Bunt mas

Są takie książki, których treść jest ponadczasowa. Ich autorzy to wnikliwi obserwatorzy rzeczywistości, ale też wizjonerzy, których horyzonty poznawcze sięgają dalej niż by się spodziewali. Do takich twórców należy hiszpański filozof i socjolog José Ortega y Gasset, twórca nieśmiertelnego „Buntu mas”, czyli eseju o umasowieniu społeczeństwa, którego wznowienie ukazało się niedawno nakładem Wydawnictwa Materia w nowym tłumaczeniu autorstwa niezawodnego Wojciecha Charchalisa.

Książka, która po raz pierwszy ukazała się drukiem w 1930 roku, nadal pozostaje ważnym głosem pośród wszelkich analiz dotyczących przemian nowoczesnego społeczeństwa. Ortega y Gasset opisuje narodziny „człowieka masowego”, czyli jednostki przeciętnej, zadowolonej z własnej przeciętności i niechętnej wobec autorytetów, elit czy wysiłku intelektualnego. Filozof nie potępia samych mas jako takich, lecz raczej mentalność, która sprawia, że przeciętność zaczyna być dominantą i wyznaczać normy kulturowe.

Największą siłą „Buntu mas” jest zdolność autora do uchwycenia procesów społecznych, które również dziś wydają się zaskakująco aktualne. Jego zdaniem rozwój techniki, demokratyzacja życia publicznego i rosnący dobrobyt prowadzą do postawy roszczeniowej i przekonania, że człowiekowi po prostu wszystko się należy.

Czytając ten esej dziś, trudno oprzeć się wrażeniu, że wiele diagnoz Ortegi można odnieść do współczesnej kultury mediów społecznościowych, uproszczonej debaty publicznej czy nieufności wobec eksperckiej wiedzy. „Bunt mas” nie jest jednak jedynie pesymistycznym pamfletem na czasy współczesne autorowi i te, które nadejdą. To raczej próba zrozumienia mechanizmów rządzących społeczeństwem i swego rodzaju apel o odpowiedzialność elit, które są gotowe brać na siebie trud myślenia, tworzenia i przewodzenia innym.

„Bunt mas” zmusza do refleksji nad kondycją współczesnej cywilizacji, dlatego, mimo upływu lat wciąż pozostaje lekturą niezwykle potrzebną. To książka nie tylko dla miłośników filozofii, lecz dla każdego, kto chce lepiej zrozumieć rzeczywistość społeczną, w której żyjemy. 📚🧠

,,Bunt mas", czyli książka o psychologii cywilizacji, o sytuacji gdy wymagania nie są kierowane wobec samego siebie, a tylko wobec otaczającego świata. Książka niczym chirurgiczny skalpel z precyzją odsłania mechanizmy zbiorowej świadomości. 

W książce tytułowa ,,masa" to bardziej stan umysłu, a nie klasa społeczna, ,,masa" to ludzie uważający przeciętność za pewną normę, a prawem do niewiedzy są w stanie wiele usprawiedliwić. To ludzie tkwiący trochę w marazmie bez rozwoju, czy doskonalenia samego siebie, za to oczekujący nieustannie aby to świat dostosowywał się do nich. Ta książka bardzo jasno pokazuje co może się wydarzyć gdy demokracja z zbiorowej odpowiedzialności mutuje się w tyranie większości.

Książka nie jest śnieżynką, a jednak jest do bólu aktualna, a autorowi udało się zdefiniować wielu użytkowników mediów społecznościowych i jego diagnoza był absolutnie genialna, bo czy następujące cechy czegoś nie przypominają... niczego nie ceni, niczego nie poważa, nieustannie żąda, wszystko uważa za oczywista. Dla mnie diagnoza jest boleśnie prawdziwa.

Ortega ukazuje prawdę, że cały postęp cywilizacyjny doprowadził do wysokiego komfortu jednak ludzie nie zostali przygotowanie na uniesienie tego ciężaru. Tytułowe ,,masy" konsumują, korzystają, ale niestety zapominają o trosce o otrzymane dobra, pielęgnacji i trosce. Dlatego ten świat jest tak kruchy i podatny na chaos, bo narzędziami bogów operują mentalne dzieci.

Ta książka nie jest miła, jest prawdziwa dlatego czasem jest arogancka i niezwykle przenikliwa, ponieważ tutaj padają słowa, których ludzie nie chcą słyszeć. ,,Bunt mas" nie daje jakiegokolwiek pocieszenia, ale daje cos znacznie ważniejszego - świadomość.