Śmiały

“Złote czasy nie istnieją. Tylko wspomnienia opromieniają je ułudą pozłoty”.

Druga połowa XI wieku. Europa tonie w chaosie, a jej krainy drżą od narastających konfliktów. Spór między papiestwem a cesarstwem nieustannie się zaostrza, niemiecki król walczy z własnymi poddanymi, a na Rusi Kijowskiej, w Czechach i na Węgrzech przetaczają się bratobójcze, wyniszczające wojny. To właśnie w takim świecie zaledwie piętnastoletni Bolesław — po nagłej śmierci ojca, Kazimierza Odnowiciela — zostaje królem. Przyjmuje koronę zrujnowanego Królestwa Polskiego. Możni epoki zacierają ręce, przekonani, że młodym władcą będzie można dowolnie manewrować, że każdy z nich wyciągnie coś dla siebie. Nie docenili go. Bolesław okazuje się znakomitym strategiem, inteligentnym dyplomatą o szerokim spojrzeniu na ludzi i otaczające go państwa. W świecie, gdzie intrygi, kłamstwa, knowania, tajemnice, przemoc i zdrady plączą się z namiętnościami i nagłymi porywami serca — młody król dowodzi, że nie jest marionetką.

Elżbieta Cherezińska ma rzadki dar — potrafi otwierać wrota do przeszłości tak, byśmy czuli jej ciężar, zapach, brzmienie i puls. Jej opowieść jest wielowarstwowa, pełna dynamiki, a historyczne fakty idealnie współgrają z literacką wyobraźnią. Każda scena ma wagę i koloryt; każdy detal — od krajobrazu po szept bohatera — buduje namacalny klimat średniowiecza. Autorka pisze piękną, soczystą polszczyzną, bogatą w porównania, rytmiczną i dojrzałą. Łączy ogrom wiedzy historycznej z nieskrępowaną wyobraźnią. Potrafi nakreślić sytuacje, emocje, okoliczności i konteksty tak wyraziście, że czytelnik bez wysiłku zanurza się w świat, który dawno przeminął, a który w jej narracji pulsuje życiem. Bohaterowie — zarówno historyczni, jak i fikcyjni — są stworzeni po mistrzowsku. Mają wyrazisty psychologiczny rys, są ludzcy, niejednoznaczni, fascynująco niedoskonali.

Bolesław Śmiały szczególnie chwycił mnie za serce. Chłopak, który wyrósł na odważnego, błyskotliwego mężczyznę o ogromnym potencjale i jeszcze większym temperamencie. Mądry, dumny, impulsywny, pełen wewnętrznych walk i lęków — a przy tym absolutnie charyzmatyczny. Jego przydomek nie jest przypadkiem; w życiu i decyzjach miał ogień, który jednych zachwycał, innych przerażał.

“Śmiały” to powieść, która oddaje ducha epoki w sposób niezwykle plastyczny i intensywny. Europa pełna podziałów, gwałtowne przemiany, bezwzględność Kościoła, powstania pogańskie, krwawe walki. Życie zwykłych ludzi, dworskie intrygi, napięcia polityczne, układy i sojusze, od których zależały losy całych rodów. Jak zawsze u Cherezińskiej — kobiety nie są tłem, lecz ważnym głosem opowieści. Rzepicha, dwórki, księżniczki — każda z nich niesie inny ciężar, inne ambicje, inne lęki. Każda musi umiejętnie balansować w świecie, w którym mężczyźni rozdają karty. A w to wszystko subtelnie wpleciona została szczypta magii, tajemniczości — jakby echo dawnych wierzeń, które nigdy nie przestały szeptać pod powierzchnią historii.

To fascynująca, epicka opowieść napisana z rozmachem, kunsztem i wrażliwością. Przygoda pełna niespodzianek, od której trudno się oderwać — uczy, porusza i bawi jednocześnie. Już z niecierpliwością czekam na kontynuację. Bardzo polecam! Tatiasza i jej książki :) 

Urodzony w Jare Gody. W noc głośną od Perunowych gromów, z pomocą Rzepichy - Namiry, która wybrała mu tron. Ów książę, o którego potędze opowiada Elżbieta Cherezińska to bodaj najbardziej kontrowersyjny władca w dynastii Piastów. Wielki wódz i buntownik a jednocześnie bezwzględny wobec poddanych rządca. Na kartach powieści pt. „Śmiały”, z oferty Wydawnictwa Zysk i S-ka, autorka na nowo przywołuje historię najstarszego syna Kazimierza Odnowiciela, poczynając od momentu jego symbolicznych narodzin.

Pierwszy z dwóch tomów serii o czynach Bolesława II, wprowadza Nas w atmosferę XI-wiecznej Polski, która jedynie dzięki staraniom Piastów ma szansę odbudować się po wydarzeniach minionych dziesięcioleci. Bunt braci wobec Mieszka II, reakcja pogańska i najazd księcia Brzetysława poczyniły spustoszenie na ziemiach Wielkiej Polski. Cała nadzieja na odbudowę państwa pokładana jest w kolejnych pokoleniach Piastowiczów, zwłaszcza tak charyzmatycznych jak Bolesław Śmiały. Tytułowy bohater to człowiek z krwi i kości: namiętny, dumny, impulsywny, ale też zdolny do refleksji i emocjonalnej głębi. Narracja ukazuje go jako władcę, syna, kochanka, wojownika i człowieka rozdartego między ideą a rzeczywistością.

Autorka po raz kolejny udowadnia, że potrafi ożywić średniowiecze. To, co najbardziej podziwiam w jej prozie, to umiejętność łączenia faktów historycznych z emocjonalną narracją, w której każdy dialog i gest ma znaczenie. Przeszłość nie jest tu martwym zapisem, ale żywym organizmem, który oddycha wraz z czytelnikiem. W „Śmiałym” historia sprzed wieków niemal dzieje się na Naszych oczach. Takie ujęcie pozwala czytelnikom zrozumieć pobudki, jakimi kierowali się władcy ziem polskich, poznać sylwetki kobiet, które często stały za sukcesami swoich mężów czy braci i przekonać się, że Dawna Polska miała również pogańskie, a nie tylko chrześcijańskie oblicze.

Polecam, bo „Śmiały” to nie tylko powieść historyczna, ale też opowieść o ludzkiej naturze, o odwadze, dumie i cenie, jaką płaci się za bycie wiernym sobie.

,,Tylko głupcom może się wydawać, 

że porządek świata ustalony jest 

raz na zawsze."

Na kartach polskich dziejów widnieje wiele tzw. białych plam - niejasnych okoliczności, luk w przekazach i niepełnych losów postaci historycznych. Wokół wielu z nich narosły przez wieki nieporozumienia, mity oraz nieprawdziwe opinie, przez co dziś znamy jedynie fragmenty ich życia, często zniekształcone przez czas i interpretacje kronikarzy. Na taki stan rzeczy wpływa wiele czynników: skąpość źródeł pisanych, ich stronniczość czy późniejsze dopiski, które zaciemniają obraz wydarzeń oraz charakterów poszczególnych osób.

Szczególnie dotyczy to pierwszych dziesięcioleci istnienia państwa polskiego. Z tego okresu zachowało się niewiele wiarygodnych przekazów, dlatego historykom trudno jednoznacznie odtworzyć bieg wydarzeń i motywy działań ówczesnych władców. Ta niepewność staje się jednak doskonałym polem dla wyobraźni oraz snucia hipotez, które często stanowią kanwę powieści historycznych. Jedną z nich jest książka ,,Śmiały" autorstwa Elżbiety Cherezińskiej - pierwszy tom dylogii opowiadającej o królu Bolesławie, władcy odartym z legendy i jednoznacznych ocen, ukazanym w całym skomplikowaniu epoki, w której przyszło mu rządzić.

To książka, w której akcja nie pędzi ani nie ma spektakularnych zwrotów akcji. Czytanie tej powieści wiąże się z ciągłym weryfikowaniem treści z faktami historycznymi, więc w przypadku większości przedstawionych wydarzeń jest wiadomo, jak się skończyły. Autorka prowadzi nas od jednego zdarzenia do drugiego, wrzucając własne interpretacje, więc jedynie tu można być zaskoczonym. Sięgając po luki w przekazach historycznych, pani Cherezińska tworzy własną wizję dziejów, w której fakty przeplatają się z autorską interpretacją. Jednym z przykładów takiego zabiegu jest kwestia narodzin Bolesława Śmiałego. W powieści jako rok jego urodzenia podany zostaje 1043, podczas gdy częściej wskazuje się rok 1042 - ale to również zależy od źródeł, na które powołuje się autorka.

Podobnie postępuje w przypadku postaci Mieszka, brata Bolesława, o którym zachowało się wyjątkowo niewiele informacji. Brak jednoznacznych źródeł dotyczących jego losów pozwala pisarce na swobodną interpretację zarówno okoliczności jego śmierci, jak i roli, jaką pełnił w państwie. W powieści pani Cherezińskiej przedstawia konkretną wersję wydarzeń, opisując sposób, w jaki Mieszko ginie, a także przypisując mu zarząd nad Pomorzem. Tymczasem według przekazów historycznych region ten został powierzony Władysławowi Hermanowi, a nie Mieszkowi, co stanowi kolejną rozbieżność między fikcją literacką a ustaleniami historyków. 

Pierwsza część dylogii rozpoczyna się w momencie narodzin Bolesława, a więc od wizyty na dworze Kazimierza Odnowiciela w Krakowie. W powieści miejscem narodzin przyszłego władcy to właśnie to miasto zostaje wskazane, jako świadek tego zdarzenia. To kolejna niewiadoma w dziejach Polski. Kraków i Poznań wysuwają się na pierwszy plan jako główne ośrodki władzy, podczas gdy Gniezno po zniszczeniu przez Brzetysława I Czeskiego pozostaje nieco na uboczu, pełniąc raczej funkcję symbolicznego centrum niż tętniącego życiem ośrodka politycznego. To właśnie tym miejscom autorka poświęca najwięcej uwagi, ukazując trudny moment w dziejach państwa oraz ogrom odpowiedzialności spoczywającej na barkach jego władców. Odkrywanie takich ,,smaczków" dodaje lekturze dodatkowej satysfakcji.

Polska przedstawiona w powieści nie jest krajem silnym i stabilnym. Wręcz przeciwnie - to państwo wyniszczone wcześniejszymi kryzysami, osłabione wewnętrznymi konfliktami i zagrożone zewnętrznymi interwencjami. Kazimierz Odnowiciel jawi się jako władca zmuszony do odbudowy struktur państwowych niemal od podstaw, co nadaje całej narracji ton niepewności i ciągłej walki o przetrwanie. W takim właśnie świecie dorasta przyszły król, obserwując z bliska mechanizmy władzy, kompromisy polityczne oraz konsekwencje podejmowanych decyzji.

Istotnym elementem kreacji świata przedstawionego jest także zestawienie dwóch porządków duchowych: chrześcijańskiego oraz świata dawnych, pogańskich wierzeń, które mimo upływu niemal stu lat od chrztu Mieszka I wciąż pozostają żywe w świadomości ludzi. Elżbieta Cherezińska wyraźnie pokazuje, że proces chrystianizacji nie był jednorazowym aktem ani całkowitym zerwaniem z przeszłością, lecz długotrwałym i skomplikowanym zjawiskiem, obejmującym zarówno sferę polityczną, jak i mentalność społeczeństwa.

W powieści chrześcijaństwo funkcjonuje jako oficjalny fundament władzy i porządku państwowego, ściśle związany z instytucjami Kościoła oraz dworem książęcym. Jednocześnie w codziennym życiu bohaterów wciąż obecne są dawne wierzenia, obrzędy i przesądy, zakorzenione w tradycji oraz ludowej wyobraźni. Te dwa porządki duchowe nieustannie się przenikają, tworząc napięcie charakterystyczne dla epoki przejściowej, w której stare jeszcze nie zanikło, a nowe nie zdążyło się w pełni ugruntować. Zderzenie chrześcijaństwa z pogańskim dziedzictwem pozwala autorce pogłębić obraz średniowiecznej rzeczywistości oraz lepiej oddać sposób myślenia ludzi tamtych czasów.

Siłą w tej historii są też kobiety, zarówno te znane z przekazów źródłowych, jak i bohaterki fikcyjne, które uzupełniają luki w narracji i pozwalają lepiej oddać realia epoki. Pani Cherezińska przedstawia je jako osoby inteligentne, ambitne i świadome swojej pozycji, funkcjonujące w świecie zdominowanym przez mężczyzn, lecz potrafiące wpływać na decyzje władców, kształtować relacje polityczne oraz dbać o ciągłość rodów. Dzięki temu kobiety nie są w powieści biernymi obserwatorkami historii, lecz jej aktywnymi uczestniczkami, a ich obecność nadaje narracji głębię obyczajową i emocjonalną.

Uzupełnieniem tej dbałości o szczegóły jest zamieszczona na końcu książki genealogia rodów - zarówno historycznych, jak i fikcyjnych. To praktyczne narzędzie porządkujące bogaty świat powieści, ułatwiające orientację w skomplikowanych powiązaniach rodzinnych i podkreślające rozmach konstrukcji świata przedstawionego. Jednocześnie genealogia stanowi wyraźny sygnał, że autorka z równą uwagą traktuje fakty i elementy fikcyjne, dbając o wewnętrzną spójność narracji.

Powieścią ,,Śmiały" pani Cherezińska przypomina, że historia jest przestrzenią otwartą, pełną pytań, na które nie zawsze znajdziemy jednoznaczne odpowiedzi. A jednak to właśnie ta niepewność czyni ją tak pociągającą. Podkreśla to słowami zamieszczonymi na okładce, pisząc: ,,Historii uczymy się w czasie przeszłym dokonanym. Ja chcę ją opowiadać w czasie teraźniejszym, chcę zaprosić Czytelników do chwili jej tworzenia." Dzięki interpretacji stworzonej przez autorkę możemy zajrzeć w miejsca, gdzie działa się nasza historia około 1000 lat temu i choć na chwilę poczuć puls epoki, która wciąż jest niepełna i stawia wiele pytań, na które trudno znaleźć odpowiedź.

Książkę przeczytałam w ramach współpracy z wydawnictwem Zysk i S-ka

Jak zwykle super.

Historii uczymy się w czasie przeszłym dokonanym. Ja chcę ją opowiadać w czasie teraźniejszym,  chcę zaprosić  Czytelników do chwili jej tworzenia. Gdy wspominamy króla Bolesława Szczodrego, dodajemy: "to ten, który  zabił biskupa". To nie było jego największe osiągnięcie.  Cofnijmy się w czasie.  Poznajmy Bolesława Śmiałego.              Elżbieta Cherezińska

Bolesław II Śmiały to do dzisiaj jeden z najbardziej kontrowersyjnych władców w historii Polski. Wzmocnił państwo i sprawił, że liczono się z nim w Europie.  Przyczynił się do podniesienia z upadku państwa Piastów po załamaniu z czasów Mieszka II. Odnowił arcybiskupstwo gnieźnieńskie i koronował się na króla. Prowadził bardzo odważną i szeroko zakrojoną politykę zagraniczną.

Jego konflikt z biskupem krakowskim  Stanisławem ze Szczepanowa stał się przyczyną jego upadku. 

Elżbieta Cherezińska rozpoczyna opowieść o trzecim koronowanym Piaście od jego narodzin,  które trudno odebrać inaczej niż jak w pewnym sensie proroctwo: burza z piorunami podczas Jarych Godów, jakby sam Perun wybrał go na króla.

Książka przedstawia króla jako człowieka z krwi i kości, bardzo nam bliskiego, który zmaga się z obowiązkami, namiętnościami, kontrowersyjnymi wyborami.

Autorka Sydonii potrafi, jak rzadko który pisarz wydobyć z mroku historii często zapomniane czy mało widoczne postaci kobiece i nadać im charakter.  Przez to odnosi się wrażenie,  że białogłowy były równie ważne a czasami ważniejsze niż mężczyźni i że miały znaczący wpływ na ówczesne wydarzenia.

Śmiały od samego początku trzyma w napięciu, a akcja jest bardzo dynamiczna i pełna zwrotów. Narracja koncentruje się głównie na emocjach oraz na cenie, jaką płaci się za swoje wybory. Cherezińska z rozmachem odmalowuje przed oczami czytelnika świat (który większość z nas znała do tej pory z podręczników do historii), łącząc bardzo zgrabnie fakty historyczne z fikcją a Bolesława ukazując jako postać złożoną.

Interesującym zabiegiem jest brak numerowanych stron, na rzecz narracji zmieniającej się wraz z miejscem i rokiem wydarzeń czy porą roku. Według mnie wprowadza to porządek.

Książka zawiera użyteczne i potrzebne w takich przypadkach, jak literatura historyczna drzewa genealogiczne rodów i dynastii - ale w Śmiałym są one dość intuicyjne.

Elżbieta Cherezińska jest specjalistką od pisania powieści historycznych i czytając Śmiałego nie ma się wątpliwości, że wykonała kawał świetnej pracy. Pokłon dla Pani Elżbiety za zbudowanie od nowa świata, który mógłby się wydawać odległy i zapomniany, a dzięki niej stał się bardzo bliski. 

Polecam Śmiałego nie tylko wielbicielom powieści historycznych, ale każdemu, któremu historia Polski leży na sercu; każdemu, kto chce przeczytać wciągającą i niezmiernie ciekawą książkę.

,,Śmiały" to pierwszy tom nowej serii od Pani Elżbiety Cherezińskiej. Seria ta opowiada dzieje Bolesława II.

Autorka zabiera nas do czasów pogańskich. Do czasów, w których miał miejsce spór między papiestwem i cesarstwem, a Czechy, Węgry i Ruś Kijowska pogrążone były w bratobójczych wojnach. W Wieku 15 lat władzę w Królestwie Polskim przejmuje Bolesław Śmiały. Wielu było takich, których chciało przejąć władze i rządzić w jego imieniu.

Elżbieta Cherezińska po raz kolejny oddała w ręce czytelnika książkę, która przybliży mu początki Królestwa Polskiego. Z niezwykłą dokładnością i wyczuciem opisuje tamte wydarzenia i postacie historyczne. Również kobiece.

Książkę o Bolesławie Śmiałym czytało mi bardzo przyjemnie. Dałam się porwać opisanej historii od pierwszych stron. Znajdziemy tutaj wiele intryg, politycznych rozgrywek jak również zaskakujących zwrotów akcji.

Bardzo lubię styl pisania Pani Elżbiety. Jest on bardzo szczegółowy, dbający o detale. I może nie czyta się tej książki szybko, ale wato po nią sięgnąć.

Ja już nie mogę doczekać kontynuacji tej historii i mogę Wam zdradzić, że długo nie będzie trzeba na nią czekać, bo ukaże się jeszcze w tym roku.