Pielęgniarki na wojnie

Częstym błędem myślowym jest zakładanie, że wojna to tylko mężczyźni. Ona dotyczy wszystkich. Wpływa także na osoby nie biorące bezpośredniego w niej udziału. Na dzieci i kobiety...

Francuska badaczka i wykładowczyni, doktor historii współczesnej - Françoise Coquillat przenosi nas do czasów pierwszej wojny światowej, by ukazać losy kobiet w tym czasie. 

Autorka zainspirowana losem swej babci, najwięcej uwagi poświęca temu okresowi w historii tworzenia się pielęgniarstwa. Przybliża nam jak postrzegano ten zawód, ale także upamiętnia wszystkie te kobiety, które podjęły trud opieki. Bo choć idealizowano ten zawód i przedstawiano pielęgniarki jako pocieszycielki ciała i duszy w idealnie skrojonym i czystym stroju.... Dodajmy także o nienagannej figurze i pięknej twarzy. To powojenna dokumentacji ukazała prawdę - brud, trud i ciężką pracę. Bo wszystkie z nich ponosiły koszty fizyczne, psychiczne i emocjonalne. Je także traumatyzowały działania wojenny i ich skutki, z którymi stykały się na codzień. 

Badaczka porusza także temat wykształcenia i wiedzy kobiet pomagających na froncie wojennym. Większość z nich uczyła się na bieżąco, ale te z dużym doświadczeniem i umiejętnościami stawały się "zagrożeniem" dla lekarzy. Mężczyzn wykonujących ten prestiżowy zawód. A obawiających się utracić dwa władzę i wysoką pozycję.

.

Publikacja ta to świetnie udokumentowana historia kobiet, które podczas wojny opuszczały swe rodziny i podejmowały działania opiekuńcze wobec rannych. Autorks w fascynujący sposób ukazała pielęgniarki z różnych warstw społecznych, środowisk, które niosły pomoc potrzebującym. Osobiste teksty, pamiętniki czy notatki robione "przy okazji" odkrywają przed nami nie tylko jednostkowe doświadczenia, ale tworzą interesującą opowieść o powstawaniu zawodu, kobiecej determinacji, wyczerpaniu i traumach osób, które nie były przygotowane na okropieństwa działań wojennych. Françoise Coquillat ukazuje w swej publikacji zmiany zachodzące w medycynie i pielęgniarstwie - oddzielenie jej od opieki kościelnej wykonywanej przez siostry zakonne, ale również trud pracy. 

Książka warta jest poznania, bo odkrywa marginalizowaną rolę kobiet w historii świata.

"Pielęgniarki są kształcone i kształtowane zgodnie z jasno określonymi normami."

Z ogromną ciekawością sięgnęłam po książkę napisaną na podstawie prawdziwych doświadczeń, zapisków i dzienników kobiet, które na początku dwudziestego wieku podejmowały pracę pielęgniarki. Wraz z rozpoczęciem pierwszej wojny światowej zapotrzebowanie znacznie wzrosło, ze względu na ogromną ilość rannych przywożonych z frontu, ciężko chorych, niezdolnych do samodzielnego funkcjonowania. Wobec ówczesnych działań zbrojnych mnóstwo kobiet zgłosiło się do punktów Czerwonego Krzyża, szpitali, podstawowych punktów pomocy. Tam wszystkie nagłe przypadki otrzymywały opiekę, to właśnie zatrudnione tam kobiety brały na siebie liczne obowiązki, zajmowały się higieną rannych, opatrywaniem, karmieniem, a także utrzymaniem czystości w salach chorych. Zakres obowiązków pielęgniarek był bardzo duży, często dochodziło do przemęczenia, przeciążenia organizmu, stresu i zniechęcenia. Ich działania wiązały się z ryzykiem epidemiologicznym, zakażeniami, zmęczeniem fizycznym i psychicznym, oraz narażeniem zdrowia i życia w przypadku bombardowań. Trudne warunki, w których przyszło pracować pielęgniarkom w czasie wojny, brak dezynfekcji, często złe traktowanie przez przełożonych budziły napięcia i dystans pomiędzy pracownikami obu płci.

Ta ciężka i wymagająca praca w żaden sposób nie była doceniana. Pomimo ogromu obowiązków, konieczności podejmowania trudnych decyzji, tuż po zakończeniu wojny zdecydowanie umniejszono rolę kobiet, które zasłużyły na równe traktowanie. Tak się jednak nie stało, dopiero w kolejnych latach powoli budowano nowe reformy, a kobietom przyznano prawa wyborcze.

Autorka zebrała ciekawe informacje dotyczące opieki podczas wojny we Francji. Bardzo wnikliwie i w przystępny sposób przekazała czytelnikom wiedzę, która wyjaśnia pewne fakty i aspekty dotyczące tematu.

Dla mnie była to niesamowicie ważna, budząca refleksje lektura, która pozwoliła poznać doświadczenia osób pracujących wówczas przy pacjentach.

Publikacja przybliża portrety i charakterystykę ówczesnych przedstawicielek zawodu, postępu w medycynie, kształcenia w dziedzinie anatomii, fizjologii, ale jednocześnie pewnego ograniczenia dla zbyt obszernej wiedzy, co mogłoby w mniemaniu mężczyzn zaszkodzić w hierarchii lekarz - podwładny. Ogólnie pielęgniarki w wojennym czasie są przedstawione jako silne osobowości, odważne, inteligentne i zaangażowane.

Świetna książka, ciekawa, ważna, zdecydowanie warta przeczytania.

Bardzo polecam

„Pielęgniarki na wojnie” Françoise Coquillat to reportaż historyczny i jednocześnie opracowanie oparte na źródłach, który przenosi czytelnika w realia I wojny światowej widziane z perspektywy kobiet pracujących jako pielęgniarki. To książka, która nie opowiada jednej, liniowej fabuły, ale składa się z wielu prawdziwych historii, pamiętników i zapisków, dzięki którym powstaje wielogłosowy obraz wojennej rzeczywistości. Autorka, historyczka i badaczka, z ogromną skrupulatnością odtwarza losy kobiet z różnych środowisk, które z dnia na dzień zostały rzucone w sam środek frontowego chaosu.

Głównymi „bohaterkami” tej książki są anonimowe i znane z imienia pielęgniarki – kobiety, które często bez odpowiedniego przygotowania medycznego trafiały do szpitali polowych, gdzie musiały mierzyć się z ogromem cierpienia, brakiem środków, wyczerpaniem i traumą. To one stają się tutaj głosem opowieści, a ich doświadczenia pokazują, jak wyglądała codzienność pracy blisko frontu. Zderzenie młodych kobiet z brutalnością wojny, odpowiedzialnością za życie rannych i własnymi granicami wytrzymałości tworzy niezwykle poruszający obraz.

Książka porusza bardzo ważne motywy: narodziny zawodu pielęgniarki w nowoczesnym znaczeniu, emancypację kobiet, profesjonalizację opieki medycznej, ale też traumę wojenną, bezsilność wobec śmierci i psychiczne konsekwencje pracy w ekstremalnych warunkach. W tle wyraźnie widać również zmianę społeczną – wojna staje się momentem przełomowym, który na zawsze zmienia rolę kobiet w medycynie i społeczeństwie.

Styl autorki jest naukowy, ale jednocześnie przystępny i bardzo empatyczny. Coquillat nie moralizuje, nie upiększa rzeczywistości, ale oddaje głos swoim bohaterkom, pozwalając im mówić własnymi słowami. Dzięki temu książka ma w sobie autentyczność i siłę dokumentu, który nie tylko informuje, ale też porusza emocjonalnie. Czyta się ją spokojnie, ale z narastającym ciężarem – wiele fragmentów zostaje w pamięci na długo.

Emocje towarzyszące lekturze są intensywne i często trudne. Pojawia się smutek, współczucie, podziw, ale też gniew i bezsilność wobec ogromu cierpienia. Jednocześnie jest w tej książce coś niezwykle budującego – podziw dla odwagi i determinacji kobiet, które mimo wszystko wykonywały swoją pracę, ratując życie w warunkach granicznych.

„Pielęgniarki na wojnie” szczególnie zainteresują osoby pasjonujące się historią, zwłaszcza I wojną światową, historią medycyny oraz tematyką kobiet w dziejach. To również bardzo ważna lektura dla tych, którzy szukają książek opartych na faktach, pokazujących mniej znane perspektywy wielkich wydarzeń historycznych.

To poruszający, dobrze udokumentowany i potrzebny obraz kobiet w czasie wojny – ich siły, poświęcenia i codziennej walki o człowieczeństwo w świecie, który je niemal całkowicie utracił. Zdecydowanie warto sięgnąć po tę książkę, jeśli chce się zobaczyć historię z bardziej ludzkiej, często pomijanej strony.