Łąka

Jakiś czas temu zauważyła, że ze wzrostem popularności literatury 18+ wypaczyło się znaczenie słowa erotyk. Zapomniano, że to utwór liryczny. Skoro cielesność, jest taka moda w literaturze to może sięgniemy po tych najlepszych, najsłynniejszych. Wywołam tu Bolesława Leśmiana i jego piękne namiętne wiersze.

„Duszno było od malin, któreś, szepcząc, rwała.

A szept nasz tylko wówczas nacichał w ich woni,

Gdym wargami wygarniał z podanej mi dłoni

Owoce, przepojone wonią twego ciała.”1

Pięknie pisze Leśmian. Dużo w tych tekstach natury, a nawet słowiańskości, co wywołuje efekt pierwotności, nieokrzesania, oddania się pragnieniom. Ale też te wiersze są bardzo sensualne, delikatne, namiętne. Tu nikt nie pyta o pochodzenie, nie myśli o wczoraj i jutro. Ważna jest chwila i ją łapie Leśmian w poetyckich kadrach.

„Wśród gieorginij – brzęczenie os.

Twojeż to kroki? Twójże to głos?

To – koniec lata, jeden z tych dni,

Gdy słońce blednie, a ogród lśni.”2

Leśmian to też ciekawa biografia. I pewnie ciężko go polubić czytając, jak okręcał sobie wokół palca kolejne kobiety. Ale możemy utrzeć mu ten ten haczykowaty nos. Leśmian – wbrew tendencjom epoki – nie chciał, aby jego twórczość trafiła pod strzechy, a poniekąd stał się poetom mas. Czy ten trend się utrzyma? Co prawda my już nie zarumienimy się, jak maliny, ale pozwólmy sobie napawać się klimatem tych wyjątkowych wierszy. Poczuć zapach łąki i jej miękkość. na gołych stopach.

1 Bolesław Leśmian, „W malinowym chruśniaku” [w:] Bolesław Leśmian, „Łąka”, wyd. Powergraph, warszawa 2025, s. 89.

2 Bolesław Leśmian „Wśród gieorginij” [w;] tamże, s. 22.

To powinna być opinia dotycząca nowego wydania Łąki w serii Kiedyś przeczytam, które ukazało się nakładem wydawnictwa Powergraph z posłowiem Anety Korycińskiej, czyli Baby od polskiego; i pewnie trochę będzie, ale bardziej jednak o ponownym odkrywaniu poezji Bolesława Leśmiana, ponieważ każdy powrót do tekstu jest poznaniem go na nowo i mógłbym jeszcze jakiś ładny banał rzucić o tym, że tekst zmienia się razem z nami, ale wstyd mi przy Leśmianie z taką wyświechtaną frazą wyskakiwać.

"Bo sam właśnie taki był: nic nie rozumiał. Toczył po tym świecie Bożym wątłe swe ciałko, zdumiony, że chodzi, zdumiony, że ludzie dokoła, przerażony bełkotem, chaosem i turkotem nieistotnych zdarzeń - On, przybysz z niewspółmiernych z istniejącym światem stron, Ptak Fantastyczny, dziwnym a złośliwym zrządzeniem losu skazany na dwunożny, nieskrzydlaty byt na ziemi. Jeżeli gdzieś w zaświatach, w zaniebiosach i w zamyślach istnieje nieobjęte zmysłami Państwo Poezji - to nikt inny [...] był na ziemi jego ambasadorem in partibus infidelium" - to fragment wspomnienia Juliana Tuwima o Bolesławie Leśmianie. Trudno o podsumowanie bardziej trafne; kiedy skamandryci szykują swój bezprogramowy program, Awangarda Krakowska zaraz wystrzeli Peiperowskim manifestem 3M, a futuryści przeprowadzali swoją rewolucję na języku i poezji, on zapraszał czytelnika na Łąkę - pomysł tak osobny, niepopularny i zaskakujący, że niemożliwe, by mógł sobie znaleźć miejsce jako członek grupy. Skazany przez własny artystyczny wybór na twórcze odosobnienie.

Pamiętam pierwsze, mało świadome doświadczenia z pojedynczymi tekstami Leśmiana z czasów nastoletnich - pozostało dobre wspomnienie, wykuty na pamięć wiersz czy dwa. Później spotkanie z udawaną fachowością, jakże analityczne i interpretacyjnie wysublimowane - dziś to wspomnienie wywołuje jedynie ironiczny uśmiech nad samym sobą - podczas czytania Łąki właśnie i Napoju cienistego. Co mi z tego Leśmiana zostało? Po latach same hasła, spłycające tę twórczość do kilku maturalnych motywów (patrz: ludowość, ballada, miłość, śmierć, oniryzm, leśmianizm). Zatarło się to, co w tej poezji najważniejsze, czyli piękno, rytmiczność i melodyjność, a nade wszystko osobność. Bo od czasu do czasu, ale nie nazbyt często, może raz na pokolenie przy dobrych wiatrach, pojawia się ktoś, kto ma tak niepodrabialny styl i wyobraźnię do stworzenia własnego wszechświata. Zachwycają mnie w wierszach Leśmiana erotyzm (obecny nie tylko w cyklu W malinowym chruśniaku), wrażliwe i pełne miłości spojrzenie na naturę (zwłaszcza w Asoce i Łące), a także Pieśni kalekujące - w całości wspaniałe. I wiem, że za jakiś czas przyjdzie chęć powrotu, że do Leśmiana wrócę, że kiedyś przeczytam, raz jeszcze.