Serce Człowieka

Erich Fromm, twórca m.in. "Ucieczki od wolności" rozpisuje się nad tendencjami człowieka do wyboru zła/śmierci (tendencje nekrofilijne) oraz dobra/życia (tendencje biofilijne). Zajmuje się problemem wolnej woli oraz odpowiedzialności, odwołując się do myśli Freuda, Spinozy oraz Marksa.

Zdaniem autora, nie każdy człowiek posiada wolność wyboru, a na pewno nie w takim stopniu, w jakim się powszechnie sądzi - z każdym kolejnym ogniwem łańcucha wydarzeń, wolność wyboru nam maleje. Jako przykładu użył m.in. pociągu do drugiej osoby - im dłużej z nią rozmawiamy i nastawiamy się na dalsze czynności, tym mniejszy mamy co do nich wybór. Podobnie, mamy wybór czy spożyjemy danego dnia alkohol, jednak później nasza zdolność do wyboru maleje.

Dużo miejsca poświęcił w tej książce złu, chęci niszczenia, narcyzmowi oraz ryzyku zagłady nuklearnej (książka była pisana podczas trwania Zimnej Wojny i wyścigu zbrojeń). Nawołuje do powrotu do zasad humanizmu oraz ograniczeniu narcyzmu, do czego jego zdaniem nawołują także największe religie świata. Jego dzieło głosiło, iż wybór świata wciąż się zawężał i mógł to być ostatni moment, aby wybrać życie oraz rozbrojenie.

Bardzo optymistycznym poglądem był fakt, iż ludzkie serce rzadko jest całkowicie utwardzone, a czynienie dobra z czasem przychodzi coraz łatwiej - musimy jednak włożyć pracę, aby tego dokonać. Nasza wolność zależy od tego, jak bardzo uświadomimy sobie, jak nasze środowisko, klasa społeczna oraz cechy kierują naszym zachowaniem. Wybór wymaga znajomości konsekwencji, tego, co nami kieruje, a także odróżnienia dobra od zła. Im bardziej poznamy siły które nami rządzą, a także dostrzeżemy człowieka w drugiej osobie - człowieka równie przerażonego i kruchego jak my - tym bardziej będziemy doświadczać prawdziwej wolności wyboru.