Recenzja książki: Cudze oddechy

Recenzuje: Danuta Awolusi

Cudze oddechy to powieść o pamięci, która nie daje się uciszyć. O ludziach żyjących w cieniu cudzych wspomnień i cudzych decyzji. Paweł J. Sochacki przenosi czytelnika w świat, w którym teraźniejszość nieustannie styka się z przeszłością. Treść tej książki w pełni zasługuje na to cudowne, artystyczne wydanie w twardej oprawie i z barwionymi brzegami. Piękne i wewnątrz i na zewnątrz!

Akcja toczy się w roku 1963 na polskiej prowincji, w okolicach Międzyrzecza i Pszczewa. Tu czas spowolnił, a ludzie próbują ułożyć życie na gruzach dawnego porządku. Pojawia się historia upadku PGR-ów, która dla wielu bohaterów jest początkiem końca ich świata. Widzimy, jak zmiana ustroju i utrata pracy odbierają ludziom nie tylko stabilność, ale też poczucie sensu i przynależności.
Główną bohaterką jest Olimpia – młoda, stojąca u progu dorosłości dziewczyna, która wraca w rodzinne strony, by uporządkować sprawy po matce. Nie ma wyjścia, musi to zrobić. Konfrontacja z miejscem, w którym spędziła dzieciństwo, otwiera dawne rany, ożywia wspomnienia, przywraca twarze i głosy, które miały już nigdy nie wrócić. Olimpia porządkuje rzeczy matki, ale tak naprawdę próbuje zrozumieć kobietę, która milczała o tym, co ją spotkało.

Poznajemy Stefanię, ciotkę Olimpii. Spędziła całe życie w jednym miejscu i pilnowała, by wszystko pozostało po staremu. W jej postawie widać zarówno siłę, jak i lęk przed zmianą. Mocny wątek wiąże się też z postacią Kaliny – krewnej, która zniknęła wiele lat temu. Jej los pozostaje niewyjaśniony, ale powraca w rozmowach jak otwarta rana.

Cudze oddechy to nie tylko historia rodzinna, ale także zapis przemian społecznych i emocjonalnych, które dotknęły całe pokolenia. Sochacki pokazuje, że wielkie wydarzenia historyczne odbijają się w drobnych, codziennych gestach: w sposobie, w jaki bohaterowie patrzą na siebie, w ich nieufności, w lęku przed zmianą. Motywem przewodnim są dla mnie kobiety, które dźwigają więcej niż powinny. Kobiety, które nie szukają współczucia, ale próbują przetrwać. To one trzymają w ryzach domy, wspomnienia, relacje. Mężczyźni w tej książce są zagubieni, jakby stali z boku, obserwowali i nie potrafili włączyć się w ten rytm życia.

Cudze oddechy opowiadają o powrotach do miejsc, ludzi i siebie samych. O próbie zrozumienia, jak wiele z nas jest naprawdę nasze, a ile pochodzi od innych. To także książka o ludziach w dawnej Polsce, wstrząsanych wojną, przymusowymi przesiedleniami i latami pracy w PGR-ze.

Autor snuje opowieść o dziedziczeniu pamięci. O tym, jak cudze losy kształtują nasze własne, jak trudno rozdzielić to, co było, od tego, co jest. Olimpia, próbując zrozumieć swoją matkę, odkrywa, że sama nosi w sobie część jej lęków i milczenia.

Dojrzała, spokojna proza o pamięci, która nie pozwala żyć, ale bez której życie traci sens. Polecam.

Tagi: Klasyka prozy literackiej