Co wiedzą rośliny?. Przewodnik po zmysłach

Daniel Chamovitz to specjalista od roślin i popularyzator nauki, który już w prologu "Co wiedzą rośliny?" zaznacza, że jego książka odbiega od tego, co z pewnością wiele osób zachwyciło w książce "Sekretne życie roślin". Osoba, która szuka potwierdzenia, że rośliny nie różnią się od nas zbyt dużo, może poczuć lekkie rozczarowanie, jednak krytyczne podejście do informacji jest obecnie szczególnie istotne. Autor zaznacza, że nie możemy utożsamiać funkcjonowania roślin z ludzkimi zachowaniami, przepraszając jednocześnie za stosowanie antropomorficznej terminologii. W swojej publikacji stawia na naukowe porównanie poszczególnych zmysłów u roślin i u ludzi. Opisuje sposoby postrzegania informacji zmysłowych oraz ich przetwarzania, a także praktyczne wykorzystanie tego w różnego rodzaju interakcjach.

"Proponuję eksploracyjną podróż szlakami nauki badającej wewnętrzne życie roślin. Zaczniemy od tego, co stojące na parapecie rośliny naprawdę widzą, wyglądając przez okno."

Każdy rozdział jest poświęcony innemu zmysłowi (wzrok, węch, smak, dotyk, słuch, propriocepcja), a do tego pewnego rodzaju bonus na temat pamięci u roślin oraz ich świadomości. Każdy z wspomnianych rozdziałów zawiera mnóstwo interesujących informacji. Po przeczytaniu tej książki wiemy np., jak pobudzić chryzantemy do kwitnienia na konkretny czas oraz, że rośliny reagują na feromony podobnie jak ludzie, a wszystko to dzięki temu, że wykrywają określone związki chemiczne w atmosferze i przekształcają te w sygnały w reakcje fizjologiczne. I to pomimo braku tkanek nerwowych! A skoro rośliny "czują" bez nosa, to może bez języka mają też podobnie działający zmysł "smaku"...

Podsumowanie każdego rozdziału stanowi jednocześnie wprowadzenie do kolejnego, co rozbudza ciekawość i zachęca do zgłębienia kolejnych tajemnic skrywanych przez rośliny. Jako naukowiec, autor podkreśla różnice między metodą naukową wykorzystywaną w rzetelnych badaniach a pseudonauką, która prowadzi do zbytnich uproszczeń, błędnych wniosków prowadzących do dezinformacji, a także niejednokrotnie hamuje ważne prace lub podważa fakty, szczególnie jeśli zostanie sprytnie i atrakcyjnie nagłośniona. Autor jednak wyposaża nas również w wiedzę, w jakich sytuacjach warto być czujnymi i nie dać się zwieść.

"Co wiedzą rośliny?" to wciągająca książka, która sporo wyjaśnia, rozwiewa wątpliwości, ale pokazuje, że kolejne badania i obserwacje dostarczają nowej wiedzy, a tę warto stale aktualizować. Kolejno omawiane zmysły na przykładzie konkretnych gatunków sprawiają, że nie czujemy oderwania teorii od praktyki, ponieważ poszczególne badania są przystępnie opisywane i wyjaśniane, a część z nich możemy nawet samodzielnie przeprowadzić. Są oczywiście przytaczane również bardziej skomplikowane doświadczenia, gdzie bez profesjonalnego sprzętu i warunków laboratoryjnych się nie obędzie. Zainteresowanego tematem czytelnika bez wiedzy specjalistycznej nie powinna zniechęcić pojawiająca się fachowa terminologia, ponieważ nie jest ona przytłaczająca, a bez niej publikacja z pewnością sporo by straciła. Bardziej wymagającego odbiorcę ucieszy z pewnością bogaty wykaz źródeł, stanowiący bazę do zgłębienia interesujących go zagadnień.