Recenzja książki: Obca. Wyzwolenie. Uwolnienie

Recenzuje: Danuta Awolusi

Obca. Wyzwolenie. Uwolnienie Małgorzaty Cieślik-Florczyk jest powieścią duszną, niewygodną, obnażającą mechanizm manipulacji i niszczenia drugiej osoby. Autorka pokazuje powolny mechanizm osaczania drugiego człowieka i przejmowania nad nim kontroli. Czy z okowów takiej przemocy można się wyswobodzić?

Ewa, dziewczyna z małego miasteczka, przyjeżdża do Warszawy na wymarzone studia. Jest ambitna, pracowita, głodna wiedzy i jednocześnie bardzo samotna w wielkim mieście. Poznaje Adama, studenta ostatniego roku pedagogiki. Ich relacja szybko się zacieśnia, a bohaterka poznaje jego matkę, Marię. Początkowo widzi w niej ciepło, troskę i osobę, która może stać się jej bliska. Ewa chce być częścią tej rodziny. Pragnie zostać przyjęta, zaakceptowana, kochana.

Problem w tym, że Maria nie buduje relacji bezinteresownie. Tak naprawdę tka sieć, w której jej ofiary utkną już na zawsze i będą jej podporządkowane. Zaczyna od umożliwianie innym zaciągania długu wdzięczności. Obiad, wspólny wyjazd, remont – wszystko może stać się narzędziem manipulacji, a dług kiedyś trzeba przecież spłacić. Na przykład lojalnością, posłuszeństwem, obecnością, rezygnacją z własnych planów. Tak właśnie wygląda codzienność Ewy i jej rodziny.

Maria jest uosobieniem osobowości narcystycznej. Sprawuje władzę nad Adamem, ale robi to tak, by otoczenie widziało w niej dobrą matkę, pomocną krewną, osobę oddaną rodzinie. Potrafi doskonale zjednywać sobie ludzi. Ewa staje się dla niej intruzem, ale też jednocześnie kolejną ofiarą. Tytułowa obcość nie oznacza tylko braku akceptacji, ale także narzędzie przemocy. Ewa słyszy i czuje, że nie należy do rodziny Adama na takich samych prawach jak inni. Może pomagać, uczestniczyć, dostosowywać się, ale nigdy nie stanie się ich. Gdy próbuje stawiać granice, zostaje przedstawiona jako niewdzięczna, zła, konfliktowa, podejrzana.

Ewa, jako osoba wysoko wrażliwa, ma naprawdę pod górkę. Na początku jest ufna, zakochana, pełna nadziei. Intensywnie odbiera emocje, gesty, napięcia i fałsz. To czasem ją obciąża, ale z czasem staje się też jej narzędziem do dostrzeżenia prawdy. A narcyza nie jest tak łatwo rozpoznać.

Adam jest równie ważny, bo to wokół niego Maria buduje swoją władzę. Łatwo byłoby go ocenić surowo, ale też trudno winić syna za to, że uległ przebiegłej i bezwzględnej manipulacji matki. Kocha Ewę, ale nie potrafi skutecznie jej ochronić. Jego dojrzewanie do samodzielności jest jednym z najbardziej gorzkich elementów tej historii. Czy miłość wystarczy, jeśli człowiek nie potrafi postawić granicy własnej rodzinie?

Obca. Wyzwolenie. Uwolnienie to proza psychologiczna i thriller, dogłębne studium ludzkiej psychiki. Powieść o przemocy ukrytej pod maską rodzinnej troski. O kobiecie, która długo walczy o swoje miejsce. To także książka niezwykła, bo swoją nieszablonową konstrukcją daje wiele do myślenia. Przypomina historię opowiedzianą drugiej osobie, spis przesłuchania, w którym narrator zdobywa się na całkowitą szczerość. Polecam. Całość robi wrażenie. I może otworzyć oczy.