Narcyza Żmichowska

Narcyza Żmichowska - biografia, życie i twórczość

Narcyza Żmichowska pochodziła z niezamożnej rodziny ziemiańskiej, która utraciła majątek po wydziedziczeniu jej babki. Jej ojciec, Jan Żmichowski, pracował jako pisarz składu soli w Nowym Mieście nad Pilicą, a matka zmarła kilka dni po jej narodzinach.

Narcyza Żmichowska wychowywała się u krewnych na Podlasiu pod opieką Tekli Raczyńskiej. Kształciła się na pensji Zuzanny Wilczyńskiej oraz w Instytucie Guwernantek w Warszawie, gdzie jedną z jej nauczycielek była Klementyna z Tańskich Hoffmanowa, później krytykowana przez Żmichowską za metody pedagogiczne.

Narcyza Żmichowska w 1838 roku podjęła pracę jako guwernantka w rodzinie hrabiów Zamoyskich, z którymi wyjechała do Paryża. Tam, pod wpływem brata Erazma i jego poglądów, rozpoczęła intensywne studia w Bibliotece Narodowej Francji i zapoznała się z dziełami filozofów oraz twórców romantyzmu.

Narcyza Żmichowska po powrocie do kraju w 1839 roku związała się ze środowiskami intelektualnymi i publicystycznymi. Debiutowała literacko na łamach Pierwiosnka, publikowała także artykuły w czasopismach Pielgrzym i Przegląd Naukowy.

Narcyza Żmichowska po śmierci brata współtworzyła krąg Entuzjastek, skupiający warszawskie emancypantki, zaangażowane również w działalność konspiracyjną. Przez lata prowadziła intensywną korespondencję z kobietami ze swojego środowiska, w tym z Wandą Żeleńską i Bibianną Moraczewską.

Narcyza Żmichowska w latach 1842–1845 mieszkała w Rzeczycy, gdzie prowadziła nielegalną szkołę wiejską i napisała swoją najważniejszą powieść Poganka. W kolejnych latach działała konspiracyjnie w Wielkopolsce i Warszawie, co doprowadziło do jej uwięzienia i objęcia aresztem domowym.

Narcyza Żmichowska po powstaniu styczniowym ponownie przebywała w Paryżu, gdzie studiowała na Sorbonie. Zmarła po powrocie do kraju i została pochowana na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie.

Narcyza Żmichowska w swojej twórczości podejmowała tematykę społeczną, edukacyjną i emancypacyjną. Była autorką programu kształcenia dziewcząt, postulowała ich intelektualne usamodzielnienie oraz rozwijanie siostrzanych więzi, określanych przez nią mianem posiestrzenia.