymiarowa, wielowątkowa i bez wątpienia mocno zapadająca w pamięć czytelnika. To opowiadana przez wielu narratorów historia zbrodni i miłości. I sztuki. Choć właściwie wypadałoby rzec, że to raczej zbiór tysiąca i jednej opowieści o miłości, zbrodni, sztuce, islamie, zawiści, ślepocie, Allahu, sułtanach i dżinach, śmieci, świecie i tworzeniu. Z resztą - niewiele jest tematów, których Pamuk nie porusza, co z reszta chyba nie stanowi wielkiej korzyści dla książki, która ze strony na stronę stawała się coraz bardziej skomplikowana. Łatwo wtedy zrozumieć porównania tej książki do Gry w klasy. Gdyby jednak odsunąć na razie wątki poboczne (które być może wcale pobocznymi nie są!), byłaby to książka o XVII-wiecznym Stambule, stolicy islamskiej iluminacji. Byłaby to też książka o islamie i o morderstwie dokonanym w jego imię, morderstwie, którego sprawca ujawnia się czytelnikowi dopiero na końcowych kartach, choć i wcześniej prowadzi z nim dialog, zachęcając do odkrywania tajemnicy tymi słowy: spróbujcie z koloru moich słów odgadnąć, kim jestem. Ja, choć próbowałam rozszyfrować zagadkę, nie odgadłam, choć zrobiłam mnóstwo notatek.

 

Niewątpliwa zaletą Nazywam się Czerwień jest jej klimat - XVII-wieczny Stambuł, tajemnicze księgi z jeszcze bardziej tajemniczymi iluminacjami największych mistrzów, pięknie snute opowieści o sułtanach, dżinach i mitycznej miłości, wszystko okraszone szczyptą miłości i zbrodni. Język dzieła Pamuka jest piękny, bardzo literacki, nieprzesadzony, lekki jak iluminacje, a niektóre zdania pięknie skonstruowane. Również poznawczo książka ta jest absolutnie nieoceniona - dowiedziałam się z niej więcej na temat islamu i tureckiej sztuki niż kiedykolwiek do tej pory. Dzięki niej wiem, że tureccy malarze malowali na chwałę Allaha tak, by pokazać to, co widzi On, nie oni sami, zatem mogą być nawet ślepi, jeśli są doświadczeni. Wiem też już, że Turcy mają wiele wspólnego z historią Dalekiego Wschodu, i że indywidualny styl może mieś tylko pracownia malarska - nie artysta. I wiem też wiele o ich zwyczajach pogrzebowych.  Niestety nie spodobało mi się wszystko, czego się dowiedziałam, co oczywiście jest raczej kwestią moich ograniczeń zdecydowanie bardziej niż wadą książki.
Choć toleruję i nie potępiam, nie jestem w stanie pewnych rzeczy zrozumieć. Nie zrozumiem czemu stworzenie iluminacji w stylu  europejskim jest (było?) grzechem większym niż pozbawienie kogoś życia. Nie rozumiem dlaczego wobec śmierci najbliższej osoby płacze się tylko na pokaz i tylko przy otwartym oknie, a prawdziwe wzruszenie wywołuje tylko widok sułtana i jego urzędników. Nie wiem, czemu kawa jest symbolem zła i zmian na gorsze, dla innych zaś odwrotnie. Nie pojmuję czemu mają służyć zdania typu: Czułem przyjemny chłód własnego siedzenia i odbytnicy. Zmęczyła mnie także forma książki - ciągłe zmiany narratorów, szczególnie jeśli nagle zostawały nimi iluminowane postacie czy przedmioty - moneta, koń, drzewo... Mimo wszystko miałam wielką ochotę popatrzeć na te iluminacje, tak sugestywnie i pięknie były opisywane. Nie wspominając już o tym, jak bardzo chciałam, wraz z bohaterami, znaleźć się w sułtańskim skarbcu.
Podsumowując - dawno już, po żadnej książce nie miałam aż tak dużego mętliku w głowie. To być może dobrze i tym lepiej świadczy o Pamuku, ale dla mnie nie jest to uczucie przyjemne... Dlatego popełniając jeden z największych grzechów islamu - utopię swoje smutki... w kawie. Kawie, której Prorok nie chciał pić.

 

« Powrót na blog

Skomentuj
Nick(wymagany)

Moje książki

Na południe od granicy, na zachód od słońca
Koniec świata i hard-boiled Wonderland
Jedz, módl się, kochaj
Jezioro cierni
Śniadanie u Tiffanyego. Harfa traw
Białe kruki
Bezsenność w Tokio
Księga wszystkich dokonań Sherlocka Holmesa
Brzemię rzeczy utraconych
Oskarżony Pluszowy M.
Alicja w krainie rzeczywistości
Projekt Bronte
Przypadek Adolfa H.
Jako w niebie tak i na ziemi
Fabrykantka aniołków
Jak przestałem kochać design
Maja
Tajemnica Gaudiego
Niewidzialny cyrk
Wichrowe Wzgórza
Historyk
Ciemne sprawy dawnych warszawiaków
Zniknięcie słonia
Ostatnie życzenie
Miecz przeznaczenia
Smażone zielone pomidory
Czas pogardy
Krew elfów
Miłość z kamienia
Warszawa niezaistniała. Niezrealizowane projekty urbanistyczne i architektoniczne warszawy dwudziestolecia międzywojennego
Stulatek, który wyskoczył przez okno i zniknął
Warszawa kobiet
Spacerownik warszawski
Lustrzane odbicie
Jeden dzień
Frida
Ocalone z Titanica
Zabić arcyksięcia
Olvido znaczy zapomnienie
Tove Jansson. Mama Muminków
Sprawa Colliniego
Szmaragdowa tablica
Warszawskie to i owo
Pies Baskerville'ów / Pies Baskervillów
Żona rzeźnika
Kobieta epoki wiktoriańskiej. Tożsamość, ciało i medykalizacja
Trucizną mnie uwodzisz
Fotoplastikon
Dojrzewanie u Habsburgów
Anna Karenina tom 1
Anna Karenina tom 2
Kolacja z Anną Kareniną
Trzynasta opowieść
Kartki z pamietnika młodej mężatki
Niewyznane grzechy siostry Juany
Podróże z Herodotem
Jak makiem zasiał
Stowarzyszenie Miłośników Literatury i Placka z Kartoflanych Obierek
Młodszy księgowy
Jane Eyre. Autobiografia
Książę Parnasu
Ślubna suknia
Warszawski pitaval literacki
Podróże bliższe i dalsze, czyli urok komunikacyjnych staroci
Skradziona cześć 'Wisienki'. Anatomia fałszu i manipulacji
Woda dla słoni
Nieśmiertelne życie Henrietty Lacks
Kalkulować. Polacy na szczytach c.k. monarchii
Łabędź i Złodzieje
Kafka nad morzem
Kronika ptaka nakręcacza
Sputnik Sweetheart
Norwegian Wood
Tańcz, tańcz, tańcz
Wszystkie boże dzieci tańczą
Po zmierzchu
Przygoda z owcą
1Q84 Tom 1
1Q84 Tom 2
1Q84 Tom 3
Ślepa wierzba i śpiąca kobieta
O czym mówię, kiedy mówię o bieganiu
Cień wiatru
Gra Anioła
Więzień Nieba
Światła września
Pałac północy
Książę Mgły
Marina
Radio Yokohama
Masz przyjaciela Jedz módl się kochaj w Rzymie
Zaginiona księga z Salem
Ostatnie fado
Wiśniowy Klub Książki
Paryż na widelcu. Sekretne życie miasta
Powrót niedoskonały
Wyznaję
Diagnoza i inne opowiadania
W domu. Krótka historia rzeczy codziennego użytku
Charlotte Bronte i jej siostry śpiące
Ex libris Wyznania czytelnika
Zdobywam zamek
Zatoka o pólnocy
Historia stroju
Boże igrzysko. Historia Polski
Książka twarzy
Betonowy ogród
Zagubieni w Tokio
Labirynt
Willa
Shirley
Dobry człowiek
I nie było już nikogo
Portret Doriana Graya
Przyjaciółka z młodości
Dziewczęta i kobiety
Miłość dobrej kobiety
Drogie życie
Uciekinierka
Zbyt wiele szczęścia
Widok z Castle Rock
Za kogo ty się uważasz?
Taniec szczęśliwych cieni
Tajemniczy ogród
Córka dyrektora cyrku
Pozdrowienia z Londynu
The Woman in White
Tamte cudowne lata
Kocha, lubi, szanuje...
Dziewczyna Houdiniego
Komunizm
Zabić Rasputina. Prawdziwi zabójcy szalonego mnicha
Kobieta z wydm
Najstarszy zawód świata Historia prostytucji
Praga. Miasto magiczne. Spacerownik historyczny
Galicjanie - zesłańcy po Powstaniu Styczniowym
Zdrada, córka Nocy
Trolejbus, ludzie i media
Deja Dead
Dzieci z Bullerbyn
Koniec epoki kredy
Jak mówić, żeby dzieci nas słuchały, jak słuchać, żeby dzieci do nas mówiły
Jak mówić, żeby dzieci się uczyły
Eugeniusz Oniegin
Opowieści
Tłumacząc się z tłumaczenia
Cień Poego
Tajemnica Bożego Narodzenia
Szach mat. Zagadki, baśnie i opowiadania
Przepowiednia dżokera
W zwierciadle niejasno
Dziewczyna z pomarańczami
Vita brevis list florii emiilii do aureliusza augustyna
Zamek w Pirenejach
Krew na Placu Lalek
Święto swiateł
Niepamięć
Tabletki z krzyżykiem
Ludzie na walizkach
Monopol na zbawienie
Ludzie na Walizkach. Nowe Historie
Japonia. Tokio. Kobieta na krańcu świata
Haruki Murakami i jego Tokio. Przewodnik nie tylko literacki
Kryzys w Babilonie
Czarnobylska modlitwa. Kronika przyszłości
Krótki raport o użytkowaniu historii
Lala
Rynek w Smyrnie
Balzakiana
Saturn. Czarne obrazy z życia mężczyzn z rodziny Goya
Języki obce
Śnieżny lis
Iluzjonista
Listy
Silmarillion
Hobbit czyli tam i z powrotem
Władca Pierścieni t.1. Drużyna Pierścienia
Władca pierścieni t. 2. Dwie wieże
Władca Pierścieni t. 3. Powrót króla
Dom tajemnic
Miasto Śniących Książek
Rumo i cuda w ciemnościach
Kot alchemika
Historia życia prywatnego. Tom 4: Od rewolucji francuskiej do I wojny światowej
Marzycielka z Ostendy
Małe zbrodnie małżeńskie
Pan Ibrahim i kwiaty Koranu
Tektonika uczuć
Trucicielka
Historie miłosne
Oskar i pani Róża
Kobieta w lustrze
Intrygantki
Kandyd
Bezbarwny Tsukuru Tazaki i lata jego pielgrzymstwa
Skok Safony
Emilka z Księżycowego Nowiu
Emilka szuka swojej gwiazdy
Dorosłe życie Emilki
Herbert nieznany. Rozmowy
Wiersze wybrane. Zbigniew Herbert
Zaklinacz słów
Zbrodnia i kawa
Forrest Gump
Niezwykłe kobiety
Nazywam się Czerwień
Szachista
Dom z papieru
To, co zostało
Koty i córki robią tylko to, co chcą
Bez mojej zgody
Zabić cara
Ocean na końcu drogi
Pory roku
Wszystko za życie
Ślady
Co by było, gdyby...
Zamieć śnieżna i woń migdałów
Historia krain i miejsc legendarnych
Księżycowy Kamień
Zaklinacz czasu
Czterdzieści zasad miłości
Gawędy o Warszawie
Każdy umiera w samotności
Dom, w którym...
Zakład pogrzebowy przedstawia! Dobrze, że do nas trafiłeś
Będę to fotografował w kolorach. Początek XX wieku na trójwymiarowych zdjęciach Stanisława Wilhelma Lilpopa
Dom sióstr
Obserwator
Rzeczy ulotne
Kot w stanie czystym
Powtórnie narodzony
Rok 1984
Odyseja kota imieniem Homer
Księga ksiąg utraconych
Książki najgorsze
Nowe lektury nadobowiązkowe
Skazana
Nie myśl, że książki znikną
Miedzianka. Historia znikania
Golem i Dżin
Umarł mi. Notatnik żałoby
On wrócił
Książka o czytaniu, czyli resztę dopisz sam.
Przyjdzie Mordor i nas zje, czyli tajna historia Słowian
Przerwane milczenie
Pokuta
Edmond Ganglion & Syn
Motylek
Niewidzialne Miasta
Tajemnica szkoły dla panien
Sklepy cynamonowe
Małżeństwo we troje
Mapa czasu
Zimowa opowieść
Tajemnica Noelle
Juliusz Cezar
Joy
Pasja życia
W proch się obrócisz
Statek śmierci
Przyzwoitka
Krakowski kredens
Oszustki
Czytelniczka znakomita. Audiobook
Nie odchodź
Czytelniczka znakomita
Botanika duszy
Studnia bez dnia
Kontrapunkty. Sto dni bez słońca
Znaki szczególne
Kilka przypadków szczęśliwych
Historie cmentarne 1999-2004
Zapach miasta po burzy
Wszechświat kontra Alex Woods
W słusznej sprawie
Agent "Garbo"
Droga do zapomnienia
Rzeki Londynu
Carski smok
Krótka historia książek zakazanych
Na początku był negatyw
Jak zbudować wehikuł czasu. Nauka a podróże w przeszłość i w przyszłość
Karuzela uczuć
Słuchaj pieśni wiatru | Flipper roku 1973
Długie lato w Magnolii
Sońka
Wiosna po wiedeńsku
To nie jest książka. Burz i twórz!
Vanessa i Virginia
Detroit. Sekcja zwłok Ameryki
III Rzesza. Kulisy walki o pozycję, wpływy i władzę
Elizabeth i jej ogród
Japoński wachlarz Powroty
Ości
Sekret mojego męża
Neuland
Nocny gość
Wayward Pines. Szum
Magda Goebbels. Pierwsza dama Trzeciej Rzeszy
Kobiety, które zawładnęły Europą. Najpotężniejsze królowe
Wracajmy do domu
Tortuga. Dzieje wyspy piratów.
Na Hester Street topnieje śnieg
Szelmostwa niegrzecznej dziewczynki
Nocni wędrowcy. Audiobook
Audrey Hepburn
Impresjonista
Uparte serce. Biografia Poświatowskiej
List z Powstania
Dziewczyna z poczty
Dziewczyny z Powstania
Kolekcjonerka perfum
Ostatni pasażer
Autorka
Dobry ojciec
Niehalo
Skąd wziął się kot Schrodingera. Geniusz z Wiednia i kwantowa rewolucja
Niebezpieczne związki
Bostończycy
Kupa kultury. Przewodnik inteligenta
Podróże z nim i samotnie. Pięć piekieł na ziemi
Ostatnie dni Stefana Zweiga
Scotland Yard
Czesałam ciepłe króliki
Więcej czerwieni
Pamiętnik z mrówkoszczelnej kasety
Dwie kochanki
Niechciani
Polka
Jeśli zimową nocą podróżny
Oczyszczenie
27, czyli śmierć tworzy artystę
Wybrałem wolność
Bóg, honor, trucizna
Miasto z lodu
Okna
Władca liczb
Zielona sukienka. Przez Rosję i Kazachstan śladami rodzinnej historii
Najpiękniejsze. Kobiety z obrazów
Już czas
Stulecie Winnych. Ci, którzy przeżyli
Lekarz, który wiedział za dużo
Anatomia pewnej nocy
Grobowiec z ciszy
Antropologia wojny
Skazy
Niezwykłe liczby Fibonacciego. Piękno natury, potęga matematyki
Nawroty nocy
Willa „Triste"
Miniaturzystka
Wierszyki ćwiczące języki, czyli rymowanki logopedyczne dla dzieci
Diabeł tkwi w serze
Śnieg przykryje śnieg
Najlepsze buty na świecie
Deliryczny Nowy Jork. Retroaktywny manifest dla Manhattanu
Droga
W zakątku cmentarza czyli koniec wieczności
Dom z witrażem
Nowy Jork. Od Mannahatty do Ground Zero
Piano rysuje sufit. Rozmowy o przygodzie
Nieważkość
Stulecie Winnych. Ci, którzy walczyli
Uprawa roślin południowych metodą Miczurina
Trzydziesta pierwsza
Zapomniane słowa
Babska Stacja
Uczyć się od Las Vegas. Zapomniana symbolika formy architektonicznej
Wiadomość
Chan al-Chalili
Pani Stefa
Historia kotów
Zabijemy albo pokochamy. Opowieści z Rosji
Stulecie Winnych. Ci, którzy wierzyli
Szczygieł
Imperium księżyca w pełni. Wzlot i upadek Komanczów, najpotężniejszego indiańskiego ludu w historii Ameryki Północnej
Saga Ognia i Wody. Księga pierwsza. Wielki błękit
Te chwile
Ostatnie słowo
Irak. Piekło w raju
Z jednym wyjątkiem
Sunset Park
Diabeł i tabliczka czekolady
Zbrodnia w szkarłacie
13 pięter
Cynkowi chłopcy
Jako dowód i wyraz przyjaźni. Reportaże o Pałacu Kultury
Karbala
Szklany zamek
Maria i Paul. Miłość geniuszy
Błysk rewolwru
Respect. Życie Arethy Franklin
Między światami. Moje życie i niewola w Iranie
Wyspa klucz
Mężczyźni bez kobiet
Dom. Krótka historia idei
What if? A co gdyby? Naukowe odpowiedzi na absurdalne i hipotetyczne pytania
Wszystko za Everest
Wilk
Wytępić całe to bydło
Tęczowe San Francisco. Wspomnienia o moim ojcu
Idź, postaw wartownika
Facecje
Mur. 12 kawałków o Berlinie
Nie oddam dzieci!
Kwanty. Przewodnik dla zdezorientowanych
Białystok. Biała siła, czarna pamięć
Sztuka budowania
Ścieżki północy
Księżyc myśliwych
Istota rzeczy
Sekret
Cztery siostry. Utracony świat ostatnich księżniczek z rodu Romanowów
Przejęzyczenie. Rozmowy o przekładzie
Informacja jest piękna
Piękny styl. Przewodnik człowieka myślącego po sztuce pisania XXI
Regulamin tłoczni win
Nic zwyczajnego. O Wisławie Szymborskiej
Antarktyczna podróż sir Ernesta Shackelton
O zabijaniu
Pod sztandarem nieba. Wiara, która zabija
Klaśnięcie jednej dłoni
Szwedzi. Ciepło na północy
Droga na Północ. Antologia norweskiej literatury faktu
Tajemna historia
Dobrze się myśli literaturą
Księga zachwytów
Hen. Na północy Norwegii
Hawaikum. W poszukiwaniu istoty piękna
Grzybowska 6/10. Lament
Miasto Archipelag
Kruchy dom duszy
Krew i burza. Historia z Dzikiego Zachodu

Moje linki

Licznik

Odsłon: 37486
Osób: 36632

OSTATNIO PRZECZYTANE

* M. Bruczkowski, "Bezsenność w Tokio" * A.Niffenegger, "Lustrzane odbicie" * Ch. Bronte, "Profesor" * E. Bronte, "Wichrowe wzgórza"

***

Z książkami jest ten problem, że prawie nikt nie ma tyle pieniędzy, by je wszystkie kupić, nikt nie ma dość czasu, by je wszystkie przeczytać, a stos tych, które się kupiło i przeczytało wiecznie się przewraca... Mimo wszystko - są takie, które zostawiają gdzieś w człowieku ślad, mniej lub bardziej palący. O tym tutaj...
Blog granice.pl. Ta strona jest nieoderwalna częścią serwisu www.granice.pl właściciela firmy W&w. 2008-2017