Tajemnica zbrodni w butiku Ultimo

Warszawa, grudzień 1997 roku. Mroźny wieczór. W czasie gdy większość Warszawiaków przygotowuje się do nadchodzących świąt Bożego Narodzenia, w jednym z ekskluzywnych butików przy Nowym Świecie padają strzały. Na miejscu ginie młody mężczyzna, Daniel, a jego żona Anna, ówczesna kierowniczka sklepu, cudem unika śmierci. Jako jedyny świadek zdarzenia wskazuje śledczym, kto do niej strzelał i kto zbił jej męża.

Nigdy wcześniej nie słyszałam o tej sprawie, dopiero informacja o tej książce sprawiła, że trochę głębiej weszłam w tą sprawę. Nie jest ona ani łatwa, ani przyjemna, ani do osób pokrzywdzonych oraz osób czytających. 

Ciesze się, że autorzy wybrali ten temat i powstała książka. Temat powinien być wcześniej wzięty pod uwagę i rozpracowany. Całe wydarzenie i czas po nim jest opisany z perspektywy osoby poszkodowanej - Anny, która cudem przeżyła atak.

Czytanie o tym jak tyle lat starała się o sprawiedliwość dla siebie i zmarłego męża mnie przeraża. Dopiero po trzeciej rozprawie jej oprawczyni zostaje skazana. Możecie sobie wyobrazić taką sytuację, w której wskazujecie sprawcę ataku i zostaje ona dwa razy uznana za niewinną dokonanego czynu? Ja do tej pory nie mogę sobie tego wyobrazić. Sprawa ta pokazuje jak bardzo można kogoś uznać za osobę niewiarygodną, przez to, że była ofiarą ataku, nawet gdy wskaże się bezpośrednio, bez zastanowienia oprawcę. Oprawcę, którego się zna z imienia i nazwiska, nawet się z tą osobą pracowało. Powód może się wydawać dla niektórych osób bardzo dziwnym, ale dla Agaty był bardzo ważny - zwolnienie dyscyplinarne z wpisem o kradzieży. Kradzieży, która została wykryta poprzez zakup kontrolowany, który był pomysłem właśnie Anny. Od tego się wszystko zaczęło, a sprawa mam wrażenie, że znalazła koniec po tylu latach.

Z mojej strony ogromne brawa dla autorów, zebrana tylu faktów i przedstawienia nam ich w tak rzetelny sposób. 

Czy można przeżyć własną egzekucję… i jeszcze przez lata walczyć o to, żeby ktoś w końcu uwierzył w Twoją prawdę?

Grudzień 1997 roku, Warszawa. Świąteczna atmosfera, pośpiech, światła, przygotowania. I nagle strzały w ekskluzywnym butiku przy Nowym Świecie. Na miejscu ginie młody mężczyzna – Daniel. Jego żona, Anna, zostaje ciężko ranna, ale przeżywa. Widziała wszystko. Wie, kto strzelał. Tylko czy to wystarczy, żeby prawda rzeczywiście wygrała?

Po książkę "Tajemnica zbrodni w butiku Ultimo" autorstwa Olgi Herring i Łukasza Herring sięgnęłam, bo uwielbiam dobrze napisane reportaże, które nie tylko pokazują fakty, ale też wciągają emocjonalnie i zostają w głowie na długo, dając poznać daną sprawę bardzo dogłębnie. Tej sprawy kompletnie nie pamiętałam... być może byłam wtedy za młoda, może po prostu przeszła gdzieś obok mnie. Dziś jednak takie historie przyciągają mnie najmocniej. Prawdziwe, trudne, niejednoznaczne.

I dokładnie to tutaj dostałam.

To, co najbardziej mnie uderzyło, to sposób opowiedzenia tej historii. Autorzy nie idą w suchą relację wydarzeń. Oni oddają głos Annie – kobiecie, która przeżyła największy koszmar. I to właśnie z jej perspektywy poznajemy wszystko. Poznajemy jej strach, chaos, ból, ale też determinację. To nie jest tylko świadek. To jest człowiek, który musi żyć dalej z czymś, czego nie da się zapomnieć.

Czy można wrócić do normalności po czymś takim?
Czy można udowodnić prawdę, kiedy ktoś jej nie chce usłyszeć?

Ogromne wrażenie zrobiło na mnie to, jak autorzy pokazali śledztwo i procesy. Zbieranie śladów, poszlak, analizowanie materiałów, to wszystko czyta się jak świetną powieść kryminalną. Tylko tutaj każdy detal jest prawdziwy. Każda decyzja ma znaczenie. Każdy błąd może kosztować bardzo dużo.

I te przesłuchania…
Świadkowie, bliscy, ludzie związani ze sprawą i ich zeznania momentami dosłownie zapierają dech. Bo nagle okazuje się, że ta historia nie jest wcale tak oczywista, jak mogłoby się wydawać.

Najbardziej poruszający jest jednak wątek samej Anny. Jej walka o prawdę, ale też to, jak łatwo ofiara może zostać ponownie zraniona, przez system, przez ludzi, przez media. To jest książka nie tylko o zbrodni, ale też o tym, co dzieje się później. O tym, jak ofiara może zostać zraniona po raz drugi, przez ludzi, plotki i teorie, które zaczynają żyć własnym życiem.

A kiedy dochodzimy do momentu warunkowego zwolnienia skazanej kobiety w 2021 roku… wszystko wraca. Media znów zaczynają mówić. Pojawiają się nowe pytania. Nowe wątpliwości. Czy my naprawdę znamy prawdę?
czy tylko jej wersję, którą ktoś nam pokazał?

Ta książka podczas czytania wzbudziła we mnie ogrom emocji. Od napięcia, przez niedowierzanie, aż po zwykłą ludzką złość i bezsilność. Bo to nie jest historia zamknięta w jednym wydarzeniu. To coś, co ciągnie się latami i zostawia ślad w życiu wielu ludzi.
Najbardziej podobało mi się to, że autorzy nie próbują na siłę sensacyjnie podkręcać tej historii. Oni ją po prostu pokazują bardzo rzetelnie, dokładnie, ale też z ogromnym wyczuciem. Dzięki temu czyta się ją jednym tchem, a jednocześnie ma się poczucie, że obcuje się z czymś ważnym.

Jeśli lubisz reportaże, które są czymś więcej niż tylko opisem wydarzeń, które zmuszają do myślenia i zostawią wiele znanych faktów, to zdecydowanie Ci ją polecam.

Współpraca barterowa 

Sprawa kryminalna z lat 90., która wciąż wzbudza wiele kontrowersji i polaryzuje społeczeństwo. Przyznam się Wam, że z początku nie bardzo wiedziałam o jakiej zbrodni mowa, ale z każdą kolejną stroną przeżywałam szok, wydawało mi się, że o tej sprawie wszystko wiadomo, ale jednak sporo wątków zostało spłyconych i nie wszystko jest jasne! Tutaj mamy okazję poznać punkt widzenia ofiary, która cudem uszła z życiem. I niestety, przedstawia się to wszystko przerażająco smutno!

"Tajemnica zbrodni w butiku Ultimo" jest wieloaspektową analizą tego, co tak naprawdę wydarzyło się owego, tragicznego w skutkach grudniowego wieczoru? Ocalała i zarazem jedyny świadek walczy o swoje dobre imię i sprawiedliwość. Reportaż jest próbą odczarowania mitów narosłych wokół tej sprawy kryminalnej. Bardzo podoba mi się formuła w jakiej jest ten reportaż poprowadzony. Mamy tutaj krok po kroku retrospekcje do przeszłości, zeznania świadków, jak wyglądały procesy sądowe, ciekawe rozmowy jak np. z zakresu balistyki. I to wszystko jest tak przedstawione, że można samemu wyciągnąć wnioski.

Zdaję sobie sprawę z tego, że to były inne czasy niż obecnie, zupełnie odmienne sposoby prowadzenia śledztwa, technologie. I tu wydawałoby się, że skoro świadek przeżył i jest wskazana zabójczyni to sprawa jest jasna, prawda? A jednak przeobraziła się w pogmatwane śledztwo i skomplikowane batalie sądowe.

Dla Pani Anny koszmar tamtego wieczoru rozgrywa się po dziś dzień, wciąż nie może zaznać spokoju, zwłaszcza po medialnej nagonce. Ten reportaż niesie ze sobą potężny ładunek emocjonalny i skłania do wielu refleksji. Jak łatwo z ofiary zrobić "oskarżoną" i ją skazać na ostracyzm społeczny? Jak często wersja oskarżonej bywa brana pod uwagę, a ofiary bagatelizowana? Jak łatwo ulec dezinformacji? Jak u ofiary rany są stale rozdrapywane niczym gangrena rodząc zapętlającą się traumę. Jak ofiara wciąż musi walczyć o swoją prawdę, która jest stale podważana.

Mam ogromny mętlik w głowie po tej książce, cały czas ta sprawa rezonuje w mojej głowie. Bardzo Wam polecam, daje do myślenia z czym muszą mierzyć się ofiary.

Czy kiedykolwiek przyszło Ci do głowy, że historia, którą uznajesz za zamkniętą i wyjaśnioną, może być tylko jedną z wielu wersji prawdy? Że tak naprawdę opiera się na kłamstwie, które zostało powtórzone tyle razy, że uznano je za prawdę?

,,Tajemnica zbrodni w butiku Ultimo" to książka, która bardzo szybko odbiera czytelnikowi komfort pewności. Wchodząc w tę historię, miałam poczucie, że wiem już o niej sporo. W końcu to jedna z tych spraw, które przewijała się w mediach, rozmowach, wśród różnych wypisów true crime. A jednak z każdą kolejną stroną coraz wyraźniej widziałam, jak bardzo powierzchowne było to ,,wiedzenie".

Grudzień 1997 roku. Warszawa przygotowuje się do świąt, a w jednym z eleganckich butików przy Nowym Świecie rozgrywa się dramat, który na zawsze zapisze się w historii polskiego kryminalnego pejzażu. Strzały. Śmierć. I kobieta, która przeżywa coś, czego nie da się zamknąć w jednym słowie: traumę, stratę, walkę o własną prawdę.

To właśnie perspektywa Anny - kobiety, która przeżyła własną egzekucję - staje się osią tej opowieści. I muszę przyznać, że nie jest to łatwe doświadczenie czytelnicze. Bo tutaj nie chodzi tylko o to, co wydarzyło się tamtego wieczoru. Chodzi o wszystko, co wydarzyło się później. O lata podważania, analizowania, oceniania. O rzeczywistość, w której ofiara musi nieustannie udowadniać, że jest ofiarą i o te wszystkie emocje, które towarzyszyły Annie przez lata procesów. 

Najmocniej uderzyło mnie to, jak autorzy pokazują mechanizm wtórnej wiktymizacji. Jak łatwo jest nam - jako społeczeństwu - przesunąć ciężar zbrodni z faktów na narrację. Jak szybko zaczynamy wątpić, snuć alternatywne scenariusze, szukać ,,luk", które często są tylko projekcją naszych własnych przekonań. I tu pojawia się coś, co w tej książce jest absolutnie kluczowe:  rzetelność. Czuć, że autorzy wykonali ogrom pracy - tysiące stron akt, godziny rozmów, skrupulatne odtwarzanie wydarzeń. To nie jest sensacyjna opowieść napisana pod tezę. To próba uporządkowania chaosu. Oddzielenia faktów od mitów. I - co najważniejsze - oddania głosu komuś, kto przez lata był zagłuszany.

Jednocześnie nie jest to książka ,,łatwa" emocjonalnie. Momentami czułam złość, aby za chwilę poczuć bezradność, a jeszcze później niepokój, który został ze mną na dłużej. Bo ta historia nie daje prostych odpowiedzi. Nawet jeśli wiele rzeczy zostaje tu doprecyzowanych i wyjaśnionych, to wciąż pozostawia przestrzeń na pytania. I może właśnie to jest w niej najbardziej poruszające.

Bo ,,Tajemnica zbrodni w butiku Ultimo" to nie tylko reportaż o jednej sprawie. To opowieść o tym, jak powstają społeczne narracje. Jak media potrafią je kształtować. Jak łatwo jest coś uprościć, spłaszczyć, dopasować do oczekiwań odbiorców i jak trudno później to odkręcić.

I może właśnie dlatego ta historia tak bardzo nie daje o sobie zapomnieć.

Ocena: 9/10

Tym razem będzie inaczej, nietypowo, ale też i książka jest... wymagająca, że tak.powiem, szczególnego podejścia...

O zbrodni w warszawskim butiku Ultimo, mimo że naonczas to była bardzo głośna i medialna sprawa, ja nie miałam żadnej świadomej zajawki, aczkolwiek pewne jej elementy musiały tkwić gdzieś w mojej podświadomości, bo w trakcie lektury miałam uczucie, że "gdzieś już to było"... Dopiero reportaż true crime Olgi i Łukasza Herringów w pełni zwrócił moją uwagę na tę sprawę.

Publikacja Herringów to w moim odczuciu bardzo drobiazgowa rekonstrukcja zdarzeń, okoliczności, czynności śledczych i prawno-procesowych, spisana na podstawie 17 tomów akt sprawy i rozmów z osobami w nią zaangażowanymi, w tym ofiary i sprawcy.

I na tym poprzestanę, jeśli chodzi o mój osobisty komentarz. Nie mogę i nie chcę komentować cudzych ogromnych dramatów, ani nie potrafię odpowiednio odnieść się do tak skomplikowanej moralnie i procesowo sprawy, która wciąż budzi wiele kontrowersji i tak naprawdę, choć samo zdarzenie miało miejsce w grudniu 1997 r., ciągnie się do dziś. Na kanwie reportażu Herringów oczywiście zajrzałam do sieci, co tylko utwierdziło mnie, że nie mam prawa, by się wypowiadać. Uleganie jakiejkolwiek narracji w tej sprawie, to dla mnie, osoby kompletnie postronnej, jest jak wchodzenie w cudze buty i to w dodatku z brudnymi nogami.

Doceniam jednak ogrom pracy i emocji Herringów i ich ekipy, jakie włożyli w przygotowanie tej publikacji i zachęcam do jej przeczytania.