Profesor

Profesor to mniej znana, a zarazem niezwykle interesująca powieść Charlotte Brontë, która – choć często pozostaje w cieniu jej bardziej popularnych dzieł – stanowi ważny element twórczości autorki. To historia dojrzewania, ambicji i miłości, osadzona w realiach epoki wiktoriańskiej, ale jednocześnie zaskakująco aktualna w swojej analizie relacji międzyludzkich i społecznych ograniczeń.

Fabuła książki skupia się na losach Williama Crimswortha, młodego mężczyzny, który świadomie odrzuca swoje arystokratyczne korzenie i decyduje się samodzielnie budować swoją przyszłość. Już ten wybór czyni go bohaterem nietypowym jak na swoją epokę – zamiast wygodnego życia wybiera niezależność i pracę. Po trudnych doświadczeniach zawodowych w Anglii wyrusza do Brukseli, gdzie podejmuje pracę jako nauczyciel języka angielskiego w pensji dla młodych panien.

To właśnie tam rozgrywa się zasadnicza część powieści. Szkoła, która mogłaby wydawać się miejscem spokojnym i uporządkowanym, okazuje się przestrzenią pełną napięć, intryg i ukrytych emocji. William musi zmierzyć się nie tylko z obowiązkami zawodowymi, ale także z manipulacyjną dyrektorką, Zoraïde Reuter. To postać niezwykle ciekawa – inteligentna, przenikliwa, ale jednocześnie kierująca się zazdrością i potrzebą kontroli. Jej działania mają ogromny wpływ na rozwój wydarzeń, szczególnie gdy zaczyna dostrzegać rodzące się uczucie między Williamem a Frances Henri.

Frances to jedna z najbardziej interesujących bohaterek powieści. Ambitna, pracowita i niezależna, wyróżnia się na tle innych uczennic. Nie jest typową romantyczną heroiną – zamiast biernie czekać na rozwój wydarzeń, aktywnie kształtuje swoje życie i dąży do samodzielności. Relacja między nią a Williamem rozwija się stopniowo, bez przesadnej idealizacji, co nadaje jej autentyczności. To miłość oparta bardziej na wzajemnym szacunku i wspólnych wartościach niż na gwałtownych uniesieniach.

Emocje w książce są wyważone, ale bardzo wyraźne. Nie ma tu dramatycznych wybuchów ani przesadnej egzaltacji – zamiast tego Brontë stawia na subtelność i psychologiczną głębię. Czytelnik odczuwa napięcie wynikające z relacji między bohaterami, frustrację Williama wobec trudności zawodowych, a także rosnące uczucie między nim a Frances. Pojawia się również zazdrość, niepewność i poczucie zagrożenia, szczególnie w kontekście działań Zoraïde.

Wśród motywów dominujących w powieści szczególnie wyraźny jest motyw niezależności i samostanowienia. William, mimo swojego pochodzenia, chce sam zapracować na swoją pozycję, co w kontekście epoki wiktoriańskiej ma duże znaczenie. Istotny jest także motyw relacji damsko-męskich, ukazanych jako swoista gra sił – pełna napięć, oczekiwań i prób dominacji. Brontë nie idealizuje tych relacji, lecz pokazuje ich złożoność i często nierówności. Pojawia się również motyw edukacji jako drogi do emancypacji, szczególnie widoczny w postaci Frances.

Styl Charlotte Brontë w tej powieści jest bardziej zdyscyplinowany i powściągliwy niż w jej późniejszych dziełach, takich jak „Jane Eyre”. Narracja prowadzona jest w pierwszej osobie, co pozwala czytelnikowi lepiej zrozumieć myśli i emocje głównego bohatera. Język jest elegancki, ale nieprzesadnie ozdobny, a opisy – choć momentami szczegółowe – nie przytłaczają. Książkę czyta się płynnie, choć wymaga ona pewnego skupienia, zwłaszcza w partiach bardziej refleksyjnych.

To powieść przede wszystkim dla czytelników ceniących literaturę klasyczną i psychologiczną. Spodoba się osobom zainteresowanym epoką wiktoriańską, ale także tym, którzy lubią historie o dojrzewaniu i poszukiwaniu własnej drogi. Nie jest to lektura dla osób oczekujących dynamicznej akcji – jej siła tkwi w analizie postaci i relacji między nimi.

To książka, która może zaskoczyć swoją dojrzałością i aktualnością. Pokazuje, że walka o niezależność i miejsce w świecie nie jest problemem wyłącznie współczesnym, a relacje międzyludzkie od zawsze były pełne napięć i niejednoznaczności. To spokojna, ale wnikliwa opowieść, która zostawia czytelnika z refleksją nad własnymi wyborami i relacjami – i zdecydowanie warto dać jej szansę.

Informacje dodatkowe o Profesor:

Wydawnictwo: MG
Data wydania: 2012-10-03
Kategoria: Literatura piękna
ISBN: 978-83-7779-092-2
Liczba stron: 320
Dodał/a opinię: Małgorzata Styczeń