Erich Fromm (1900-80) – amerykański psycholog i filozof pochodzenia niemieckiego, uznawany za jednego z najwybitniejszych humanistów XX wieku, twórca psychoanalizy humanistycznej. Auto kilkudziesięciu książek, w tym tak ważnych jak Ucieczka od wolności, Zapomniany język, Patologia normalności, Zdrowe społeczeństwo, Rewolucja nadziei czy właśnie Psychoanaliza a religia.
Przez religię rozumie Fromm (który zresztą sam siebie określa mianem nie-teisty) każdy system poglądów określających myślenie i działanie, wspólny dla pewnej grupy, który dostarcza jednostce ram orientacji [w świecie] i przedmiotu czci. Religią są zatem podzielane przez daną społeczność wierzenia, przekonania, oczywiście wielkie systemy monoteistyczne ale także wiara w ideologię, partię, wodza. Fromm rozróżnia religie na autorytarne i humanistyczne, przy czym w tych pierwszych liczy się posłuszeństwo, uległość, uświadomienie sobie swej małości w stosunku do Boga. Humanistyczne zaś koncentrują się na człowieku i jego rozwoju, miłości, jedności ze światem, a Bóg jest w nich symbolem mocy człowieka, a nie symbolem władzy nad człowiekiem.
Pewne napięcie między religią i psychoanalizą jest nieuniknione, jednak na pytanie czy ta druga zagraża tej pierwszej odpowiada, iż język mitów religijnych i język symboliczny snów stanowią jedność. Psychoanaliza pomija pytanie o afirmację lub negację Boga, a pyta o afirmację lub nie pewnych ludzkich zachowań. Symbol Boga jako symbol tylko religijny nie pozwala na zrozumienie, że jest to problem ludzki właśnie…
Powyższy opis pochodzi od wydawcy.
Wydawnictwo: vis-a-vis Etiuda
Data wydania: 2024 (data przybliżona)
Kategoria: Psychologia
ISBN:
Liczba stron: 160
Tytuł oryginału: Psychoanalysis and Religion
Język oryginału: Angielski
Tłumaczenie: Jan Karłowski
Obszerne studium zjawiska określanego mianem "zła". Erich Fromm (1900-1980) był jednym z najwybitniejszych i najbardziej wpływowych myslicieli XX wieku...
Erich Fromm (1900-80) - amerykański psycholog i filozof pochodzenia niemieckiego, uznawany za jednego z najwybitniejszych humanistów XX wieku, twórca psychoanalizy...
Przeczytane:2026-02-12, Ocena: 6, Przeczytałem, 52 książki 2026,
Jak każda książka tego autora, skłania do myślenia. Dużo uwagi jest poświęcone związkom kapłanów i psychoanalityków jako "lekarzy duszy", z uwzględnieniem różnic między nimi.
Religia mówi językiem symbolicznym - Fromm dzieli ją na dwa rodzaje: autorytarną i humanistyczną. Religia autorytarna (także autorytaryzm sam w sobie) charakteryzuje poddaniem się wyższej istocie, wyzbyciu się indywidualności, lęku przed karą, przerzuceniu swoich najlepszych cech na bożka, czy też identyfikowaniu się z cechami swojej grupy lub wodza.
Religia humanistyczna skupia się na rozwoju jednostki: jej zdolności do kochania, dbania o drugiego człowieka, stawaniu się w pełni człowiekiem. Nie kieruje nią lęk przed karą czy też chęć poprawy swojej samooceny przez utożsamienie się z rodziną, grupą lub krajem. Fromm uważał, iż dany typ więzi dużo lepiej przerzucić jest na cały gatunek ludzki.
Sama religijność jest przez autora rozumiana nie tylko jako przynależność do danej grupy wyznaniowej czy osobistych przekonań. Jest to uznanie działania sił większych od tych, z których zdajemy sobie sprawę, do których wg m.in. Junga należy nasza podświadomość. Język religijny jest symboliczny, tak samo jak język podświadomości. Rytuały także wyrażają stojącą za nimi myśl.
Sam rytuał także nie jest utożsamiany tylko z działalnością religijną. Autor dostrzega rytuały w czynnościach, jak przywitanie się z innymi, podanie ręki, czy też kompulsywne mycie dłoni. Mogą być napędzane przez lęk, poczucie winy, ale mogą też wyrażać chęć jednostki do rozwoju w danym kierunku.
Książka zdecydowanie warta przeczytania.