Pralnia

POPKULTUROWY KOCIOŁEK: Akcja komiksu Pralnia skupia się na losach François, samotnego mężczyzny po pięćdziesiątce, który od lat pracuje jako kierowca w pralni „Bianca”. Jego życie to monotonny ciąg powtarzalnych czynności. Nudna praca, piwo w barze, kolejny papieros, cotygodniowe skreślanie tych samych liczb na loterii w kiosku uroczej Maryvonne. Rutynę tą nagle przerywa pojawienie się nowego współpracownika, który jest bratankiem szefa. Wraz z nim pojawia się również zaskakująca okazja zdobycia dużych pieniędzy. Pcha to bohatera do podejmowania pewnych decyzji, których skutki są trudne do przewidzenia.

Dzieło Jorisa Mertensa to komiks kierowany głównie do czytelników z dużą dozą cierpliwości, dla których ważniejsze jest budowanie klimatu niż szybko postępująca akcja. Mertens już od pierwszych kadrów jasno pokazuje, że potrafi operować obrazem tak, że słowa są niemal zbędne, a jeśli się już pojawiają, mają decydujący wpływ na rozwój historii. Mamy więc tu do czynienia z angażującą opowieścią o życiu przeżywanym obok własnych pragnień, która skłania odbiorcę do intensywniejszych rozważań na temat własnej egzystencji.

Największą siłą Pralni jest sposób, w jaki Mertens portretuje codzienność. François nie jest bohaterem dramatycznych monologów ani wielkich gestów czy wydarzeń. To człowiek cichy, wycofany, niemal przezroczysty. Jest to mężczyzna, któremu życie przecieka przez palce, a on nic nie może z tym zrobić. Twórca z bezlitosnym realizmem kreśli więc portret człowieka przegranego, uwięzionego w syzyfowej pracy. Jego największym marzeniem jest wygranie w lotto. Nie chce on jednak zachować pieniędzy dla siebie, chce je wykorzystać, aby pomóc kioskarce Maryvonne i jej choremu dziecku. W czytelnika uderza tu więc porcja wyrazistej melancholii, obok której naprawdę nie można przejść obojętnie.

Narracyjnie komiks rozwija się powoli, momentami naprawdę bardzo powoli, wręcz leniwie. Scenarzysta stopniowo zanurza więc czytelnika w świecie głównego bohatera i otaczających go emocji. W pierwszej części albumu niewiele się tu dzieje, jednak emocjonalnie napięcie narasta. Każda kolejna strona pogłębia poczucie, że świat François zmierza ku nieuchronnej katastrofie, nie wiadomo jednak jaką formę ona przybierze.

Gdy pojawia się szansa na odmianę losu, historia skręca w stronę czarnego kryminału. Ten zwrot fabularny co prawda jest dość standardowy, a sama intryga nie jest nadmiernie oryginalna, ale i tak mocniej przykuwa to uwagę odbiorcy. Mertens udanie bawi się bowiem konwencją filmu noir. Twórcy nie chodzi tu o samą intrygę kryminalną, a wyraziste przejście od spokojnej melancholii do brutalności. Taki kontrast potęguje pesymistyczny wydźwięk całego dzieła. Autor wyraźnie pokazuje tu, że świat nie nagradza cierpliwości ani uczciwości, a marzenia o nagłej odmianie losu bywają bardzo niebezpieczne....