Życie seksualne chłopów

Wiele razy polecałam Wam już książki z serii „Ludowa Historia Polski”, które ukazują się nakładem Wydawnictwa RM. Tym razem przychodzę do Was z najnowszą pozycją z tej serii, autorstwa Katarzyny Frankowskiej z bloga Babskie Gusła, a mianowicie z narracją pt. „Życie seksualne chłopów”.

Mimo kontrowersyjnego - ale bez wątpienia chwytliwego - tematu i bezpruderyjnej treści, ta krótka, licząca niewiele ponad 200 stron, opowieść stanowi znakomity przyczynek do głębszej refleksji nad sposobami nawiązywania intymnych relacji pośród chłopstwa w minionych stuleciach oraz nad elementami obyczajowości charakterystycznymi dla tej grupy społecznej.

Autorka, bazując na pieśniach ludowych, badaniach etnograficznych czy zeznaniach z akt sądowych, prowadzi czytelnika przez świat dawnych wierzeń, przesądów i praktyk związanych z miłością, pożądaniem oraz małżeństwem wśród chłopów. Szczególnie interesująco przedstawia fragmenty poświęcone ludowym gusłom i wróżbom dotyczącym zamążpójścia czy rozkochania w sobie wybranka. Nie brak tu opowieści o ziołach, zaklęciach, wróżbach andrzejkowych czy praktykach mających zapewnić powodzenie w miłości.

Książka porusza też kwestie związane z dawnymi obrzędami matrymonialnymi. Czytelnik może dowiedzieć się, czym były dziewosłęby, zrękowiny czy przenosiny oraz jak wyglądał cały proces prowadzący do zawarcia małżeństwa na wsi. To niezwykle ciekawe świadectwo dawnych tradycji, które odeszły w zapomnienie. Frankowska pokazuje przy tym, że seksualność chłopów nie była tematem tabu, lecz naturalnym elementem ich życia społecznego i rodzinnego.

„Życie seksualne chłopów” to lektura napisana lekko i przystępnie, a jednocześnie w oparciu o źródła historyczne. Potrafi zaskoczyć, rozbawić, a nawet zawstydzić czytelnika, skłaniając go do refleksji nad tym, jak bardzo zmieniło się postrzeganie relacji i cielesności na przestrzeni lat.

Lubię dowiadywać się, jak to kiedyś bywało i co z dawnych czasów zostało do dziś. Również w sprawach związanych z s3ksualnością. Ten temat porusza w swojej książce, którą można zaliczyć do literatury historycznej, Katarzyna Frankowska, autorka bloga @babskie_gusla. W swoim opracowaniu skupia się na życiu s3ksualnym słowiańskich chłopów, więc wraz z nią zaglądamy pod wiejskie strzechy naszych przodków, do karczm i stodół. Wszędzie tam, gdzie pojawiały się namiętność i uczucie, ale też grzech i „obowiązek”.

W rozbudowanym wstępie autorka określa wiejską s3ksualność jako element codzienności, który jednak podlega szeregowi uwarunkowań społecznych, kulturowych czy religijnych. Opierając się na źródłach oficjalnych (sądowych, kościelnych) i opracowaniach innych autorów, czerpie również z tych nieoficjalnych - pieśni, rubasznych przyśpiewek czy magicznych zaklęć. Z tekstu wyłania się obraz złożony, który ma swoje jasne i mroczne oblicze.

Z jednej strony uciechy cielesne stanowiły jedną z nielicznych i łatwo dostępnych rozrywek, z drugiej były polem do nadużyć, przemocy, kazirodztwa i gwałtu, gdzie kobiety zawsze były stroną przegraną. To one żyły naznaczone traumą, bo te sprawy zamiatano pod dywan. To one ponosiły konsekwencje w postaci niechcianej ciąży i napiętnowania społecznego. To wreszcie one często płaciły zdrowiem i życiem, gdy próbowały odzyskać kontrolę nad swoim ciałem.

Książka skupia się jednak nie tylko na cielesności, ale również na ogromnej roli obrzędów, zabobonów, rytuałów i magii związanych ze sferą uczuć. Szczególnie w kontekście rytuałów poprzedzających ślub oraz mu towarzyszących. W tym czasie na młodą parę czyhało tak wiele zagrożeń ze strony złych mocy i nieprzychylnych ludzi, że niemal każdy ruch mógł zwiastować niepowodzenie ich związku. Zadziwiła mnie ta potężna rola symboliki i przywiązywanie ogromnej wagi do złych i dobrych wróżb.

Autorka ciekawie pisze o tradycjach, które przetrwały z tamtych czasów, choć ich waga, a czasem i znaczenie ewoluowały, ale też o pochodzeniu niektórych słów, będących współcześnie w potocznym użyciu. Cieszy natomiast, że niektóre rytuały zanikły, bo były po prostu obrzydliwe. Po przeczytaniu będziecie wiedzieć, które mam na myśli.

Autorce udało się zawrzeć na dwustu stronach ogrom informacji popartych bibliografią, a dzieląc materiał na tematyczne rozdziały, uniknąć chaosu. Całość napisana jest przejrzyście i przystępnie, a nieliczne powtórzenia, choć niepotrzebne, miały marginalny wpływ na mój odbiór tekstu.

Cieszę się, że trafiłam na ten tytuł, bo autorka podjęła szalenie ciekawy temat i zrealizowała go z dużą skrupulatnością. Szczerze Wam polecam tę książkę, bo daje mnóstwo nowej, zaskakującej wiedzy o naszych przodkach i pozwala samemu się przekonać, ile z tych dawnych rytuałów przetrwało do dziś.