Soszka. Wojna się dzieciom nie przywidziała

Wydawnictwo: Wydawnictwo M
Data wydania: 2020-10-08
Kategoria: Literatura faktu, reportaż
ISBN: 978-83-8043-669-5
Liczba stron: 256

Ocena: 4.5 (2 głosów)

- Czy ja mówiłam, że się chciałam powiesić? Plan był już dobry, fajny. Tylko sznura nie znalazłam – tymi słowami rozpoczyna się opowieść o nastoletniej Zosi, która w 1941 roku została brutalnie wyrwana z domu rodzinnego i wywieziona w głąb Rzeszy.

W czasie II wojny światowej dzieci spełniające kryteria rasowe były uprowadzane przez Niemców, a po zmianie tożsamości przekazywane do adopcji w rodzinach niemieckich, a także do niemieckich szkół i pracy w gospodarstwach.

Akcja rabowania i germanizowania dzieci została uznana przez Międzynarodowy Trybunał Wojskowy w Norymberdze za zbrodnię ludobójstwa. Wiele dzieci umierało, zanim dotarły do miejsca przeznaczenia – wycieńczone biciem, głodem, trudami podróży. Zdarzało się, że w wagonach towarowych, którymi przewożono je w kolejne miejsca, znajdowano ciała tych, które nie przeżyły.

Skatowana przez SS-mana Zosia trafiła najpierw do obozu przesiedleńczego w Łodzi. Tam przeszła selekcję rasową, po której wysłano ją do pracy w gospodarstwie rolnym w Zagłębiu Ruhry. Starsze dzieci oraz te, które nie były na tyle czyste rasowo, by trafić na wychowanie do niemieckich rodzin i niezakwalifikowane od razu do eksterminacji, były przeznaczane do prac w gospodarstwach, fabrykach, przy robotach drogowych.

U niemieckich „baorów” Zosia staje się Soszką. Żyje w upokorzeniu. W koszmarnych warunkach. Zaprzyjaźnia się z młodą gospodynią, Niemką, oraz Polakami z sąsiednich gospodarstw. Powoli odnajduje się w nowej rzeczywistości. Dorasta. Obserwuje rodaków przymusowo wywiezionych do pracy, pracujących w pobliskiej fabryce. Widzi, jak toczy się ich życie, czym kończą się mieszane związki, co dzieje się z polskimi robotnicami, które zajdą w ciążę…

Wśród robotników fabryki Kruppa znajdzie się jej przyszły mąż. I tu się zaczyna kolejna opowieść. O życiu „po”. Bo po wojnie Soszka wróciła do Polski i stała się na znowu Zosią. Ale rodziców już nigdy nie spotkała. Zginęli w czasie działań wojennych. Po ukochanej mamie została jej tylko mała poduszka. Zbudowanie swojego życia na nowo po przeżyciach wojennych okazało się trudne.

Wspomnienia Soszki są barwne, szczegółowe, „fotograficzne” – jak sama to nazywa. Odmalowuje przed nami obrazy, które zapisały się w jej pamięci. Jej historia jest dla autorki osnową, wokół której tka relację o losach dzieci w czasie tej wojny. Poznajemy nie tylko Zosię, ale też Jacka – syna polskiego dziedzica, Taubę, która stała się Romą Kędzierską, czy Olę z łódzkiego obozu przesiedleńczego. Autorka pokazuje ich losy na tle wydarzeń historycznych, politycznych i ekonomicznych decyzji. Ta historia jest nie tylko pasjonująca i wciągająca, ale też niezwykle dobrze opowiedziana. Autorka przenosi czytelnika w czasie, odmalowuje świat bohaterki bardzo plastycznie i nie tylko oddaje jej głos, ale pozwala się z nią spotkać.

- Autorka opowiada nie tylko o Soszce, ale na jej przykładzie pokazuje cały mechanizm zbrodni, zniewolenia i upokorzenia człowieka: łódzkiego getta, pracowników przymusowych w Rzeszy, centralnego obozu aborcyjnego dla Westfalii Waltrop-Holthausen (materiały, które autorka zebrała podczas prac nad książką i dostarczyła do IPN, sprawiły, że Główna Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu wszczęła w tej kwestii śledztwo w sprawie zbrodni przeciwko ludzkości).

- Forma: to nie jest wykład, nie jest to też linearna historia z szerokim kontekstem, ale bardzo dobrze skonstruowana opowieść, gdzie różne wątki się przeplatają, by na koniec ułożyć się w całość. Na dodatek napisana z reporterskim talentem – dynamiczna, a jednocześnie wnikliwa.

AUTORKA

Ewelina Karpińska-Morek, nagradzana reporterka, dziennikarka współtworząca wspólną akcję Interii i Deutsche Welle "Zrabowane dzieci", w ramach której prowadzone były pierwsze polsko-niemieckie poszukiwania osób zrabowanych i wywiezionych w głąb Rzeszy w trakcie II wojny światowej. Uprowadzone dzieci poddawano przymusowej germanizacji. Dziennikarze towarzyszyli ofiarom w docieraniu do krewnych i odkrywaniu ich prawdziwej tożsamości. Ich działania zostały opisane w książce "Teraz jesteście Niemcami", której Ewelina Karpińska-Morek jest współautorką. Współorganizatorka pierwszej międzynarodowej konferencji naukowej, poświęconej temu tematowi.

Brała również udział w akcji „Zbrodnia bez kary”, zorganizowanej przez redakcje Interii, Deutsche Welle i Wirtualnej Polski. W ramach tego przedsięwzięcia dziennikarze docierali do krewnych nieukaranych niemieckich zbrodniarzy i ich ofiar. Historie katów, który uniknęli odpowiedzialności, zostały opisane w cyklu reportaży. 

Tagi: Literatura faktu

Kup książkę Soszka. Wojna się dzieciom nie przywidziała

Sprawdzam ceny dla ciebie ...
REKLAMA

Zobacz także

POLECANA RECENZJA

Opinie o książce - Soszka. Wojna się dzieciom nie przywidziała

Dzięki książce i rozmowie autorki z tytułową Soszką możemy przenieść się do czasów II wojny światowej. Pani Zosia, która później została Soszką została wywieziona na roboty do Niemiec. Kobieta ta bardzo wiele przeszła, warto zapoznać się z jej historią pamiętając, że tysiące innych ludzi również przeszły bardzo wiele złego za czasów Trzeciej Rzeszy.

 

Link do opinii
Cytaty z książki

Łódź była w czasie II wojny światowej bardzo dobrze zorganizowanym piekłem z bogatą infrastrukturą, umożliwiającą realizowanie zbrodniczej polityki Trzeciej Rzeszy. Było i getto, i obozy przesiedleńcze, i oddział Głównego Urzędu Rasy i Osadnictwa SS, i obóz koncentracyjny dla dzieci i młodzieży.


Więcej

Dziewczynka- razem z tatą i bratem- trafiła do kolejnego getta, do Łodzi. Tam miała miejsce następna selekcja. Musiała wsiąść do pociągu,  który jechał do Auschwitz. Pamięta, że to był rok 1944. Dojechali na miejsce w nocy. Były druty kolczaste i ludzie bez włosów, w pasiakach. Wszystko wydawało się jej niemożliwe, niewiarygodne. Później musiała zdjąć ubrania, ogolono jej głowę. Gdy tata jej nie rozpoznał, rozpłakała się. Ale tatą powiedział, że włosami nie należy się martwić, dopóki ma się głowę. 


Więcej
Więcej cytatów z tej książki
Recenzje miesiąca
Szczęśliwy zegar z Freiburga
Robert M. Rynkowski
Szczęśliwy zegar z Freiburga
Czarny Bałtyk
Maciej Paterczyk
Czarny Bałtyk
Ślady. Rudy warkocz
Katarzyna Kielecka
Ślady. Rudy warkocz
Wszyscy jesteśmy kosmitami
Krzysztof Kochański
Wszyscy jesteśmy kosmitami
Dobry od listopada
Mariusz W. Kliszewski
Dobry od listopada
Jak zdobyć supermoce
Ewa Martynkien
Jak zdobyć supermoce
Na wieki wieków Pani Amen
Bianka Kunicka - Chudzikowska
Na wieki wieków Pani Amen
Zmarnowany rozsądek
Izabela Grabda
Zmarnowany rozsądek
Apokalipsy według Joanny
Anna Robak-Reczek
Apokalipsy według Joanny
Wielki Post i Wielkanoc. Przewodnik
Christian Albini, Asunta Steccanella
Wielki Post i Wielkanoc. Przewodnik
Pokaż wszystkie recenzje