Polska Lady Makbet. Nazywano ją narzędziem w rękach szatana. Fragment książki „Kryminalne dzieje Piastów. Mroczna historia dynastii"

Data: 2026-09-18 10:47:22 | artykuł sponsorowany | Ten artykuł przeczytasz w 9 min. Autor: Piotr Piekarski
udostępnij Tweet

Bezwzględni tyrani, przebiegli spiskowcy, nieokiełznani okrutnicy - oto ojcowie państwa polskiego

W czasach, gdy politykę uprawiało się mieczem, nie było miejsca na skrupuły. Brat występował przeciw bratu, syn przeciw ojcu, mąż przeciw żonie – w walce o władzę nie ma żadnych świętości.

Piastowie byli najkrwawszą dynastią w naszej historii. Swoje pomniki wznieśli na kościach przeciwników. Jedni odważnie i otwarcie siekali biskupów, inni skrycie knuli i truli konkurentów. Likwidowali tych, którzy ośmielili im się przeciwstawić. Albo tych, którzy rozpuszczali plotki. Każdy powód był dobry, by wrzucić kogoś do lochu lub zamknąć w wieży, ewentualnie oślepić.

Co – i kogo – ma na sumieniu dynastia, którą maluje się jako cnotliwych ojców narodu? Królów będących przecież zwykłymi ludźmi, kierowanymi żądzami i targanymi silnymi uczuciami, których korona na głowie zmieniła w tyranów.

Ale historia bywa przewrotna. Raz trzymasz miecz, a raz znajdujesz się na jego końcu. Dziś spiskujesz, jutro sam padasz ofiarą spisków. Bo w krwawej grze o tron role oprawcy i ofiary zmieniają się bardzo szybko.

„Kryminalne dzieje Piastów. Mroczna historia dynastii" Mariusza Sampa grafika promująca książkę

Do lektury książki Mariusza Sampa Kryminalne dzieje Piastów. Mroczna historia dynastii zaprasza Wydawnictwo Znak. 

Piastowie ukazywani są w podręcznikach przez pryzmat suchych faktów. W książce Mariusza Sampa ojcowie państwa polskiego ożywają, a ich losy przypominają najbardziej wciągającą serię true crime. Kryminalne dzieje Piastów. Mroczna historia dynastii to dzieje pierwszych polskich władców, opowiadane przez zbrodnie, zdrady, porwania, tortury i… jeszcze więcej. Ta lektura jest rozrywką, ale też brutalnym przypomnieniem, jak okrutny i bezwzględny potrafi być człowiek – pisze Danuta Awolusi w naszej redakcyjnej recenzji książki Kryminalne dzieje Piastów. Mroczna historia dynastii. 

– Ci sami ludzie potrafili budować państwo i fundować kościoły, a zarazem bardzo brutalnie rozprawiać się z tymi, którzy stanęli im na drodze – mówi w naszym wywiadzie Mariusz Samp, autor publikacji. Rozmawiamy o przemocy, ambicji, zemście i o tym, jak oddzielić historyczne fakty od narastających przez wieki legend.

W ubiegłym tygodniu na naszych łamach zaprezentowaliśmy premierowy fragment książki Kryminalne dzieje Piastów. Mroczna historia dynastii. Dziś czas na kolejną odsłonę tej historii:

„Polska Lady Makbet. Nazywano ją narzędziem w rękach szatana. Fragment książki

Pod adresem Agnieszki, żony Władysława Wygnańca, średniowieczni kronikarze miotali najcięższe inwektywy, uznając ją za narzędzie w rękach szatana i straszliwego potwora, niemającego sobie równych w gronie żon piastowskich. To właśnie za sprawą Agnieszki mistrz Wincenty Kadłubek przyrównał kobiety do „najdzikszych potworów, sroższych niż lwy i smoki”. Z Agnieszką Władysław związał się w wieku dwudziestu lat z przyczyn czysto politycznych, jak zresztą większość małżeństw w tym czasie. Przybycie austriackiej księżniczki do Polski wywołało niemałe zamieszanie. Agnieszka była bowiem niezwykłą kobietą, dumną ze swego pochodzenia i bardzo ambitną. Demonstracyjnie okazywała swoją wyższość, co bulwersowało obserwatorów życia dworskiego. „Tygrysica”, jak określił ją Kadłubek, niemal od samego początku swego pobytu nad Wisłą aktywnie uczestniczyła w życiu politycznym kraju. Po 1138 roku wspierała z właściwą sobie energią małżonka w jego działaniach zmierzających do przejęcia bezpośredniej władzy we wszystkich dzielnicach kraju. Mając po swojej stronie poparcie Konrada III, przyrodniego brata, liczyła na szybkie zwycięstwo w rywalizacji z braćmi Władysława, którzy z racji młodego wieku nie mieli żadnego doświadczenia ani w polityce, ani w prowadzeniu wojen.

Jeśli wierzyć przekazom pisanym, Agnieszka całkowicie zdominowała małżonka. Kiedy coś jej nie pasowało, potrafiła bez mrugnięcia okiem nazwać go półksięciem lub półmężem. Natomiast gdy ktoś zalazł jej za skórę, długo nosiła żal w sercu i szukała tylko okazji, by się odgryźć. Przekonał się o tym osobiście Piotr Włostowic, gdy pomówił ją w żartach o niewierność małżeńską. Do incydentu tego doszło pewnej zimy podczas wypadu Władysława i Piotra na łowy w pobliżu Wrocławia. Książę i palatyn, zaskoczeni szybkim zapadnięciem zmroku, rozpalili ogień w lesie. Po zjedzeniu pieczeni i wypiciu z braku wina rozpuszczonego śniegu Władysław wypalił: „Jakaż to uczta książęca! Pewnie wspanialej teraz twoja żona biesiaduje z opatem twoim”. W odpowiedzi Piotr powiedział: „Żona moja robi z opatem moim, podobnież i twoja sobie poczyna z niemieckim wojakiem, gdy ciebie nie ma, swoim kochankiem”.

Władysławowi Wygnańcowi mocno w pamięci utkwiły słowa śląskiego możnowładcy i nie potrafiąc przejść obok nich obojętnie, w końcu podzielił się nimi z żoną. Kobieta była zszokowana tymi insynuacjami, którym z marszu zaprzeczyła, co przekonało sposępniałego męża o jej wierności. Złośliwi twierdzą natomiast, że Agnieszka rzeczywiście przyprawiała rogi mężowi, flirtując na boku z jego dworzaninem. Ile w tym prawdy, nie wiadomo. Pewne w świetle źródeł jest tylko to, że urażona do żywego księżna postanowiła pomścić zniewagę. Z czasem zdołała przekonać męża, że Piotr zamierza się zbuntować i pozbawić go życia. Były to wprawdzie wierutne bzdury, wymyślone na poczekaniu przez kipiącą złością kobietę, jednak Piast uwierzył w zapewnienia żony, która była dla niego prawdziwą podporą podczas zmagań z juniorami. Tego samego nie można było powiedzieć o Włostowicu, który prowadzoną przez siebie polityką balansowania między zwaśnionymi obozami naraził się na zarzut zdrady ze strony Władysława.

Dla faktycznego czy potencjalnego zdrajcy zawsze przewidywano karę. Tak również było w tym wypadku. Z uwagi jednak na to, że Piotr Włostowic cieszył się powszechnym szacunkiem i rozporządzał znaczną liczbą zbrojnych, otwarta wojna z nim nie uśmiechała się seniorowi, który wolał rzucić podległe sobie rycerstwo przeciwko znienawidzonym i nadal niepokonanym braciom aniżeli przeciwko palatynowi. Remedium na tę bolączkę było porwanie Piotra i dostarczenie go wprost na dwór książęcy. Realizacji tej specjalnej misji podjął się zaufany rycerz Agnieszki imieniem Dobek. Aby zachęcić go do działania i utrzymania całej intrygi w tajemnicy, obiecano mu w nagrodę liczne włości, które zamierzano w niedalekiej przyszłości skonfiskować palatynowi. Dla Dobka perspektywa łatwego wzbogacenia się była nader nęcąca, nie dziwi więc, że przyjął ofertę bez żadnego sprzeciwu. Mężczyzna mógł uważać się za wybrańca losu, któremu otworzono na oścież bramy do nieba, ponieważ książęca para mogła wybrać do czarnej roboty zupełnie kogoś innego. Ostatecznie wybór padł właśnie na Dobka, który tym samym znalazł się w centrum uwagi.

Do porwania Piotra Włostowica doszło w podwrocławskim Ołbinie lub – jak chcą tego inne przekazy – w samym Wrocławiu. Dobek przyjechał na Śląsk w trakcie przygotowań do ślubu syna palatyna, Świętosława, z córką księcia połabskiego Jaksy z Miechowa. Moment na wprowadzenie w życie misternie uknutej intrygi wybrano zatem pieczołowicie. Dobka wraz z towarzyszącą mu świtą przyjęto z najwyższymi honorami. Pozwolono im wypocząć po trudach podróży, nakarmiono ich i napojono. Zorganizowano też specjalnie dla nich obfitą kolację, mocno zakrapianą najlepszymi trunkami. Gdy libacja dobiegła końca, udano się na spoczynek na miejsce przygotowane przez Włostowica.

Ale Dobek tej nocy nie spał, a jeśli już, to bardzo krótko – wstał z łóżka skoro świt. Wraz z nim obudzili się jego ludzie, z którymi zaskoczył śpiących jeszcze dworzan i straże Piotra. Po kolei obezwładniono wszystkich, którzy próbowali w jakikolwiek sposób przeciwstawić się zbirom. Na samym końcu rozprawiono się z palatynem, który już nie spał, gdy wkroczono do jego komnaty, obudzony krzykami dochodzącymi z zewnątrz. Jeśli zaufać źródłom, Piotr osobiście otworzył drzwi przed proszącym go o to Dobkiem i zrzucił w jego obecności przywdzianą szybko zbroję. Na bok odłożył również miecz, który miał w zwyczaju dobywać, gdy działo się coś złego. Stał się w ten sposób całkowicie bezbronny, ułatwiając tym samym wykonanie zadania siepaczom, którzy rzucili się na niego jak na baranka idącego na rzeź. Piotr w starciu ze zgrają złoczyńców nie miał absolutnie nic do powiedzenia. Po chwili szamotaniny powalono go na ziemię i związano powrozami. To samo uczyniono z dziewiętnastoletnim synem palatyna Świętosławem, który próbował ratować ojca. Obu ich uprowadzono i dostarczono zleceniodawcom. Dwór Piotra natomiast niemiłosiernie złupiono i puszczono z dymem.

Ale najgorsze miało dopiero nadejść. Gdy przytargano jeńców przed oblicze pary książęcej, Agnieszka, która nie posiadała się z radości, wykrzyczała w kierunku Piotra Włostowica: „Odbierz teraz na coś zasłużył, ty, któryś małżonkowi mojemu nagadał ohydnych słów. O, nie wyjdziesz, przyjdzie, przyjdzie godzina karcenia”. Palatyna osadzono w lochu jak największego zbrodniarza i poddano torturom. Za namową pałającej nienawiścią Agnieszki książę Władysław zgodził się wyłupać oczy więźniowi. Nie poprzestano tylko na tym i po chwili oszołomionemu mężczyźnie próbowano jeszcze wyrwać język. Palatyn, czując, na co się zanosi, zaczął się mocno miotać, a że jego kat nie miał zbyt dużego doświadczenia w tym rzemiośle, uciął Piotrowi jedynie część języka, w rezultacie czego ten mógł później jeszcze mówić, chociaż z wielkim trudem.

Okaleczonego Piotra pozbawiono dodatkowo majątku i wygnano z kraju wraz z rodziną. W krótkim czasie stał się nikim – człowiekiem, którego ograbiono ze wszystkiego, nawet z godności."

Książkę Kryminalne dzieje Piastów. Mroczna historia dynastii kupicie w popularnych księgarniach internetowych:

Tagi: fragment,

Zobacz także

Musisz być zalogowany, aby komentować. Zaloguj się lub załóż konto, jeżeli jeszcze go nie posiadasz.

Książka
Kryminalne dzieje Piastów. Mroczna historia dynastii
Mariusz Samp4
Okładka książki - Kryminalne dzieje Piastów. Mroczna historia dynastii

Bezwzględni tyrani, przebiegli spiskowcy, nieokiełznani okrutnicy - oto ojcowie państwa polskiego W czasach, gdy politykę uprawiało się mieczem, nie było...

Wydawnictwo