Recenzja książki: Pragniemy zawiadomić, że jutro zostaniemy zabici wraz z rodzinami

Recenzuje: Danuta Szelejewska

Za ludobójstwo uznana przez ONZ została masakra w Rwandzie, gdzie w 1994 roku – zgodnie z projektem rządowym – przedstawiciele większości Hutu wymordowali prawie milion członków mniejszości Tutsi. Przejmujący reportaż Pragniemy zawiadomić, że jutro zostaniemy zabici wraz z rodzinami to analiza przyczyn i przebiegu owej masowej rzezi, z równoczesnym obnażeniem obojętności świata.

By pokazać ogrom zła dotykającego rwandyjską ludność w sposób rzetelny i jak najbardziej obiektywny, Philip Gourevitch nie tylko skorzystał z materiałów ogólnodostępnych oraz dokumentów niepublikowanych, ale również przez okres prawie trzech lat podróżował po rwandyjskiej ziemi, gdzie zbierał autentyczne relacje ocalałych i świadków: ich pochodzenie z różnych środowisk oraz sfer życia pozwoliło przedstawić odmienne punkty widzenia tamtych wydarzeń. Rozpoczynając od wizyty w usytuowanym na skalistym wzgórzu kościele, autor najpierw obrazowo przedstawia to, co zobaczył – pokrywające posadzkę kościoła ciała w stanie zaawansowanego rozkładu, rozrąbane maczetami czaszki, dziecięce szkielety i poniewierające się wśród zwłok Biblie, po czym prowadzi do wielu innych miejsc, których widok niewiele różnił się od tego, co wcześniej zobaczył w kościele. Pisze o ekshumowanych szczątkach z masowych grobów, ukrywaniu się ocalałych, powszechnym pogodzeniu ze śmiercią. Odwiedza miejsca pamięci, rozmawia z Rwandyjczykami wspominającymi palone domy, gwałcone kobiety, krzyczących rannych, leżące na poboczach ciała, porzucane wraki samochodów i niepokojąco ciche noce, a także strzały, krzyki, poczucie niesprawiedliwości oraz krzywdy. Tragiczną treść przeplatają opisy widocznego na każdym kroku piękna rwandyjskiej ziemi.

Na kartach swojego reportażu Philip Gourevitch sięga do przedkolonialnego okresu historii ziem państwa rwandyjskiego, zaś przyglądając się podziałowi społecznemu (Hutu byli rolnikami a Tutsi pasterzami), winą za pogłębienie między nimi antagonizmów obarcza belgijską administrację kolonialną. Analizuje rolę podróżników, omawia kwestie teologiczno – egzystencjalne. Przyglądając się zachowaniom i działaniom po masakrze, rozpatruje kwestię nastrojów ONZ, prac komisji sprawdzających zasadność zarzutów wobec oskarżonych, zaniedbań światowych potęg oraz pomocy udzielanej uchodźcom. Posiłkuje się aktami oskarżeń, raportami, przemówieniami, wiadomościami przekazywanymi przez redaktorów rozgłośni BBC. Wiele do myślenia dają doskonale pasujące do trudnej treści cytaty inspirujące (źródła podano na końcu książki). W Nocie tłumacza znalazły się wyjaśnienia dotyczące zerwania z podziałami etnicznymi z okresu ludobójstwa.

Publikacja Wydawnictwa Filia to lektura trudna, ale i zarazem absolutnie niezbędna.

Tagi: Biografie i literatura faktu