Nieznane wcześniej rysunki Tove Jansson, szkice związane z początkami Muminków, rodzinne fotografie i prace pokazujące mniej znane oblicze artystki trafiły na dużą wystawę w Londynie. Ekspozycja przypomina także niezwykły epizod z jej kariery: Jansson zilustrowała Hobbita, a jej olbrzymi Gollum uświadomił J.R.R. Tolkienowi, że w tekście nie określił wyraźnie rozmiarów tej postaci. Pisarz później doprecyzował ten opis.
Najważniejsze informacje
- W Londynie zostanie pokazanych ponad 100 prac i materiałów związanych z Tove Jansson, w tym niepublikowane wcześniej rysunki.
- Tove Jansson and her Families będzie pierwszą w Wielkiej Brytanii wystawą skupioną na jej działalności ilustratorskiej.
- Na ekspozycji znajdą się m.in. wczesne szkice Muminków, fotografie, obrazy, korespondencja i materiały związane z magazynem Garm.
- Jansson zilustrowała również szwedzkie wydanie Hobbita, przedstawiając Golluma jako ogromną postać.
- Tolkien zdał sobie wówczas sprawę z tego, że w książce nie określił wprost rozmiarów Golluma, i w późniejszych wydaniach opisał go jako małe, oślizgłe stworzenie.
Nieznane rysunki Tove Jansson trafią na wystawę
Wystawa Tove Jansson and her Families zostanie otwarta 21 listopada 2026 roku w londyńskim Quentin Blake Centre for Illustration i potrwa do 9 maja 2027 roku. Organizatorzy zapowiadają ponad 100 rzadko pokazywanych szkiców, obrazów, ilustracji i fotografii, a wśród nich znajdą się także rysunki, które wcześniej nie były prezentowane publiczności. Będzie to pierwsza w Wielkiej Brytanii wystawa poświęcona przede wszystkim Jansson jako ilustratorce.
Jednym z takich nieznanych materiałów jest szkic Taty Muminka z ogromną muszlą, będący wczesną wersją projektu okładki Tatusia Muminka i morza. Rysunek należał do prac, których wcześniej nie widziała nawet Sophia Jansson, bratanica artystki i przewodnicząca Moomin Characters. Na wystawie znajdą się też materiały związane z pierwszą opublikowaną książką o Muminkach oraz prace powstałe jeszcze w dzieciństwie Tove Jansson. Już jako siedmiolatka tworzyła własne ilustrowane książeczki i sprzedawała je kolegom z klasy.
Ekspozycja ma pokazać nie tylko Muminki, ale także ludzi i otoczenie, które wpływało na twórczość Jansson. Pojawią się prace związane z jej matką, działalnością dla satyrycznego magazynu Garm, a także z powojennymi muralami tworzonymi w Finlandii. Jeden z nich zostanie pokazany w Wielkiej Brytanii po raz pierwszy. Organizatorzy chcą również zwrócić uwagę na rodzinę, przyjaciół i partnerki artystki oraz na to, w jaki sposób bliskie osoby znajdowały odbicie w jej twórczości.
Tove Jansson narysowała Golluma. Tolkien zmienił opis bohatera
Na wystawie przypomniana zostanie także mniej znana część dorobku Jansson: jej ilustracje do książek innych autorów. Artystka pracowała m.in. nad szwedzkimi wydaniami utworów Lewisa Carrolla, a na początku lat 60. otrzymała propozycję zilustrowania Hobbita J.R.R. Tolkiena. Zwróciła się do niej w tej sprawie Astrid Lindgren, która pracowała wówczas dla wydawnictwa Rabén & Sjögren.
Jansson chciała przy tej pracy odejść od stylu kojarzonego z Muminkami. Poszczególne postaci rysowała wielokrotnie – nawet od 20 do 60 razy – zanim uznała efekt za odpowiedni. Szczególną uwagę poświęcała krajobrazom i atmosferze, często zmniejszając bohaterów, aby otoczenie odgrywało na ilustracjach większą rolę. Jej ilustracje nie miały być dosłownym odwzorowaniem tekstu, co nie wszystkim czytelnikom Tolkiena przypadło do gustu.
Najbardziej niezwykła okazała się jednak postać Golluma. Jansson przedstawiła go jako ogromną, niemal potworną istotę, zdecydowanie większą od Bilba. Tolkien był zaskoczony takim przedstawieniem bohatera i zdał sobie sprawę z tego, że sam wcześniej nie sprecyzował jego rozmiarów. W drugiej edycji swej książki dopisał więc określenie przedstawiające Golluma jako małe, oślizgłe stworzenie.
Szwedzka wersja Hobbita z ilustracjami Jansson ukazała się dwa lata po otrzymaniu przez nią propozycji wykonania rysunków. Te same ilustracje wykorzystano później także w fińskim przekładzie. Sama artystka wspominała po latach, że możliwość zilustrowania książki Tolkiena była dla niej wielką przygodą.
Co ciekawe, jesienią HarperCollins po raz pierwszy opublikuje Hobbita z ilustracjami Tove Jansson w języku angielskim. Brytyjska premiera została zaplanowana na 24 września 2026 roku, a amerykańska na 6 października. Tym samym prace, które przez lata pozostawały dostępne przede wszystkim w skandynawskich wydaniach książki, trafią do znacznie szerszego grona czytelników.
Londyńska wystawa pokaże więc Jansson nie tylko jako twórczynię Muminków, lecz także jako ilustratorkę, która wpłynęła nawet na późniejszy opis jednej z najbardziej rozpoznawalnych postaci świata stworzonego przez J.R.R. Tolkiena.
Przeczytaj także:
- Tę powieść kochają czytelniczki. Nowa ekranizacja jeszcze w tym roku
- Młodzi ludzie coraz słabiej rozumieją to, co czytają. Polska na tle świata jest wyjątkiem
- 1,5 miliarda dolarów za pirackie książki. Autorzy i wydawcy spierają się o pieniądze od AI
- Książka, którą trzeba pociąć nożyczkami. Tak opowiada o ludobójstwie
