PRL od kuchni

„PRL od kuchni” Sławomira Kopra to fascynująca wyprawa do świata, w którym jedzenie było nie tylko codzienną potrzebą, ale też odbiciem epoki – jej absurdu, kreatywności, ograniczeń i małych radości. Autor, we współpracy z Mariuszem Muchą, tworzy nie tyle kulinarny przewodnik, ile literacką podróż do czasów, gdy bary mleczne pękały w szwach, a smak bigosu z dworcowego baru potrafił być równie zapadający w pamięć… co kolejki po mięso.

Książka jest pełna barwnych scen, które tworzą niemal filmowy obraz minionych dekad: pyzy w słoikach sprzedawane na bazarach, słoiki z zimnymi nóżkami stojące w lodówkach garmażeryjnych, powoli obracające się kurczaki z rożna na festynach i nieśmiertelnie tłuste mielone, których smak znał każdy, kto choć raz stołował się w lokalu „z epoki”. To swoisty alfabet peerelowskiej kuchni, w którym każda potrawa ma swoją historię i niesie w sobie ślad czasu, w jakim powstała.

Bohaterami tej opowieści są ludzie – ci, którzy karmili, i ci, którzy jedli. Bufetowe pracujące w pośpiechu, kucharki gotujące „z niczego”, bywalcy barów mlecznych, którzy znali numery stolików tak dobrze, jak dziś znamy numery ulubionych kaw z sieciówek. Na ich tle jedzenie – często proste, tanie, czasem wręcz prymitywne – nabiera znaczenia. Koper i Mucha świetnie uchwycili codzienność PRL-u, ukazując ją przez pryzmat kuchni, bo to właśnie ona mówi najwięcej o realiach życia, zwłaszcza jeśli była ona tak charakterystyczna, jak w tamtej epoce.

Lekturze towarzyszy mieszanka emocji – nostalgia, rozbawienie, czasem lekkie obrzydzenie (bo nie każdemu „zimne nóżki” kojarzą się z przyjemnością), ale też zaduma nad tym, jak bardzo kreatywni potrafili być ludzie zmuszeni do radzenia sobie w czasach niedoboru. Autor potrafi wciągnąć czytelnika w ten świat tak, że niemal czuje się zapach pyz, ciepło buchające z baru mlecznego czy charakterystyczny aromat bigosu zamkniętego w metalowym pojemniku.

Styl Kopra jest lekki, gawędziarski i niezwykle plastyczny. Autor swobodnie łączy historię z anegdotą, fakty z humorem, tworząc książkę przyjemną w odbiorze, ale jednocześnie pełną treści. Nie ma tu akademickiej sztywności – jest za to reporterska żywiołowość i ogrom pasji do opowiadania o przeszłości. Dzięki temu książkę czyta się szybko i z dużą przyjemnością, niezależnie od tego, czy ktoś pamięta PRL, czy poznaje go dopiero z opowieści.

To literatura faktu z nutą nostalgii, idealna dla osób zainteresowanych historią obyczajów, kulinariami, kulturą codzienności, a także dla tych, którzy lubią dobrze opowiedziane historie z tłem społecznym. Równie dobrze sprawdzi się jako prezent dla kogoś, kto tęskni za starymi smakami – lub wręcz przeciwnie, zna je tylko z opowieści i chce zrozumieć, czym dla poprzednich pokoleń było „jedzenie na mieście”.

„PRL od kuchni” to smakowita lekcja historii, pełna aromatu wspomnień i nieoczywistych opowieści. Wciąga, bawi i pozwala spojrzeć na minioną epokę z zupełnie innej strony – tej najbliższej człowiekowi, bo związanej z tym, co jadł i jak żył. To książka, którą zdecydowanie warto przeczytać, bo łączy przyjemność z poznawaniem historii z lekką, błyskotliwą narracją, która zostaje z czytelnikiem na długo.

Smutne czasy PRL-u nie były łatwe dla społeczeństwa, ale zmuszały do kreatywności. Wszak trzeba było zapewnić coś, co można by położyć na stół. Jednak PRL to nie tylko walka z brakami w asortymencie, ale także punkty zbiorowego żywienia, bary mleczne, polskie wydanie fast food i stołówki. To także pomysłowość pań, które pomimo braku potrafiły wyczarować niesamowite dania. Dzięki książce możemy przyjrzeć się temu jak wyglądało to wszystko od kuchni...
Obecnie nie trzeba wiele by przygotować, o ile oczywiście mamy takie życzenie, pyszny posiłek.  Jednak w czasach PRL-u w sklepach był deficyt produktów, które mogłyby stać daniem. Owszem, można było skorzystać z miejsc, w których dało się zjeść, ale wątpię by ktoś chciał żywić się w taki sposób przez cały czas. Cóż, PRL nie był szczęśliwą dla nas epoką. Jednak wielu ze wzruszeniem wraca do czasów lat młodości, który przypadły w peerelowskich czasach. Są jeszcze tacy, którzy ze wzruszeniem wspominają smaki i zapachy tamtych czasów, bo pomimo braków Polacy byli bardzo kreatywnym narodem. I o tym właśnie jest ta książka... Ona opowiada o smakach i zapachach.... Opowiada o kulinarnych absurdach... Kreatywności pań domu... Pomysłowości Polaków... O punktach, gdzie można było zjeść posiłek albo napić się... Dla mnie ta książka to prawdziwa podróż w przeszłość. Nie pamiętam czasów PRL, więc dla mnie to, co znalazłam w środku to historia. Historia, która ma wpływ na teraźniejszość, bo niektóre pomysły pomimo zmian przetrwały. W moim odczuciu to prawdziwa skarbnica wiedzy. PRL od kuchni to zbiór ciekawostek, które nie raz mogą nas zaskoczyć. To książka, która pozwala wybrać się w sentymentalną podróż w przeszłość. Pozwala lepiej zrozumieć naszych rodziców i dziadków. Szczerze ją polecam.