To za dużo dla mnie

"To za dużo dla mnie" autorstwa Darko Cvijetić to książka, która nie daje chwili wytchnienia - ciężka, bolesna i momentami wręcz trudna do uniesienia.

Historia Filipa Latinovicia, skazanego za zbrodnie wojenne, który po latach wraca do kraju i zostaje przywitany jak bohater, od początku budzi sprzeciw i niepokój. Trudno pogodzić się z tym obrazem - człowiek odpowiedzialny za śmierć niewinnych ludzi funkcjonuje w rzeczywistości, która zdaje się wypierać prawdę. I choć świat wokół próbuje go ,,przyjąć na nowo", jego własne sumienie nie daje mu spokoju.

Cvijetić nie szuka usprawiedliwień. Nie łagodzi, nie tłumaczy, nie próbuje wybielać. Zamiast tego stawia pytania - o moralność, o winę, o możliwość odkupienia. I robi to w sposób, który zostaje w głowie na długo, bo nie daje żadnych prostych odpowiedzi. Czy zbrodniarz może odkupić swoje winy? Czy społeczeństwo ma prawo zapomnieć? A może nigdy nie powinno?

To także książka o ludzkiej naturze - o tym, jak blisko siebie potrafią istnieć dobro i zło. Jak łatwo się przenikają i jak trudno je potem oddzielić. Filip nie jest tu postacią jednoznaczną, ale to nie oznacza, że czytelnik ma go zrozumieć czy wybaczyć. Raczej ma zmierzyć się z faktem, że takie sprzeczności istnieją.

Ogromną rolę odgrywa tu kontekst bałkański - wojna nie jest tłem, ale fundamentem całej historii. To ona kształtuje bohaterów, ich relacje i to, co dzieje się po latach. Jej skutki nie kończą się wraz z ostatnim strzałem - zostają w ludziach, w pamięci, w codzienności.

Styl Cvijeticia - oszczędny, momentami urywany, balansujący na granicy prozy i poezji - tylko wzmacnia to wrażenie. Każde zdanie wydaje się ciężkie od znaczeń, każde trafia dokładnie tam, gdzie powinno.

,,To za dużo dla mnie" to książka, która naprawdę może być ,,za dużo". Ale jednocześnie jest potrzebna - bo zmusza do konfrontacji z tym, o czym najchętniej byśmy nie myśleli.