Julian Ursyn Niemcewicz

Julian Ursyn Niemcewicz - biografia, życie i twórczość

Julian Ursyn Niemcewicz pochodził ze średniozamożnej rodziny szlacheckiej; był synem Marcelego, podczaszego mielnickiego, oraz Jadwigi z Suchodolskich. Ochrzczono go w Wistyczach, a dzieciństwo spędził głównie w Skokach oraz w majątkach rodzinnych w Neplach i Adamkowie. Już jako dziecko uczestniczył w uroczystościach koronacyjnych Stanisława Augusta w Warszawie.

Julian Ursyn Niemcewicz kształcił się w warszawskim Korpusie Kadetów od 1770 roku, a naukę zakończył w 1776 w stopniu porucznika. Wkrótce został adiutantem Adama Kazimierza Czartoryskiego i towarzyszył mu w licznych podróżach po Europie, odwiedzając m.in. Holandię, Austrię, Francję, Anglię, Niemcy, Włochy, Sycylię i Maltę. Z jego inspiracji zajmował się przekładami literatury francuskiej, a w 1784 był mistrzem loży wolnomularskiej Bouclier du Nord.

Julian Ursyn Niemcewicz jako poseł inflancki uczestniczył w obradach Sejmu Wielkiego i należał do Stronnictwa Patriotycznego. Współtworzył projekt Konstytucji 3 Maja wraz z Hugonem Kołłątajem, podpisał asekurację popierającą Ustawę Rządową i był współzałożycielem Zgromadzenia Przyjaciół Konstytucji Rządowej. Współpracował z Komisją Edukacji Narodowej, przewodniczył Towarzystwu do Ksiąg Elementarnych oraz współredagował Gazetę Narodową i Obcą. W czasie insurekcji kościuszkowskiej pełnił funkcję adiutanta i sekretarza Tadeusza Kościuszki, a po bitwie pod Maciejowicami trafił do twierdzy Pietropawłowskiej w Petersburgu, gdzie przez dwa lata przebywał w niewoli, tworząc swoje utwory.

Julian Ursyn Niemcewicz po uwolnieniu w 1796 roku udał się do Stanów Zjednoczonych, gdzie mieszkał m.in. w Filadelfii i Elizabethtown. Spotkał się z Jerzym Waszyngtonem i Thomasem Jeffersonem, został członkiem Amerykańskiego Towarzystwa Filozoficznego, a w 1806 jako pierwszy Polak otrzymał obywatelstwo amerykańskie. W 1800 roku poślubił Susan Livingston Kean, córkę pierwszego skarbnika stanu Nowy Jork.

Julian Ursyn Niemcewicz po powrocie do kraju objął funkcje sekretarza Senatu, wizytatora szkół oraz pierwszego prezesa Dyrekcji Rządowej Teatru Narodowego. Był członkiem, a następnie prezesem Towarzystwa Przyjaciół Nauk. Otrzymał Order Świętego Stanisława, przystąpił do Konfederacji Generalnej Królestwa Polskiego, a od 1822 roku mieszkał w Ursynowie, gdzie wprowadzał nowoczesne metody ogrodnictwa i poświęcał się pracy pisarskiej.

Julian Ursyn Niemcewicz w okresie powstania listopadowego uczestniczył w życiu politycznym jako senator i członek Rady Administracyjnej, podpisał akt detronizacji Mikołaja I oraz działał na emigracji, osiadając w Paryżu. Był związany ze środowiskiem Adama Jerzego Czartoryskiego, działał w Związku Jedności Narodowej oraz kierował Wydziałem Historycznym Towarzystwa Literackiego w Paryżu. Zmarł w 1841 roku i został pochowany w Montmorency.

Julian Ursyn Niemcewicz pozostawił obszerną i zróżnicowaną twórczość literacką. Do jego najważniejszych dzieł należą dramat Powrót posła, cykl Śpiewy historyczne oraz powieść Jan z Tęczyna, uznawana za pierwszą polską powieść historyczną. W swoich utworach podejmował tematykę polityczną i patriotyczną, często wykorzystując formę historyczną lub satyryczną. Pozostawił również liczne pamiętniki dokumentujące kolejne etapy jego życia.