Chopin. Biografia. Tom 2: Paryż Panteon, 1838-1849

Z niecierpliwością oczekiwałam drugiego tomu książki Alana Walkera „Chopin. Biografia”. Pierwszy tom rozbudził moją ciekawość, w jaki sposób autor poradzi sobie z ukazaniem bogactwa i złożoności życia kompozytora w latach 1838-1849. Po lekturze książki mogę jedynie żałować, że tom drugi jest zarazem ostatnim. Mimo że tyle już napisano o Chopinie, to potrzebna biografia. Potrzebna nie tyle ze względu na przekazanie wielu nowych informacji dotyczących życia kompozytora, co na wysoki poziom merytoryczny.

Drugi tom książki Alana Walkera zaczyna się od pierwszego spotkania Chopina z George Sand. Zanim do tego dojdzie biograf przybliża samą pisarkę, szykuje grunt pod nową znajomość. Dalej towarzyszymy Chopinowi najpierw zimą na Majorce, później w Nohant. Śledzimy rosnącą sławę kompozytora, dowiadujemy się o śmierci Mikołaja Chopina, piętrzących się problemach w latach 1845-1848. Czytamy o jego podróży do Wielkiej Brytanii i w końcu o śmierci wielkiego artysty. Całość zamyka równie interesujący epilog.  

Podobnie jak w pierwszym tomie autor omawia również kompozycje niektórych utworów, osobliwości wybranych dzieł, umieszczając ich zapisy nutowe. I tu żałuję, że nie mam tak umuzykalnionej wyobraźni, aby oglądane nuty od razu grały melodie w mojej głowie…Dla mnie, laika w tej dziedzinie, te fragmenty książki były trochę trudniejsze w odbiorze. Nie każdy czytelnik, podobnie jak ja, będzie też znał pojawiające się na kartach książki terminy muzyczne. Zabrakło mi objaśniających je przypisów.

Bogata bibliografia i liczne przypisy świadczy o wiarygodności pisarza i doskonałym przygotowaniu merytorycznym. To pozwoliło na przykład obalić utrwalone w społeczeństwie fikcyjne sceny związane z Chopinem i dało wgląd w złożoność osobowości artysty.

„I nie jest prawdą, że gdy trumna została złożona w grobie, wsypano do niego polską ziemię przywiezioną do Francji przez Chopina w 1831 roku.”

Alan Walker nie poprzestaje na sprostowaniu, ale przytacza argumenty, które tego dowodzą.

Niewątpliwym atutem jest styl autora. Nieraz zachwycałam się językiem, czasem metaforycznym doborem słów. Kiedy czytamy:

„Całun smutku, jaki spowił Chopina, spotęgował jego cierpienie fizyczne.”

słowa doskonale oddają emocje towarzyszące artyście na wieść o śmierci swojego nauczyciela Wojciecha Żywnego.

Autorowi udało się w pewnym sensie „odpomnikować” Chopina, ukazując go jako zwykłego człowieka, przeżywającego rozmaite emocje. Poznajemy sylwetkę człowieka, który był „…powściągliwy, zdystansowany, nieco zniewieściały w zachowaniu, zawsze w nieskazitelnym stroju, wyglądał jak modelowy dandys’”. Człowieka, który zazdrośnie strzegł życia prywatnego. Osobę, o niezwykle silnych przyzwyczajeniach.

„Potrafił przez kilka dni snuć się urażony z powodu drobnych zadrażnień lub zakłócenia rozkładu dnia.”

 Nie zawsze cierpliwego, opanowanego nauczyciela.

„Stracił panowanie nad sobą, chwycił krzesło za oparcie i cisnął nim o podłogę.

Niekiedy dla biografia problemem jest zbyt wiele utrwalonych relacji autorstwa świadków życia opisywanej osoby. Zwłaszcza, gdy są one sprzeczne. W jaki sposób wyłuskać te wiarygodne? Jak nie dawać wiary tym opierającym się na pogłoskach? Książka Alana Walkera to biografia, do której można mieć zaufanie. Świadczą o tym rzetelność i fachowa wiedza autora, który przeprowadził wnikliwy research, a także jego obiektywizm.

Podsumowując, warto sięgnąć po drugi tom biografii Chopina autorstwa Alana Walkera. Pisarz napisał cenną książkę, którą czyta się jak dobrą powieść.  Książkę, która pozwala spojrzeć na Chopina nie tylko jak na wybitnego wirtuoza, ale również jak na wrażliwego człowieka – pełnego tęsknot, pasji oraz sprzeczności. Pozwala wniknąć w skomplikowaną osobowość muzyka. Gorąco zachęcam do lektury!

„Pośmiertna odyseja kompozytora będzie tymczasem trwać, zmierzając ku bezkresnym krainom przyszłości, a jego muzyka dostarczy przyjemności i pocieszenia pokoleniom, które się nie narodziły.”

Książka z Klubu Recenzenta serwisu nakanapie.pl.

Ten człowiek żył muzyką i dla muzyki. To wokół niej organizował swój dzień. To ona pobrzmiewała w jego głowie nawet wtedy, kiedy nie starczało sił, by komponować. Wreszcie to muzyką, parafrazując klasyka „stawił sobie pomnik trwalszy niż ze spiży”. Echa kompozycji Chopina wybrzmiewają również z kart jego fenomenalnej biografii pióra Alana Walkera pt. „Chopin. Biografia. Tom 2: Paryż–Panteon, 1838–1849” z oferty Wydawnictwa Znak Horyzont, w przekładzie Małgorzaty Sokalskiej.

Czytelnicy po raz wtóry zaproszeni zostają do wędrówki śladami wirtuoza fortepianu. Tym razem z uwagą obserwują rozkwit jego kariery w Paryżu, chwile spędzone na Majorce, by wreszcie podążać za Chopinem po angielskim bruku i pożegnać zwłoki wielkiego mistrza w paryskim kościele św. Magdaleny. Więcej w tym tomie powodów do zadumy i żalu nad przedwcześnie odchodzącym geniuszem, ale też równie wiele wspaniałych kompozycji fortepianowych, które niejako egzemplifikują nastrój i sytuację zdrowotną Naszego kompozytora.

Nie ukrywam, że czytałam ów drugi tom biografii Chopina z równie zapartym tchem, co poprzedni. Jej autor zadbał o to, by wnikliwie przedstawić szczegóły na temat George Sand i jej skomplikowanej relacji z Chopinem, odtwarzając atmosferę tamtych czasów i przywołując na kartach tej opowieści sylwetki wielkich ówczesnego świata, m.in. Adama Mickiewicza czy Eugene Delacroix. Dzięki temu Chopin jawi się nie jako pomnikowy geniusz oderwany od codzienności, lecz jako człowiek towarzyski a jednocześnie podatny na zwątpienie, boleśnie świadomy własnych ograniczeń.

Nie jestem muzykologiem, ani nawet amatorką muzyki klasycznej, ale jestem przekonana, że specjaliści w tej dziedzinie odkryją podwójną przyjemność płynącą z tej lektury, bo to nie tylko opowieść o schyłku życia jednego z największych kompozytorów, lecz także refleksja nad jego spuścizną, ceną geniuszu, samotnością emigranta i nieuchronnością przemijania.

Krótko mówiąc, to doskonały punkt wyjścia do głębszego spotkania z muzyką Chopina i epoką, w której przyszło mu tworzyć.