Recenzja książki: Droga do Solidarności

Recenzuje: Justyna Gul

Portret „Solidarności”

Niezależny Samorządny Związek Zawodowy „Solidarność” to polski związek zawodowy założony w 1980 roku dla obrony spraw pracowniczych. Powstała na bazie licznych komitetów strajkowych „Solidarność” była wyrazem niezadowolenia społeczeństwa zarówno z pogarszającej się sytuacji ekonomicznej, jak i ze sposobu sprawowania władzy przez komunistyczne rządy. W połowie maja 1980 roku masowe wystąpienia robotników przybrały ostrzejszą formę, kulminację osiągając na wybrzeżu. Tam 13 sierpnia rozpoczął się strajk okupacyjny w Stoczni Gdańskiej.

„Solidarność”, kojarzona właśnie z tymi wydarzeniami i z Lechem Wałęsą, swoimi korzeniami sięga jednak znacznie głębiej. Możemy się o tym przekonać podczas lektury fascynującej książki „Droga do Solidarności 1975 – 1980” opracowanej przez Agnieszkę Dębską. Album ten, zawierający unikatowe zdjęcia, fragmenty artykułów czy ulotki i plakaty związane z „Solidarnością”, to szansa na podróż przez kolejne lata i przez zmieniające się odczucia społeczeństwa. Obserwujemy przełom, jaki dokonał się w świadomości Polaków, rozpoczynając opowieść w czasach wypełnionych dominacją PZPR, gdy dni toczyły się pod dyktando i według ściśle określonych reguł. Nie da się jednak utrzymywać iluzorycznego szczęścia przez wieki, toteż system oparty na propagandzie zaczął się kruszyć.

W grudniu 1970 roku, po ogłoszeniu drastycznych podwyżek cen, przez Wybrzeże przetoczyła się fala strajków, nie odbyło się też bez rozlewu krwi. Skutkiem brutalnej akcji było obalenie Gomułki, a jego miejsce zajął działacz partyjny Edward Gierek. Odtąd Polska miała „rosnąć w siłę, a obywatele - żyć dostatniej” korzystając z możliwości, jakie dawały masowo zaciągane kredyty. Polityka gospodarcza, zmęczona spłatą zadłużenia,zaczęła załamywać się po 1975 roku, opozycja stawała się coraz bardziej aktywna. W 1975 roku w Radomiu i w Ursusie doszło do pierwszych strajków, a represje, które stanowiły odpowiedź władzy, tylko pogorszyły sytuację.
Album „Droga do Solidarności 1975 – 1980” pozwala prześledzić wydarzenia prowadzące do powstania „Solidarności”, powolny upadek systemu i rozbudzenie społeczeństwa, do czego przyczynił się przede wszystkim wybór kardynała Wojtyły na papieża. Książka stanowi swoisty portret Polaków, naszkicowany na tle powstających struktur opozycji demokratycznej. Fascynujący zbiór tekstów źródłowych: wspomnień, dzienników, przemówień i wierszy, pozwala przenieść się do drugiej połowy lat 70. i doskonale oddaje panującą gorącą atmosferę. Publikacja została pięknie wydana, w twardej oprawie, a wzbogacono ją ogromną ilością zdjęć czy skanów dawnych dokumentów. "Droga do Solidarności" to także próba pokazania i zrozumienia fenomenu związku zawodowego, który trwale zapisał się w historii państwa polskiego.