Kundel

„Kundel” Krzysztofa Papiernika to książka, która nie próbuje przypodobać się czytelnikowi — i właśnie w tym tkwi jej siła. To nie jest lekki kryminał do poczytania przed snem, ani kolejna okupacyjna historia oparta wyłącznie na dobrze znanych schematach. To opowieść, która od pierwszych stron wciąga w świat brudny, duszny i moralnie niepokojący, a potem nie pozwala o sobie łatwo zapomnieć.

Akcja rozgrywa się w okupowanej Łodzi, ale autor nie pokazuje miasta jako historycznej pocztówki. To Łódź ciemna, zdradzona, pełna strachu, donosów i ludzi, którzy każdego dnia próbują po prostu przeżyć. Czuć, że miasto w tej książce żyje — oddycha, obserwuje, pamięta. Ulice, kamienice, fabryki, mieszkania przejęte po dawnych właścicielach — wszystko ma tutaj znaczenie i buduje klimat, który momentami naprawdę przytłacza.

Największe wrażenie robi jednak główny bohater, Albert Danner. To jedna z tych postaci, których nie da się jednoznacznie ocenić. Były polski policjant, dziś pracujący dla niemieckiego systemu, człowiek uwikłany w rzeczy, których prawdopodobnie sam kiedyś by się po sobie nie spodziewał. Nie jest bohaterem, któremu kibicuje się bez zastanowienia. Czasem budzi współczucie, chwilę później odrazę, a potem znowu ciekawość. I właśnie przez to wydaje się prawdziwy. To człowiek złamany, uzależniony, zmęczony, próbujący przetrwać w świecie, w którym granica między dobrem a złem dawno przestała być wyraźna.

Bardzo dobrze wypada też sam wątek kryminalny. Seria morderstw nazistowskich działaczy od początku intryguje, ale szybko okazuje się, że zagadka kryminalna to tylko jedna warstwa tej historii. Tak naprawdę najciekawsze dzieje się w głowie Dannera. Jego uzależnienie, paranoja, luki w pamięci i coraz większe zagubienie sprawiają, że czytelnik momentami sam zaczyna się zastanawiać, co jest prawdą, a co tylko wytworem zmęczonego umysłu.

Na duży plus zasługuje język. Jest mocny, obrazowy, ale bez niepotrzebnej przesady. Autor nie epatuje brutalnością dla efektu — pokazuje ją wtedy, kiedy ma znaczenie. Dzięki temu książka działa mocniej, bo nic nie wydaje się sztuczne.

„Kundel” to książka, która zostawia z wieloma pytaniami. O to, jak łatwo człowiek potrafi się usprawiedliwiać. O to, gdzie kończy się strach, a zaczyna współudział. I czy w świecie, w którym wszystko jest brudne, da się jeszcze zachować choć kawałek siebie.

To trudna, momentami niewygodna, ale bardzo dobra powieść. Taka, którą czyta się z napięciem, a po ostatniej stronie jeszcze długo układa w głowie. Jeśli ktoś lubi historie mroczne, prawdziwe i bez prostych odpowiedzi — „Kundel” zdecydowanie jest wart uwagi.
 

Ale przecież jestem dobrym człowiekiem? Przecież robiłem dla niej dobre rzeczy? Pomagałem jej. A tu? Tu nie ja podejmowałem decyzję. To oni...

Fantastyczny debiut literacki. Dopracowany w każdym szczególe (naprawdę łącznie z filmami, które puszczano wtedy w kinie i KM dostępnych aut). Towarzyszysz policjantowi w okupowanej (zajętej) przez Niemców Łodzi. Poznajesz jego pragnienia, zwykłe ludzkie marzenia. Obserwujesz razem z nim jak rodzi się nienawiść do drugiego człowiek i jak traci się wszelką nadzieję. 

"Kundel" autorstwa Krzysztofa Papernik to przede wszystkim duszna, niepokojąca opowieść o człowieku powoli rozpadającym się od środka. Choć książka oparta jest na kryminalnej intrydze, bardzo szybko okazuje się, że najciekawszą zagadką nie są same morderstwa, lecz Albert Danner - bohater, któremu trudno ufać nawet wtedy, gdy sam opowiada własną historię.

Danner to postać tragiczna i skrajnie pogubiona. Pół-Polak, pół-Niemiec, funkcjonujący w okupowanej Łodzi gdzieś pomiędzy lojalnościami, strachem i próbą przetrwania. Uzależniony od leków, żyjący na granicy paranoi i halucynacji, momentami sam przestaje odróżniać rzeczywistość od własnych omamów. To właśnie ten psychologiczny portret wypada najmocniej - autor świetnie pokazuje człowieka ztraumatyzowanego, zmęczonego wojną i moralnie rozbitego.

Ogromnym atutem powieści jest klimat. Papernik bardzo dba o realia wojennej Łodzi i robi to w sposób przypominający klasyczne kryminały noir. Miasto jest brudne, ciężkie, przytłaczające i pełne napięcia. Czuć wszechobecny lęk, wzajemną nieufność i moralny rozkład ludzi próbujących odnaleźć się w rzeczywistości okupacji. Łódź w tej książce właściwie staje się osobnym bohaterem.

Sam wątek kryminalny również trzyma poziom i skutecznie napędza fabułę, szczególnie na początku. Z czasem jednak schodzi trochę na dalszy plan, ustępując miejsca analizie psychiki Dannera. I trudno uznać to za wadę, bo właśnie wtedy ,,Kundel" robi największe wrażenie - nie jako klasyczny kryminał, lecz historia człowieka uwikłanego w system, który stopniowo odbiera mu resztki człowieczeństwa.

To mroczna, ciężka książka, ale bardzo konsekwentnie poprowadzona. Nie daje prostych odpowiedzi i nie próbuje usprawiedliwiać swoich bohaterów. Zostawia raczej z pytaniem, ile można poświęcić, żeby przetrwać - i czy po wszystkim da się jeszcze spojrzeć na siebie jak na człowieka.

,,Kundel" to debiutancka powieść Krzysztofa Papiernika. Licząca prawie 500 stron łączy w sobie kilka gatunków literackich.

Akcja dzieje się w Litzmannstadt , czyli w Łodzi  pod okupacją niemiecką, w  roku 1942. Główny bohater Albert Danner to dawniej polski policjant, a obecnie śledczy niemiecki. Dostaje polecenie wykrycia sprawcy zabójstw niemieckich obywateli. Uzależniony od Pervitinu i Eukodalu, staje się pionkiem w systemie, który żąda od niego okrucieństwa. Jednocześnie systematyczne stosowanie środków psychoaktywnych powoduje, że jego postrzeganie rzeczywistości jest wypaczone. Autor ukazał rozdarcie człowieka, który miota się, nie potrafi pokierować swoim życiem. ,,Chciałem go rąbnąć  w łeb. Chciałem mu splunąć w twarz. Jedyne, co zrobiłem, to wymamrotałem  przeprosiny." Jego relacja z rzeczywistością ulega zniekształceniu, czyniąc go narratorem, któremu trudno w pełni uwierzyć  w jego prawdziwe intencje i motywacje. "Kundel" to opowieść, która zmusza do refleksji nad naturą moralności w ekstremalnych warunkach. ,,Zabiłem człowieka, który dla wszystkich był jak brat. Zabiłem swojego najlepszego przyjaciela." W przedstawionej historii autor pokazuje brutalne realia wojenne  i spustoszenie psychiczne jakie wywołuje w człowieku.  Zadaje pytanie, czy w okrutnych czasach jest możliwość zachowania swojego człowieczeństwa. Język autora jest  sugestywny, a opisana rzeczywistość jest bardzo realistyczna. To mądry,  dojrzały debiut trzymający w napięciu i pozostający na długo w pamięci. Dla miłośników kryminałów, powieści wojennych i thrillerów psychologicznych. 

Powieści historycznych napisano już wiele. Kryminałów noir też. Ale połączenia ich w takim stylu, jaki prezentuje Krzysztof Papiernik w swoim debiutanckim "Kundlu" jeszcze nie było! Połączenia perfekcyjnego, przez które w głowie mi się nie mieści, że to faktycznie jest debiut! Autor zaprasza czytelnika w mroczny świat Łodzi roku 1942. Miasta, które jeszcze niedawno chlubiło się swoją wielonarodowością, w którym nieważne było czy Polak, Niemiec czy Żyd, bo ważne, że łodzianin. Teraz się to zmieniło, świat uległ stopniowaniu - rządzą Niemcy, naziści, podlegają im Polacy, a Żydzi to niepotrzebne śmierci trzymane gdzieś tam z dala, w getcie. W tym świecie żyje główny bohater, a zarazem narrator powieści - Albert Danner, kiedyś polski policjant, służący teraz w SS. To on zająć się ma sprawą zamordowanego niemieckiego biznesmena, a stawka jest wysoka - to jego być, albo nie być w Łodzi. Problem w tym, że Albert nie do końca jest w dla czytelnika wiarygodny, co sam nieraz przyznaje - przez swój nałóg, hurtem łykane narkotyczne proszki, nieraz zapomina całe wycinki rzeczywistości, która tak płynnie zlewa się z jego własnymi wyobrażeniami. Ta postać przynosi wiele pytań natury moralnej o odpowiedzialność, o winę, o rozdźwięk pomiędzy tym, kim się czujemy, a kim naprawdę jesteśmy. To jednak nie jedyny atut tej powieści. Tło historyczne oddane jest z takim wyczuciem i skrupulatnością, że podczas lektury ma się wrażenie bycia właśnie w tej opisywanej rzeczywistości, w której mrocznych zakamarkach kryminału noir autor doskonale się odnajduje. Język jest stylizowany zarówno pod czas i gatunek powieści i jest tak naturalny, tak płynny, że nawet dłuższe dygresyjne opowiastki czyta się z prawdziwą przyjemnością. Jestem pod ogromnym wrażeniem tego, jak każdy element powieści spina się w spójną, interesującą, błyskotliwą całość. To jeden z najlepszych debiutów, z jakimi w swoim życiu miałam do czynienia! 

Litzmannstadt - Łódź pod okupacją III Rzeszy. Rok 1942. Brutalne zab?jstwo krawca Fielmanna wyrywa Alberta Dannera z narkotycznych oparów. On, kiedyś polski policjant, teraz oficer Kripo, potem Gestapo  musi znaleźć winnych tego oraz innych mordów dokonanych na nazistowskich działaczach. Od tego zależy jego dalsza przyszłość w szeregach Gestapo.

"Jestem tylko wściekłym psem. Wyhodowano mnie po to, abym kąsał. A jeśli przestanę kąsać, zostanę uśpiony".

Początkowo zdawać się może, że Kundel to będzie typowy kryminał osadzony w czasach okupacji. Też się dałam na to nabrać, jednak podczas lektury towarzyszyło mi wrażenie, że te zbrodnie to tylko fasada. Zasłona dymna, za którą @krzysztof.papiernik ukrył głębokie portrety psychologiczne ludzi i przejmujący obraz miasta Łodzi, gdzie w najtrudniejszym dla Polski czasie ścierało się polskie, żydowskie i niemieckie dziedzictwo, gdzie nie istniały moralność i człowieczeństwo, gdzie brat i przyjaciel był śmiertelnym wrogiem. 

Myliłam się też, myśląc, że to będzie kolejna ckliwa drugowojenna historia ze zbr?dnią w tle. To coś innego...  To bardzo bolesna analiza człowieka i zła, które w nim mieszka. Autor nie pudruje potworności wojennych, wręcz przeciwnie - na nich się skupia. Na stronach powieści ukazał całą srogość i barbarzyństwo wojny, ludzką nikczemność, sadyzm i nieposzanowanie dla życia. Wiele scen jest tu bardzo symbolicznych, jak np. słowa wypowiedziane przez małego Icka, gdy dostał kanapkę czy ten wściekły akt golenia głowy Magdzie - to dobitny wyraz upodlenia i zhańbienia człowieka. Tak po prostu, bo było wolno... Papiernik pokazał najgorsze oblicze wojny. Wydobył zło kryjące się w ludziach, ukazał rozdarcie wewnętrzne człowieka, który miota się mię­dzy lojalnością wobec zwierzchników i ideologii a sumieniem. Między złem a dobrem. To snująca się w narkotykowych oparach historia człowieka umęczonego "służalczym, przeżartym okrucieństwem życiem", w którym nie ma miejsca na miłość, przyjaźń i ludzkie odruchy. Chcąc ocalić samego siebie, nie można nawet dokonać wyboru, po której stronie chce się być...

???

Bohaterem powieści jest Albert Danner, ale to ogarnięta wojnnym terrorem Łódź nadaje niespokojny rytm tej historii. Snujemy się ulicami Litzmannstadt, ale to nie jest przyjemny spacer. To trudna droga przez miasto zła, brudu, głodu, chorób. To przerażający obraz getta, pogromu i eksterminacji ludności. To dehumanizacja w czystej postaci. To Łódź brzydka, cuchnąca i niebezpieczna. Zbrukana krwią tysięcy istnień i zmarnowanych żyć. To okrutna i posępna karykatura miasta, którego "wielokulturowa tkanka" została zniszczona przez nazistowską ideologię.

???

Strasznie wyczerpująca emocjonalnie powieść, przygniatająca ciężarem historii, plugawa i poniżająca, ale warta najwyższej uwagi. Powinni ją przeczytać nie tylko Łodzianie. To powieść trochę ku przestrodze, bo jaskrawo wizualizuje to, czego ludzkość nie powinna doświadczać... Kim my, ludzie, nigdy nie powinniśmy dla siebie się stać...

???

Kundel to tak naprawdę dwie wersje historii. Jedna prawdziwa, druga narkotyczna. Obie są złe. Tu nie ma happy endu. I nie ma też nadziei... bo umarła...

???

Mocny, dojrzały i mądry debiut człowieka, który, jak sam przyznaje, zamiłowanie do grzebania w przeszłości ma we krwi.

???

POLECAM BARDZO!