Fantasmagorie. Opowieści o umarłych

Bardzo lubię i cenię cykl antologii o duchach i innych zjawiskach nadprzyrodzonych, jaki od lat ukazuje się w Wydawnictwie Zysk i S-ka. To nie tylko okazja zanurzenia się w europejską (a bywa, że i amerykańską) klasykę, ale i poznania pierwszych polskich przekładów. To wielka gratka dla wszystkich miłośniczek i miłośników opowieści z dreszczykiem oraz wiktoriańskiej prozy w jej gotyckim wydaniu. ,,Fantasmagorie" też okazały się wspaniałą czytelniczą przygodą, bo miałam okazję poznać utwory niemieckich pisarzy z XVIII i XIX wieku, a rzadko po nie sięgam. Nie są one też aż tak znane jak dorobek klasyków brytyjskich. Kogo spotykamy na kartach tej antologii? Jak sugeruje podtytuł, to przede wszystkim już nieżyjące osoby, ukazujące się pod postacią duchów, jednak - o czym nieraz się przekonamy - nie zawsze te duchy są prawdziwe, co wystawia na próbę i wierzenia bohaterów, i cierpliwość czytelnika. Czasem jednak jest i tak, że nie mamy jednoznacznej odpowiedzi na pytania o prawdziwość zjaw i spotkania z nimi. W tym kontekście szczególnie zaciekawiły mnie dwa opowiadania: ,,Duch zmarłego" i ,,Martwa narzeczona". Nastrój grozy i narastające napięcie, jakie towarzyszy lekturze, budowane są nie tylko dzięki widmom z zaświatów. Nieraz to tajemnicze portrety, rodzinne sekrety, opowieści przekazywane z pokolenia na pokolenie, opuszczone budowle, nawiedzone pokoje... Dziś, oczywiście, odbieramy te opowieści inaczej niż czytelnicy współcześni autorom, jednak niepowtarzalny i wciągający jest ich klimat, nawet wówczas, gdy jesteśmy w stanie przewidzieć kolejność zdarzeń. W większości przypadków pisarze nas jednak zaskakują i czasami bawią się z czytelnikiem w kotka i myszkę. Co ciekawe, w niektórych opowiadaniach odnajdziemy lekkie poczucie humoru i ironię, zwłaszcza przy charakterystyce postaci oraz w opisach zachowań i różnych dziwacznych przyzwyczajeń. Natkniemy się także na rys dydaktyczny, gdy mowa na przykład o synu - marnotrawnym utracjuszu. Jest tu i przekora, gdy okazuje się, że nie zawsze dobro zostaje w pełni nagrodzone, a zło ukarane. Na uwagę na pewno zasługuje styl opowieści. Są one różnorodne także pod tym względem, bo obok bardzo kunsztownych historii, odnajdziemy i lżej opisane perypetie i przygody bohaterek oraz bohaterów. Niezmiennie jednak mamy do czynienia z bogatym, plastycznym językiem, który oddziałuje na zmysły i wyobraźnię. Dzięki temu nieraz wzdragamy się, niemal fizycznie odczuwając przeciąg, podmuch wiatru czy zimno. Różne są też zakończenia opowiadań. Jedne smutne, inne optymistyczne, a jeszcze inne niejednoznaczne, otwarte, dające pole do wyobraźni. Mimo iż od powstania tekstów składających się na ,,Fantasmagorie" upłynęło wiele dziesięcioleci, pewne problemy podejmowane przez autorów są ponadczasowe. To między innymi: miłość, zazdrość, nienawiść, marzenia... Chociaż zmieniły się nasze wzorce osobowe, mentalność i rozumienie pewnych pojęć (np. cnoty), nadal szukamy w życiu szczęścia, piękna, spokoju. I niezmiennie zastanawiamy się nad tym, co dzieje się z ludźmu po śmierci. Wiele odpowiedzi na to ostatnie pytanie znajdziecie w tej antologii, a udzielają ich: Johann August Apel, Henrich Clauren, Johann Karla August Musaus, Friedrich Laun i jedyna w tym gronie kobieta - Sarah Elizabeth Utterson. POLECAM Z CZYSTYM SUMIENIEM - nie tylko tym, którzy kochają klasykę. BEATA IGIELSKA 

(Kliknij aby rozwinąć opinię)

Współpraca barterowa
Wiecie, że to być może właśnie dzięki antologii "Fantasmagoriana" mamy "Wampira" Polidoriego i "Frankensteina" Mary Shelley? Gdyby nie pewne lato 1816 roku w willi nad Jeziorem Genewskim, gdzie spotykali się angielscy pisarze: George Byron, Percy Shelley, Claire Clairmont, John Polidori i Mary Shelley. Po jednym z takich wieczorów czytania owej antologii Byron wyszedł z propozycją, by sami też stworzyli historie o duchach. Niesamowite, prawda?

"Fantasmagorie. Opowieści o umarłych" to zbiór opowieści niesamowitych nieco zapomnianych niemieckich pisarzy z początku XIX wieku. Mamy tutaj motywy całymi garściami czerpiące z literatury gotyckiej. I uwierzcie mi, jest tu klimatycznie i upiornie!
Uwielbiam takie zbiory odkopane spod gruzu literatury.

Upiorne fantazmaty oscylujące wokół zdarzeń na granicy świata pozagrobowego.
Przodkowie naznaczeni klątwą, zakazana miłość, przeklęte obrazy, martwa siostra, czy inne udręczone dusze... Mroczne sekrety przeszłości nie dające wytchnienia żywym. I są te historie takie gotyckie! Z mroczną atmosferą, trzymające w napięciu, gdzie nie brakuje wzniosłości. Bardzo emocjonujące. I do tego napisane uroczym językiem, który tak łatwo nas przenosi do ówczesnych czasów. 

Królem tego zbioru jest zdecydowanie Friedrich Laun! Znajdziemy tu jego cztery opowieści i wszystkie cechują się tym, że zapadają w pamięć. Wyjątkowe koncepcje. Moim ulubionym opowiadaniem jest "Głowa nieboszczyka" o pewnym seansie spirytystycznym. Kto tu komu wykręci dowcip? Creepy i na swój sposób odkupieńcze. Ponadto "Martwa narzeczona", "Duch zmarłego", czy "Pokrewieństwo ze światem duchów" - wszystkie są warte uwagi.

"Portrety przodków" Johanna Augusta Apela, subtelna groza z niesamowitą atmosferą.

Z kolei "Burza" Sarah Elizabeth Utterson uwodzi nienazwaną grozą. I pozostawia czytelnika z głową pełną pytań w przerażającym stuporze, dosłownie!

Gorąco polecam miłośnikom klasycznej grozy.

(Kliknij aby rozwinąć opinię)