Carol

Jedno spojrzenie i nagle pojawia się ten niezwykły magnetyzm. Potem kartka z życzeniami i spotkanie. Niby wszystko pięknie, ale czy czasy sprzyjają temu uczuciu. Nowy Jork, końcówka lat 40-tych. Młoda Therese, pracująca w domu towarowym, dostrzega Carol. Chwila rozmowy i okazuje się, że kobieta mocno ją fascynuje i rozbudza chęć ucieczki od dotychczasowego życia.

Jak ważny w odbiorze jest czas, kiedy dana powieść powstała? Patricia Higsmith wydała „Carol” na początku lat 50-tych. Jak możemy przeczytać w jej komentarzu, nie były to czasy szczególnie przychylne związkom homoseksualnym, a ona napisała powieść o miłości dwóch kobiet i do tego tej miłości nie potępia. Owszem, tworzy skomplikowane bohaterki, które będą musiały stanąć przed różnymi dylematami, jednak samo uczucie jest czymś na swój sposób wyzwalającym. Takie podejście do tematu nie wpisywało się w ówczesne trendy literacki i moralne.

Wróćmy do mojego pytania o kontekst historyczny, a odbiór książki. Z jednej strony nie sposób jej czytać w oderwaniu od niego. Wtedy lepiej rozumiemy bohaterki, ich sytuacje, dylematy. Z drugiej strony on specjalnie nie pomaga w odbiorze, bo w końcu czytamy przez pryzmat własnych czasów i doświadczeń. W przypadku „Carol” nie do końca udało mi się wgryźć w sam wątek miłosny, w czym nie pomagało gros niedopowiedzeń i spokojne tempo – jednak i te rzeczy mają swój urok. Dostrzegłam jednak coś innego, bardzo ważnego w kontekście kobiecości i społecznych oczekiwań wobec kobiet. Therese nie jest może jakaś szczególnie charyzmatyczna postacią, ale od początku wyczuwa, że jej życie nie jest takie, o jakim marzy. Tu nie ma żadnej dramaturgii, ale jakieś subtelne poczucie, że to nie to. Spotkanie z Carol wyzwala w niej coś, uświadamia, jak bardzo chce żyć inaczej. I za to pokochałam Theresę. Za odwagę w stawieniu czoła temu, kim chce być, pomimo świata i konwenansów.

Patricia Highsmith oddała w ręce czytelników cudowną, subtelną i jakże kobiecą książkę. Analizując ją teraz odeszłabym nieco od szokującego kiedyś przewodniego wątku homoseksualnego, a skupiła się na szeroko pojętych pragnieniach własnych. Bo ta książka jest przełomowa nie tylko dlatego, iż autorka odważnie podeszłą do spraw miłości, ona jest odważna, bo rozpala w kobietach chęć do wewnętrznej rewolucji. Highsmith nie każe nam się dostosowywać i być pokornymi. Patrząc na jej bohaterki chcemy być sobą. „Carol” może przeżyć swój renesans, bo coraz więcej mówi się o tym, że kobiety mają prawo chcieć i coraz częściej uczy się je jak te pragnienia wyrażać. Piękna rzecz.

(Kliknij aby rozwinąć opinię)

Kiedy ta kobieta stanie na Twojej drodze, stracisz dla niej głowę. Nie oprzesz się urokowi, który wokół roztacza. Poczujesz potrzebę bycia zawsze obok niej. Mowa o tytułowej bohaterce powieści Patricii Highsmith - „Carol”, której wznowienie ukazało się niedawno nakładem Oficyny Literackiej Noir sur Blanc w przekładzie Krzysztofa Obłuckiego.

Patricia Highsmith, znana z mrocznych thrillerów psychologicznych, w „Carol” odsłania zupełnie inne oblicze. Z jednej strony to historia miłosna: intensywna, pełna napięcia i niepewności. Z drugiej: studium samotności, społecznych konwenansów i ceny, jaką płacimy za odwagę bycia sobą.

Spotkanie Therese i Carol jest przypadkowe, lecz naznaczone magnetycznym przyciąganiem. W tej powieści więcej dzieje się między wierszami niż w samych dialogach. Autorka doskonale oddaje stan zakochania: tę mieszaninę fascynacji, lęku i ekscytacji, kiedy każda chwila spędzona razem wydaje się jednocześnie darem i zagrożeniem.

Nie sposób czytać „Carol” bez uwzględnienia kontekstu czasu, w którym powstała. Lata 50. XX wieku w Stanach Zjednoczonych nie były przestrzenią sprzyjającą otwartości wobec związków jednopłciowych. Highsmith i w tej kwestii wykazała się odwagą. Co jednak najważniejsze, stworzyła historię, która nie kończy się moralnym potępieniem ani tragiczną karą. To opowieść o miłości, która domaga się prawa do istnienia, nawet jeśli świat próbuje ją zdusić.

„Carol” to powieść o spojrzeniach, które znaczą więcej niż słowa. O ciszy, w której rodzi się decyzja. O wyborze między bezpieczeństwem a prawdą o sobie. To także historia dojrzewania, nie tylko młodziutkiej Therese, ale i czytelnika, który konfrontuje się z pytaniem, ile jest gotów poświęcić w imię miłości.

Ta książka uwodzi powoli. Nie krzyczy, nie epatuje dramatyzmem. Jeśli pozwolisz jej się prowadzić, zrozumiesz, że to nie tylko opowieść o romansie. To historia o wolności, która zaczyna się od odwagi spojrzenia komuś prosto w oczy i powiedzenia mu: wybieram ciebie.

Polecam, bo dla mnie Highsmith w „Carol” wyprzedziła swoje czasy.

(Kliknij aby rozwinąć opinię)

Therese Belivet jest młodziutką i ambitną pracownicą domu towarowego. Dziewczyna marzy o lepszym, ciekawszym życiu, w którym znajdzie się miejsce na namiętności i uniesienia. Trzeba jednak zastanowić się o czy się marzy, bo w tym momencie los postawił na jej drodze kobietę piękną, bogatą i wyrafinowaną, Carol Aird, która jest matką i żoną trwającą w niezbyt szczęśliwym małżeństwie. Między kobietami rodzi się niesamowita więź, która może skutkować ostracyzmem społecznym. Autorka, Patricia Highsmith uważała tę powieść za skandalizującą. Dzisiaj, wśród tylu książek, często wyuzdanych, Carol wypada wręcz niewinnie. Ale trzeba wziąć poprawkę na czas, kiedy ta powieść powstała. Wówczas, być może, wywoływała zgorszenie, a sama Highsmith przyznała się do jej autorstwa dopiero w latach osiemdziesiątych ubiegłego wieku. "Piżmowy i lekko słodkawy zapach jej perfum ponownie owionął Therese, zapach kojarzący się z ciemnozielonym jedwabiem, który mógł należeć tylko do niej, jak zapach wyjątkowego kwiatu. Therese pochyliła się do przodu, żeby znaleźć się bliżej, zapatrzyła się w szklankę. Chciała odsunąć stół jednym ruchem i rzucić się w jej ramiona, zagłębić nos w zielonozłoty szal, który ta kobieta miała ciasno owinięty wokół szyi. W pewnej chwili grzbiety ich dłoni zetknęły się na stole, a Therese odniosła wrażenie, że jej skóra w tym miejscu jakby parzyła." Highsmith w lekkością i delikatnością, którą można spotkać tylko u kobiety, opisała zakazane i potępiane uczucie. Nie ma w tej powieści za grosz wulgarności, nie ma również pornografii. Natomiast uwagę zwracają spojrzenie, dotyk, zapach, gest. To od tego wszystko się zaczyna. Najpierw jest obopólna serdeczność, przychylność, by ustąpić miejsca przyjaźni i w następstwie zaangażowaniu i namiętności. W podróży, w którą bohaterki tej książki się wybrały, poznajemy ich marzenia i pragnienia. Oglądamy przemianę każdej z kobiet. Przebojowa i odważna Carol ma niebywały wpływ na skromną Therese. Dziewczyna zmienia się nie do poznania, staje się pewną siebie, silną kobietą, która w końcu wie czego pragnie od życia. Jesteśmy mimowolnymi świadkami rodzącej się miłości. Pięknego i czystego uczucia, które może się stać tylko udziałem bardzo wrażliwych osób. Jestem zdania, że nie ma tutaj nic skandalicznego, czy ohydnego. Chyba, że próba podjęcie walki przez męża Carol, który zmusza kobietę do zakończenia tego związku, wykorzystując w tym celu ich wspólne dziecko. Carol jest przepiękną opowieścią, którą czytać należy wolno, rozsmakowywać się w niej. Nie jest to powieść wybitna, ale niewiele jej brakuje. To nie jest historia, którą czyta się bez przerwy, od deski do deski. Carol szczególnie polecam osobom wrażliwym i wielbicielom powieści obyczajowych. "Stała w drzwiach i przyglądała się ludziom przy stolikach w sali (...) w pierwszej chwili jej nie zauważyła (...) Carol też jej nie widziała (...) Carol uniosła wolno rękę i odgarnęła włosy do tyłu, jeden raz z każdej strony, a Therese uśmiechnęła się, bo ten gest był typowy dla Carol, i to właśnie ją Therese kochała i zawsze będzie kochać. Och, teraz już inaczej, bo była inną osobą." Przeniesieniem Carol na duży ekran zajął się Todd Haynes w 2015 roku. W rolach głównych wystąpiły dwie genialne aktorki: Cate Blanchett (Carol) i Rooney Mara (Therese). Film został doceniony na świecie i otrzymał sześć nominacji do najważniejszej nagrody filmowej, Oscara.

(Kliknij aby rozwinąć opinię)

Przejmująca historia miłości nieakceptowanej społecznie. Czego może chcieć kobieta mająca męża, dziecko, pieniądze i zdrowie. Może chcieć być sobą i nie musieć udawać kogoś kim nie jest. Akcja rozgrywa się w latach 50 w stanach. Pozornie błahe spotkanie dwóch kobiet w sklepie staje się początkiem piękniej, zmysłowej znajomości. Książka pokazuje ile h latach trzeba było poświęcić dla jej realizacji.

(Kliknij aby rozwinąć opinię)

Młoda dziewczyna z marzeniami o lepszym życiu, która nie poznała jeszcze samej siebie poznaje bardzo intrygującą kobietę. Ta książka o odkrywaniu własnej tożsamości i zdobywaniu doświadczeń jest jednocześnie obrazem walki między kobietą i mężczyzną. Wiele opisów stosunków damsko-męskich jest bardzo pouczająca, czasem autorka wręcz pokazuje jak fatalne w skutkach mogą one być. Ale jeśli odkryjemy własną tożsamość to łatwiej przejdziemy przez życie.

(Kliknij aby rozwinąć opinię)

,,Carol" Patrici Highsmith to powieść, która zamiast wielkich uniesień wybiera ciszę, zamiast dramatycznych gestów - spojrzenia i półsłowa. Jej siła tkwi w przyciszonej narracji, w napięciu budowanym dyskretnie, niemal niezauważalnie, a jednak konsekwentnie.

 

Akcja rozgrywa się w Nowym Jorku 1948 roku. W świątecznym zgiełku dziewiętnastoletnia Therese, pracująca dorywczo w domu towarowym i marząca o scenografii, spotyka elegancką, pewną siebie Carol. To przypadkowe spotkanie przeradza się w fascynację, która dla Therese staje się impulsem do konfrontacji z własnym życiem - jego nijakością, zależnościami i niesprecyzowanym lękiem. I właśnie w tej powściągliwości tkwi jej siła.

 

Wspólna podróż samochodem przez Amerykę - z pozoru spontaniczna i beztroska - zamienia się w emocjonalną próbę sił. W tle rozgrywa się dramat Carol walczącej o prawo do opieki nad dzieckiem, a nad bohaterkami unosi się widmo skandalu i społecznego ostracyzmu. Highsmith z wyczuciem pokazuje, jak kruche bywa szczęście w świecie, który nie dopuszcza inności, a jednocześnie jak wielką siłę daje autentyczność. To opowieść o dojrzewaniu do siebie, o cenie, jaką płaci się za prawdę o własnych uczuciach, i o determinacji, by nie pozwolić światu zdefiniować swojego szczęścia.

 

Autorka opowiada tę historię w sposób subtelny i nieco tajemniczy. Nie epatuje erotyzmem - uczucie między bohaterkami wyraża się w napięciu, w niedopowiedzeniach, w emocjonalnym drżeniu. W ciszy spojrzeń i w napięciu niedopowiedzeń Highsmith zawarła historię, która do dziś pozostaje poruszająca i zaskakująco aktualna. Dzięki tej powściągliwości relacja Carol i Therese zyskuje głębię i wiarygodność - to nie skandal jest tu najważniejszy, lecz wewnętrzne dojrzewanie i powolne odkrywanie własnej tożsamości.

 

,,Carol" pozostaje intymną opowieścią psychologiczną o dojrzewaniu, miłości i poszukiwaniu szczęścia wbrew społecznym konwenansom. To literatura cicha, lecz stanowcza - taka, która nie krzyczy, ale zostaje w czytelniku na długo.

(Kliknij aby rozwinąć opinię)

11 lutego ma się ukazać wznowienie książki ,,Carol" napisanej przez Patricię Highsmith. Chociaż ,,Utalentowany Pan Ripley" jest mi znany tylko w wersji filmowej to reszta twórczości autorki już nie. W żadnej formie. Stąd mój wybór padał na ową pozycję. 

Koniec lat 40-tych XX wieku. Tytułowa Carol odwiedza nowojorski dom towarowy Frankenberga w czasie bożonarodzeniowej gorączki, celem zakupu lalki dla swojej córki. Trafia na młodziutką ekspedientkę Therese. Młoda sprzedawczyni z zawodu jest scenarzystką i za coś żyć musi i na ten "gorący czas w roku" pracuje w owym sklepie. w związku z powyższym nie do końca przestrzega reguł ustanowionych przez kierownictwo i z jawną niesubordynacją sprzedaje owej klientce lalkę, zamiast odesłać ją do innego działu, jak zrobiłyby to inne sprzedawczynie. W tym krótkim czasie pomiędzy kobietami zawiązała się nić porozumienia. Jedna i druga dopomogła losowi i nawiązały znajomość, która zaczęła się zacieśniać. Od jednego spotkania do drugiego, aż w końcu razem wyruszyły w podróż po USA samochodem, a ich znajomość przerodziła się w relację intymną. I w miłość. Trudną jak na tamte czasy. Potępianą przez społeczeństwo. A w ślad za nimi podąża detektyw wysłany przez męża Carol, bo ta jest w trakcie rozwodu.
 Chociaż nie do końca przypadła mi do gustu postać Therese, bo zachowywała się niekiedy jak rozkapryszone dziecko, to i tak jestem w stanie zrozumieć zamysł autorki nad konstrukcją tej postaci.

Patricia Highsmith pisząc tę powieść w 1990 roku wyszła niejako przed szereg, bo mimo, że lata 70-te to ,,Dzieci Kwiaty" i wolność oraz mówienie o zakazanych do tej spory sprawach, to jednak literacki światek nie do końca był otwarty na podobną literaturę. Dlatego książkę wydała pod pseudonimem. trzy lata później na ekrany kin wchodzi ,,Philadelphia", ja jeszcze wtedy uczennica szkoły podstawowej, pamiętam, że wywołał spore poruszenie. Jednak śmiem twierdzić, że to za sprawą autorki ruszyła lawina i obaliła tabu milczenia. Książkę polecam i zaraz mam zamiar skonfrontować ją z filmem.

  Współpraca barterowa z Wydawnictwem Noir sur Blanc.

(Kliknij aby rozwinąć opinię)