Nie pozwolisz żyć czarownicy

Wydawnictwo: MG
Data wydania: 2018-02-15
Kategoria: Kryminał, sensacja, thriller
ISBN: 978-83-7779-440-1
Liczba stron: 160

Ocena: 4.67 (3 głosów)

W 1835 roku, na łamach tygodnika „Przyjaciel Ludu” pojawił się dziwny tekst dotyczący procesu i skazania za czary, czternastu kobiet. Miał on formę relacji naocznego świadka wydarzeń, który ponoć widział, jak w 1775 roku we wsi Doruchów, tamtejszy dziedzic pojmał, poddał torturom, a na koniec spalił nieszczęsne kobiety. Mieszkańcy Doruchowa są pewni, że 243 lata temu, taki proces miał miejsce, a na terenie tzw. trójkąta czarownic, zapłonął stos.

Tomasz Kowalski w oparciu o tę historię napisał opowieść o drzemiących w ludziach lękach przed siłami nieczystymi, czarami i zabobonami. Jest to również powieść o kobietach i mężczyznach, o tym, że polowania na czarownice trwają po dziś dzień, a tytułowe cioty, jak nazywano w dawnej Polsce czarownice i ich kaci, mogą mieszkać tuż za ścianą.

POLECANA RECENZJA

Opinie o książce - Nie pozwolisz żyć czarownicy

Avatar użytkownika - Joannate
Joannate
Przeczytane:2020-09-02, Ocena: 4, Przeczytałam, 52 książki 2020,

„Nie pozwolisz żyć czarownicy” to książka z dużym potencjałem. Niewielka objętościowo, jej przeczytanie zajęło mi kilka godzin i nieco mnie rozczarowała, a jednak to, o czym w niej opowiedziano, zostało mi w głowie. Trudno powiedzieć, że mi się podobała – gdyby Autor utrzymał styl, w jakim rozpoczął, byłabym zachwycona i poruszona, ale niestety – po niespiesznym, klimatycznym początku, wszystko zaczyna się toczyć błyskawicznie, przez co pozbawione jest głębi i wydaje się tylko streszczeniem albo konspektem właściwej powieści. A szkoda – bo temat jest intrygujący. Autor nawiązuje do niechlubnych epizodów z dziejów naszego kraju, jakimi były procesy czarownic.

Książka jest rozwinięciem artykułu, który w 1835 roku ukazał się w „Przyjacielu Ludu” – opisano tam proces i spalenie na stosie czternastu kobiet oskarżonych o bycie czarownicami. Tomasz Kowalski wykorzystał ten tekst do stworzenia powieści o życiu Doruchowa i jego mieszkańców i opisania zabobonów, uprzedzeń i ludzkiej podłości, które doprowadziły do tragedii.  

Bardzo duże wrażenie zrobiła na mnie kompozycja książki: zaczyna się od śmierci kobiety, by po chwili – za sprawą opowieści starszego człowieka – przenieść nas w czasy sielskiego (na pozór) dzieciństwa w wiosce Doruchów. Obserwujemy zabawy i szalone psoty pięciu chłopców, a zarazem widzimy życie mieszkańców wsi. Obserwujemy ich oczami małego chłopca – i to jest tym bardziej poruszające, gdy dojdziemy do wydarzeń, które tę sielankową wizję dzieciństwa rozwiewają w proch. I tutaj zarazem mam żal do autora, który udowodnił w początkowych rozdziałach, że potrafi snuć opowieść, tworzyć niezwykły nastrój, wciągać czytelnika w klimat stopniowo narastającego zagrożenia – a kiedy przechodzi do intrygi mającej doprowadzić do procesu kobiet – robi to w sposób skrótowy, pozbawiony głębi. Opisy tortur, jakim poddawane są kobiety, brzmią jak wykaz z podręcznika dla katów – nie wzbudzają przez to tak silnych emocji, jakie wzbudzać powinny. Wielka szkoda, że od razu od zawiązania intrygi – mamy jej wejście w życie. Gdyby autor pokusił się o głębsze ukazywanie narastającej wśród ludzi wrogości (wspomniał o tym zaledwie w kilku zdaniach), wyszłoby to na korzyść tej książce, na pewno zyskałaby jej warstwa psychologiczna. Mam wrażenie, że zbyt skupił się nad tym, żeby pokazać czytelnikom, jak wiele pracy badawczej włożył w zbieranie materiałów do powieści – i nie zadbał dostatecznie o formę. Z drugiej strony – może ta oszczędność wyrazu i nieco sprawozdawczy styl mają na celu wywołanie w nas, czytelnikach – refleksji? Może to my mamy sobie tę głębię dopowiedzieć?

Bardzo dobrym zabiegiem jest ukazanie procesu z punktu widzenia ośmioletniego chłopca (choć może stało się tak dlatego, że wspomniany artykuł jest właśnie zeznaniami naocznego świadka wydarzeń, który w czasie, gdy się rozgrywały, był w takim wieku): umysł dziecka odważnie i bez owijania w bawełnę nazywa głupotę – głupotą, obnaża ciemnotę, zawiść, zazdrość i bezsens tej potwornej kaźni.

Tym, co mnie nieco drażniło, była niekonsekwencja językowa: przez większą część mamy do czynienia z mniej wiecej współczesnym, lekko tylko stylizowanym językiem, a od czasu do czasu autor wrzuca w tekst dawne słowa, wyrażenia, przywołuje jakiś wierszyk, zaklęcie czy piosenkę. Dla mnie te zabiegi są dziwne i nie wiem, jaki jest ich cel. 

To lektura przygnębiająca i poruszająca. Smutne jest też jej przesłanie – że w każdych czasach są ludzie, którzy gotowi są polować na czarownice i nawet dziś istnieją bezkarni kaci i niewinne ofiary, których jedynym grzechem jest to, że urodziły się kobietami. Ostrzega przed nienawiścią i szukaniem w innych wytłumaczenia dla nieszczęść, które nas spotykają. Zabrakło jednak głębszej refleksji nad tym, dlaczego tak się dzieje. Z drugiej strony – autor za bardzo „spłaszczył” charaktery ludzi, spolaryzował je – mało tu półcieni, ktoś jest albo zły, albo dobry; głupi albo mądry.

Trudno mi jest ocenić tę powieść, bo z jednej strony – mam jej wiele do zarzucenia, a z drugiej – zrobiła na mnie duże wrażenie. Trudno mi też wskazać grupę czytelników, do których jest skierowana. Jeśli szukacie lektury z głębokim tłem obyczajowym i psychologicznym – to nie ten adres. Jednak nie jest to także lekka, łatwa i przyjemna lektura. Zostaje w głowie i daje do myślenia.

Podsumowując: ciekawy temat, który zasługuje na lepsze potraktowanie. Brakowało mi głębi – a jednak książka mnie poruszyła.

Link do opinii
Inne książki autora
Przysionek, dom dla pozornie umarłych
Tomasz Kowalski0
Okładka ksiązki - Przysionek, dom dla pozornie umarłych

Świat się zmienił. Zmieniły się również problemy ludzi na nim żyjących. Zmienił się też nasz język. Stał się mniej wyrafinowany, trochę bardziej...

Hiszpański dublon
Tomasz Kowalski0
Okładka ksiązki - Hiszpański dublon

Tomasz Kowalski – urodzony w 1970 roku Katowicach. Autor powieści: "Rozmowy na trzech grabarzy i jedną śmierć", "Mędrzec kaźni", "Nie pozwolisz żyć...

Zobacz wszystkie książki tego autora
Recenzje miesiąca
Kudłata
Hwang Sun-mi
Kudłata
Hania Baletnica
Jolanta Symonowicz, Lila Symonowicz
Hania Baletnica
Już, już!
Katarzyna Wasilkowska
Już, już!
Kartoteka Pitera P.
Jacek Wiśnicki
Kartoteka Pitera P.
Zaginiona apteka
Sarah Penner
Zaginiona apteka
Rok Zaćmienia
Marta Knopik
Rok Zaćmienia
Skręcona historia
Jakub Ostromęcki
Skręcona historia
Maja Orety i skarb Szkocji
Eliza Sarnacka-Mahoney
Maja Orety i skarb Szkocji
Na zawsze
Karolina Winiarska
Na zawsze
Kuba na tropie
Kuba i Filip Majewscy
Kuba na tropie
Pokaż wszystkie recenzje