Recenzja książki: Samochody osobowe i osobowo-terenowe Wojska Polskiego 1918-1950

Recenzuje: Danuta Szelejewska

Zadania specjalistyczne łatwiej jest realizować, gdy ma się do dyspozycji odpowiednią ilość sprawnych pojazdów, niż bez nich. Książka Samochody osobowe i osobowo-terenowe Wojska Polskiego 1918-1950 w interesujący sposób odkrywa tajniki militarnego taboru automobilowego.

W przedstawionej przez Tomasza Szczerbickiego treści swoje miejsce zajmuje ponad sto pięćdziesiąt marek samochodów osobowych i osobowo – terenowych używanych przez żołnierzy Wojska Polskiego w czasach międzywojnia, podczas II wojny światowej, w Polskich Siłach Zbrojnych oraz w Ludowym Wojsku Polskim. Choć tematyka książki datowana jest na lata 1918-1950, autor sięga głębiej, do sierpnia 1914 roku, kiedy to dowodzona przez Józefa Piłsudskiego, a nie zmotoryzowana jeszcze wówczas Pierwsza Kompania Kadrowa, rozpoczęła pieszy marsz ku wolnej Polsce. Treść obficie przetykana fotografiami odkrywa przed czytelnikiem interesującą historię woskowej motoryzacji: zdobycze z carskiego wojska, pojazdy zakupione z demobilu francuskiego i amerykańskiego, wreszcie zamówienia z włoskiej fabryki Fiata, dowodzą faktu, że po zakończeniu II wojny światowej Armia Polska była w posiadaniu samochodów stu czterdziestu różnych marek.

Poprzez zawarte w publikacji Wydawnictwa Alma-Press specjalistyczne dane autor przekazuje czytelnikowi mnóstwo historycznych faktów i motoryzacyjnych ciekawostek: wspomina o testach nowych modeli kończących się decyzją o zakupie całych partii, o samochodach prototypowych, pojazdach z fabryk państwowych i prywatnych wytwórni, o umacnianiu bazy przemysłowej, uruchamianiu seryjnych produkcji części i całych pojazdów, nowatorskich pomysłach, przekształcaniu modeli o nowe rozwiązania, o sfinalizowaniu zamiaru zakupu czołgów, a w czasie wojny – używaniu samochodów do akcji konspiracyjnych (również zdobywanie pojazdów wroga). Przekazane czytelnikowi dane autor poszerza o stan w Polskich Siłach Zbrojnych na Zachodzie, gdzie zadania samochodów osobowych spełniały amerykańskie jeepy z możliwością wjazdu na plaże Normandii i przejazdu po dnie morskim, a także opisuje sytuację w Ludowym Wojsku Polskim, wspomaganym przez pojazdy amerykańskie, radzieckie, niemieckie, austriackie oraz czechosłowackie, nie tylko dostarczane w ramach humanitarnej pomocy UNRRA, ale również zabierane z powojennych pobojowisk, remontowane i wcielane do służby wraki samochodów osobowych.

Treść Samochodów… zobrazowana ogromną ilością czarno-białych, dokładnie opisanych fotografii (bez podpisu pozostają zdjęcia ilustrujące motoryzację podczas I wojny światowej, co uwarunkowane jest niepewnością lub niemożliwością rozpoznania marki) jest drobiazgowa: daty, nazwiska, nazwy i zmiany nazw, funkcje, warianty, liczby, numery, typy, modele, wersje, dane specyfikacyjne, tabelki, rysunki, a także nowatorskie rozwiązania, inicjatywy produkcyjne oraz projekty montażowe – wszystko to potwierdzają przytoczone na kartach książki passusy z uchwał, fragmenty umów, przykłady publikacji przeznaczonych do szkolenia żołnierzy oddziałów pancernych i motorowych, wycinki z prasy motoryzacyjnej oraz wspomnienia konstruktorów i automobilistów. Na bibliografię składają się pozycje książkowe oraz czasopisma. Przekazane przez Tomasza Szczerbickiego informacje są w pełni udokumentowane.

Tagi: Historia militarna Działania wojenne i obronność Inżynieria transportu samochodowego