Recenzja książki: Zwrotnica

Recenzuje: Danuta Awolusi

II wojna światowa to niewyczerpane źródło historii i motywów. Wówczas podział ludzi na tych wyłącznie dobrych i jednoznacznie złych właściwie nie istniał. Dzisiaj łatwo oceniać, ale czy znamy pełny obraz sytuacji? Anna Król-Bocheńska w Zwrotnicy przedstawia opowieść szokującą, niełatwą, ale jakże prawdopodobną. Co można zrobić z miłości? Czy miłość usprawiedliwia wszystko?

Punktem wyjścia tej opowieści staje się moment, gdy Emil w 2024 roku po rozpadzie małżeństwa wraca z synem do rodziców, do Dąbrówki Małej na Górnym Śląsku. W domu zajmuje się renowacją starych mebli, a wśród nich trafia na pewną fotografię. Na jej widok mówi do siebie:

Przecież mój pradziadek był zdolnym krawcem, a nie nazistą.

Czy na pewno? Tak właśnie wkraczamy do przeszłości. Startujemy w Dąbrówce Małej w roku 1939. Poznajemy między innymi Helenę, Franciszka, Florentynę i Pawła. Paweł zaczyna dorabiać sobie u chrzestnej jako krawiec. Ma do tego dryg, ale ta praca przynosi mu coś więcej niż pieniądze – poznaje miłość życia, Niemkę o imieniu Frida. Traci dla niej głowę i pod wpływem impulsu wstępuje do Gestapo. Chce zaimponować teściowi. Szybko orientuje się, w co się wpakował i jakie koszmary będzie musiał oglądać. Jednak na wycofanie się jest już za późno. Poza tym, Paweł kocha Fridę do szaleństwa i nie wyobraża sobie bez niej życia.

Trzeba przyznać, że postać Pawła, jego wybory i to, co musi robić, napawa przerażeniem. Czy odrazą? Każdy sam musi przeczytać i się przekonać. Anna Król-Bocheńska pokazuje, że konflikt moralny może przybierać zaskakujące formy. Paweł ma do wyboru bycie szczęśliwym u boku ukochanej kobiety i przykładanie ręki do potworności lub bycie nieszczęśliwym z miłości, ale honorowym. Choć wybór wydaje się bardzo prosty, trzeba postawić się w roli zakochanego Pawła. Pawła, który płaci za swą decyzję wysoką cenę.

Ja sama jestem Ślązaczką, mam rodzinę w Dąbrówce Wielkiej, położonej nieopodal Katowic. Moja babcia w czasie wojny chodziła do szkoły, gdzie mówiono wyłącznie po niemiecku. Tym językiem potrafiła się posługiwać przez całe życie. Anna Król-Bocheńska wiernie i plastycznie oddaje klimat Górnego Śląska, strach ludzi ogarniętych wojną, gorzką codzienność. Ta historia mocno do mnie przemawia, jest bardzo bliska.

Losy bohaterów są niezwykle przejmujące. Helena, siostra Pawła, pragnąca w końcu zaznać spokoju i miłości. Jej matka, obawiająca się o to, co robi syn. I Paweł, którego teść słynie z tak wielkiego sadyzmu, że sami esesmani się go boją. Wszyscy starają się przetrwać, z obawą patrzą w przyszłość. Wojna odziera ich niemal ze wszystkiego, a małżeństwo Pawła staje się dodatkowym obciążeniem, ciosem. Jak to wszystko się kończy? Naprawdę warto się przekonać…

Zwrotnica jest powieścią pełną emocji, wspomnień. Pięknie napisana, zapada w serce i pamięć. Dobrze, że tę książkę wydano w tak pięknej oprawie graficznej. Bardzo na to zasługuje!

Tagi: z historią w tle literatura piękna