Włamanie

Całkiem to zgrabne było. Solidny 'męski' kryminał, a właściwie chyba sensacja z mnóstwem zaskakujących zwrotów akcji i dużą ilością przekleństw.
Co może się wydarzyć podczas zwykłego napadu rabunkowego? Wszystko było dobrze zaplanowane, miało potrwać chwilę, a złodzieje mieli ukraść obraz i kosztowności. Coś jednak poszło nie tak...
Polecam! 

,,Włamanie" Tomasza Tomaszewskiego to jedna z tych książek, które początkowo wydają się proste w założeniach, wręcz schematyczne: grupa zawodowych włamywaczy jedzie ,,na robotę" do domu na odludziu, właściciele wyjechali na wakacje, plan jest dopracowany, ryzyko minimalne. Jednak już po kilku pierwszych rozdziałach staje się jasne, że autor prowadzi nas w rejony znacznie mroczniejsze niż zwykły thriller o nieudanym napadzie. Z pozoru banalny punkt wyjścia zmienia się w historię, która bardziej niż o kradzieży jest opowieścią o konsekwencjach przekraczania granic -- moralnych, psychologicznych i tych, które każdy z nas wznosi, by chronić własne poczucie bezpieczeństwa.

Największą siłą książki jest atmosfera. Tomaszewski bardzo umiejętnie buduje napięcie, zaczynając od drobnych niepokojących sygnałów, które dla bohaterów początkowo niewiele znaczą. Kiedy jednak ekipa włamywaczy odkrywa w sypialni nagą, nieznaną kobietę, to właśnie ten moment staje się punktem, w którym fabuła gwałtownie skręca w stronę grozy. I nie jest to groza tania czy efekciarska. Autor nie korzysta z szybkich zwrotów akcji tylko po to, by wstrząsnąć czytelnikiem. Zamiast tego tworzy gęsty, niepokojący klimat, w którym nic nie jest takie, jak powinno, a dom -- choć fizycznie ten sam -- z każdą stroną wydaje się coraz bardziej obcy, jakby oddychał własnym, złowrogim rytmem.

Psychologia postaci zasługuje na osobne uznanie. Czterech włamywaczy -- Staszek, Albert, Romek i Witek -- to ludzie, którzy wchodzą do domu z poczuciem zawodowej rutyny. Jednak pod tą fasadą kryją się emocje, wahania, stare konflikty i niewypowiedziane pretensje. Tomaszewski nie przedstawia ich jako czarno-białych bohaterów czy typowych przestępców. Zamiast tego daje im głos, pozwala wątpić, zawahać się, reagować niezgodnie z tym, co nakazywałby im ,,fach". To sprawia, że ich decyzje wydają się realne, czasem irracjonalne, ale przez to bardziej ludzkie. W pewnym momencie czytelnik zaczyna postrzegać ich nie jako grupę, lecz jako cztery indywidualne światy, które nagle zostały wrzucone w koszmar nie do udźwignięcia.

Motyw ,,gry" -- nieuczciwej, brutalnej, niepokojącej -- przewija się przez całą powieść. Bohaterowie trafiają do miejsca, które zamiast być opuszczonym domem, okazuje się jakąś rodzajem sceny, na której ktoś rozgrywa z nimi własny, upiorny scenariusz. To nie tylko pułapka fizyczna, ale psychiczna -- przestrzeń, która zmusza do konfrontacji z lękami i z własną przeszłością. I tu rodzi się jedna z rzeczy, które mnie osobiście najbardziej poruszyły: świadomość, że niezależnie od tego, jak dobrze zaplanujemy nasze działania, wciąż istnieją sytuacje, które potrafią nas kompletnie rozbroić emocjonalnie. ,,Włamanie" świetnie pokazuje, jak cienka potrafi być granica między kontrolą a chaosem, między pewnością siebie a kompletną dezorientacją.

Nie wszystko jednak działa równie dobrze. Choć napięcie budowane jest konsekwentnie, miejscami tempo zdecydowanie siada. W niektórych fragmentach autor zbyt długo zatrzymuje akcję, by rozwodzić się nad przemyśleniami bohaterów, co przerywa dynamikę i wybija czytelnika z rytmu. Dla wielbicieli ciągłej, intensywnej akcji może to być frustrujące. Zdarzają się również sceny, które aż proszą się o mocniejsze rozwinięcie, a jednak zostają urwane lub poprowadzone zbyt skrótowo. To pozostawia pewien niedosyt, jakby książka obiecywała coś więcej, niż ostatecznie odsłania.

Kolejnym minusem -- choć dla niektórych będzie to właśnie plus -- jest to, że nie wszystkie wątki zostają do końca wyjaśnione. Tajemniczy charakter domu, pojawienie się nieznanej dziewczyny, niektóre elementy ,,gry" i motywacje stojącej za wszystkim siły pozostają niedopowiedziane. Autor stawia na atmosferę, nie na logiczną spójność. Można to interpretować jako celowy zabieg, ale część czytelników może odczuć lekki zawód, bo jednak thriller z elementami grozy często wymaga klarowniejszej konstrukcji.

Mimo tych wad ,,Włamanie" robi wrażenie książki dopracowanej i świadomej własnych środków wyrazu. Jest w niej nie tylko strach, ale i melancholia, poczucie straty, jakieś osobliwe piękno destrukcji. To nie jest powieść, którą odkłada się po przeczytaniu bez refleksji -- raczej taka, która na chwilę zostaje w człowieku, zmusza do zastanowienia się nad tym, jak reagujemy, gdy świat przestaje działać zgodnie z zasadami, jakie znamy.

Osobiście odebrałam tę historię jako opowieść o złudzeniu kontroli. O tym, że czasem najstraszniejsze nie są potwory ani tajemnicze zjawiska, lecz to, że nasze plany mogą rozsypać się w ułamku sekundy, a my pozostajemy bezradni wobec chaosu. Tomaszewski pokazuje, że nawet ci, którzy wiedzą, jak zachować zimną krew, mogą się złamać -- i że strach potrafi być potężniejszy niż najlepsze przygotowanie.

,,Włamanie" to thriller z duszą. Pełen napięcia, mroczny, sugestywny, ale też niepozbawiony niedociągnięć. Jednak to właśnie te drobne rysy sprawiają, że odbiera się tę książkę bardziej autentycznie: nie jako perfekcyjną konstrukcję, lecz jako żywą, pulsującą opowieść o ludziach, którzy trafili tam, gdzie nigdy nie powinni się znaleźć.