Recenzja książki: Kleopatry. Zapomniane królowe Egiptu

Recenzuje: Danuta Szelejewska

Panujące w starożytnym Egipcie siedem Kleopatr ustanowiło nowy model kobiecej władzy. Treść książki Kleopatry. Zapomniane królowe Egiptu pokazuje, jak potężne władczynie – skutecznie gromadząc władzę polityczną – stawały się głównymi przedstawicielkami klasy rządzącej.

Treść trzech zasadniczych części książki skupia się na osobach kolejno panujących Kleopatr (każdą część poprzedza drzewo genealogiczne omawianej władczyni). Rozpoczynając od pierwszej bohaterki publikacji, Kleopatry Syry-Syryjki, historyk Lloyd Llewellyn-Jones umieszcza tę seleukidzką księżniczkę w dynastycznym kontekście jej czasów: przeznaczona do roli żony Ptolemeusza V Epifanesa, czuła się obco w Aleksandrii, gdzie musiała dostosować się do zasad egipskiego dworu i utrzymywać bliskie relacje z elitarnymi rodami. Porusza autor temat kultów religijnych, boskości faraona, królewskości oraz wewnętrznej i zagranicznej polityki. Pisze o narodzinach przyszłego władcy, Ptolemeusza VI i Kleopatry II, o rządach regenckich Kleopatry I w imieniu syna po śmierci męża, o dobrych relacjach z Rzymem i Syrią oraz zaangażowaniu władczyni w administrowanie, rządzenie i świątynne obrzędy. Pisze również o śmierci Kleopatry I, po której na tron wstąpiła Kleopatra II z Ptolemeuszem VI, a po nich – kolejni z dynastii, każdy wiele po sobie zostawiając.

W ujętym w Kleopatrach okresie ponad stu pięćdziesięciu lat (192-30 p.n.e.) historia obficie przeplata się z mitami. Ogromną ilość osadzonych w kontekście starożytności faktów historycznych uzupełniają bogate opisy wierzeń oraz rytuałów, postaci mitologiczne, proroctwa, symbolika, ciekawostki i fragmenty utworów literackich. Przez cały tom przewija się temat królewskiego kazirodztwa, przydającego Ptolemeuszom aury boskiej niedościgłości. Informacje zamieszczone na początku książki systematyzują treść dotyczącą nazewnictwa Ptolemeuszy i Kleopatr, małżeństw linii dynastycznych Seleukidów oraz Ptolemeuszy, zadziwiającego drzewa genealogicznego tych rodów oraz terenów przedstawionych na mapach: Egipt pod władzą Kleopatr, Królestwa hellenistyczne i Aleksandria. Sporządzona przez autora lista Kleopatr zaznajamia z rodzinną dynamiką ptolemejskiego domu panującego. O źródłach archeologicznych, epigraficznych oraz artystycznych, z których Lloyd Llewellyn-Jones obficie korzystał, pisze autor w Przydatnych materiałach, osobno wyszczególniając źródła do drzew genealogicznych, najważniejsze źródła egipskie dotyczące okresu ptolemejskiego i podając materiały do dalszej lektury (z podziałem na rozdziały). Pomocą służą dolne przypisy wyjaśniająco-bibliograficzne, bibliografia oraz alfabetyczny indeks. Dwie wkładki z czarno-białymi ilustracjami obrazują treść. Okładka posiada obwolutę ochronną.

Przedstawiając w uporządkowany sposób fakty, źródła i wydarzenia, publikacja Domu Wydawniczego Rebis jest fascynującą historią pełnoprawnych władczyń Egiptu.

Tagi: Historia starożytna starożytny Egipt Starożytny Egipt (ok. 2686 p.n.e. - ok. 323 n.e.)