Recenzja książki: Zdrowie na cito poproszę!

Recenzuje: Małgorzata Styczeń

Paweł Piliszko w powieści „Zdrowie na cito poproszę!” tworzy opowieść, którą można określić jako satyryczno-obyczajową z silnymi elementami humoru i gorzkiej ironii, osadzoną w realiach współczesnego systemu ochrony zdrowia w Polsce. Już od pierwszych stron widać, że nie jest to klasyczna, spokojna narracja medyczna, lecz raczej literacki zapis walki jednostki z „Systemem” przez wielkie „S” – bezosobowym, chaotycznym i często absurdalnym mechanizmem, w którym pacjent musi wykazać się niemal heroiczną cierpliwością. Fabuła prowadzi czytelnika przez kolejne etapy tej zmagań: wizyty lekarskie, diagnostyczne nieporozumienia, kolejki, formalności i sytuacje, które balansują na granicy frustracji i komizmu, pokazując, jak łatwo codzienna walka o zdrowie staje się walką o godność i spokój psychiczny. Bohaterowie – zarówno pacjenci, jak i personel medyczny – nie są jednowymiarowi; to raczej ludzie wrzuceni w niewydolny system, który wymusza na nich absurdalne zachowania i reakcje, przez co jedni budzą współczucie, inni zrozumiałą irytację, a wszyscy razem tworzą przekrój społeczny pełen autentyzmu. Styl autora jest lekki, dynamiczny i bardzo obrazowy, oparty na dialogu, błyskotliwych obserwacjach i humorze, który często przechodzi w ironię, a nawet groteskę – dzięki temu trudne tematy stają się przystępne, choć nie tracą swojej powagi. W tle przewijają się motywy walki z bezsilnością, dehumanizacji pacjenta, absurdów biurokracji oraz potrzeby zachowania dystansu i humoru jako mechanizmu obronnego; czas w książce nie jest wyraźnie historycznie określony, raczej płynie w rytmie wizyt, diagnoz i oczekiwania, co dodatkowo podkreśla uniwersalność doświadczenia. Emocjonalnie książka balansuje między śmiechem a lekkim niepokojem – czytelnik często łapie się na tym, że śmieje się z sytuacji, które w rzeczywistości są frustrujące lub wręcz przykre, co daje efekt refleksji nad kondycją systemu i ludzkiej cierpliwości. To pozycja szczególnie trafiająca do osób, które same zetknęły się z realiami opieki zdrowotnej, ale też do czytelników ceniących satyrę społeczną i literaturę opartą na codziennym doświadczeniu, podaną w lekkiej, „życiowej” formie. Najmocniej docenią ją ci, którzy potrafią spojrzeć na trudne tematy z dystansem i szukają w książkach nie tylko opowieści, ale też komentarza do rzeczywistości. Całość zostawia wrażenie inteligentnej, miejscami prześmiewczej, ale jednocześnie bardzo trafnej diagnozy społecznej, która – mimo humoru – zostaje w głowie na dłużej i skłania do myślenia, a jednocześnie daje odrobinę ulgi, że nawet w chaosie można znaleźć powód do śmiechu i dzięki temu warto po nią sięgnąć.