Starsza siostra. Biografia Ireny Gombrowicz

Postaci Witolda Gombrowicza przedstawiać nikomu nie muszę. Ale czy wiedzieliście, że miał siostrę? Przychodzę do Was z recenzją książki Aleksandry Gąsowskiej pod tytułem "Starsza siostra. Biografia Ireny Gombrowicz". Autorka książki przeczytacza nam historię kobiety, która żyła w cieniu brata. Poznajemy jej historię od dzieciństwa, poprzez szkoły, młodość i dorosłość. Mimo iż była w cieniu miała swój świat i swoje poglądy, w które mocno wierzyła. Pisała artykuły, sztuki teatralne oraz wiersze. To właśnie dzięki niej maszynopis Ferdydurke trafił do odpowiednich osób i tak potoczyła się jego późniejsza kariera. Irena mimo przeciwności losu znała swoją wartość i ufała swoim wyborom. Żyjąc w epoce, w której to ojciec i bracia wiedli we wszystkim prym nie było jej łatwo. To ona była tą, która opiekowała się rodziną a on wyjechał wybierając inne życie. Ich twórczość różni się przede wszystkim tym, w jakich warunkach oboje mogli funkcjonować. Autorka bazuje na listach, fotografiach i dokumentach, które urywają się w pewnym miejscu. To tworzy pewną tajemnicę i niedomówienie. Jest to historia nie o siostrze Gombrowicza lecz o bardzo wartościowej kobiecie.

Religijna, pełna powagi, niezwykle skupiona na społecznych potrzebach kobiet, a przy tym nieco zapomniana przez historię - starsza siostra Witolda Gombrowicza powraca na kartach książki Aleksandry Gąsowskiej pt. „Starsza siostra. Biografia Ireny Gombrowicz” z oferty Wydawnictwa Znak.

Ta narracja, zbudowana na bazie rozmaitych świadectw epoki, w której przyszło żyć Renie (bo tak nazywali ją bliscy) Gombrowicz, a także na publikowanych w prasie dowodach jej talentu publicystycznego i literackiego, pozwala odtworzyć niezwykłą sylwetkę kobiety, która całe swoje życie poświęciła służbie - Bogu, innym kobietom i potrzebującym. Autorka z dużą wrażliwością i dbałością o szczegół rekonstruuje codzienność swojej bohaterki, nie pomijając przy tym kontekstu społecznego i kulturowego, który w znacznym stopniu ukształtował jej postawę.

Ofiarny wizerunek Ireny, oddanej bez reszty sprawie, którą uważała za słuszną, wyraźnie kontrastuje z życiorysem jej młodszego brata - mistrza groteski i ironii. Ten kontrast nie jest jednak przedstawiony w sposób sensacyjny czy uproszczony. Wręcz przeciwnie, Gąsowska zdaje się unikać łatwych ocen, pozostawiając czytelnikowi przestrzeń do własnych refleksji. Pokazuje, jak różne drogi życiowe mogą wyrastać z tych samych korzeni, jak odmiennie można rozumieć obowiązek, wolność czy sens życia.

Niezwykle ciekawa, choć jedynie zasygnalizowana w kilku miejscach, jest relacja bratersko-siostrzana. Oparta na szacunku, wzajemnej trosce i nieustającym wsparciu - nawet jeśli realizowanym na odległość i w odmiennych światach wartości. To jeden z tych wątków, który aż prosi się o pogłębienie, ponieważ kryje w sobie ogromny potencjał interpretacyjny i emocjonalny.

Nie znajdziemy tu zbędnej egzaltacji ani taniego patosu - zamiast tego dostajemy opowieść spokojną, przemyślaną i pełną szacunku. To biografia, która nie tylko przywraca pamięć o zapomnianej postaci, lecz także skłania do refleksji nad rolą kobiet w historii oraz nad tym, jak łatwo ich dokonania mogą zostać zepchnięte na margines.

Z pełnym przekonaniem, polecam!

Przesłuchałem bardzo udany audiobook i ciekawą historia Ireny Gombrowiczównej. Jak dowodzi Gąsowska, nie była ona jedynie ,,Starszą siostrą" Witolda Gombrowicza, a pełnoprawną Ziemianką, obywatelką, Katoliczką, dla której dobro innych było ważniejsze od dobra jej samej. Inspirująca postac i takaż biografia. Solidna robota biografistki, która widać na pierwszy rzut oka - włożyła w tę książkę całe swoje serce

To nie jest lekka lektura, ale zdecydowanie wciągająca dla osób zainteresowanych historią literatury i tym jak żyło sie ludziom w XX wieku, a zwłaszcza jak żyło się Ziemianom, bo właśnie do tej klasy należala rodzina Gombrowiczów. Autorka pokazuje tu kulisy życia rodzinnego w sposób bardzo obrazowy i wymowny. Mężczyźni - niezbyt obrotni, ale zgarniający spadki po zamożnych żonach, które po ślubie żadnych praw do swojego mająktu nie miały... Kobiety - walczące o swoje prawa, inteligentne, piszące, bo jak się okazuje Irena też miała talent literacki. Najciekawsze są fragmenty o relacji rodzeństwa. Widać, że była ona bardziej skomplikowana, niż się wydaje, ale z braku wystarczających archiwów tak naprawdę niewiele wiadomo jak to było między Witoldem, a Ireną. Niemniej autorka zaspokoiła moją ciekawość odpowiadając mi na pytanie: kim była Irena Gombrowicz i dlaczego świat słyszy o niej dopiero teraz. Fajnie mi się tę książkę czytało. Polecam 

Już na samym początku tej lektury dopadło mnie uczucie frustracji i smutku, bo choć mamy XXI wiek i ok - dużo się zmieniło, to we fragmentach dotyczących walki kobiet o prawa, w których czynnie brała udział Irena Gombrowicz i jej matka - Antonina, nadal wyczuwałam fakt, że nie wszystko jeszcze zostało zrobione. We mnie ta książka na nowo roznieciła bunt i poczucie sprawczości, bo taka właśnie była Irena - katolicka, ale z ogniem w sercu i oddaniem najbardziej potrzebującym, podczas gdy jej sławny brat bojący się walczyć o swoją ojczyznę wysyłał tylko z Argentyny roszczenia i lekceważył wszystko co starsza siostra dla niego robiła. Imponuje mi, że w czasach kiedy to nie było praktycznie dla dziewczyn dostępne, podejmowała studia matematyczne i filozoficzne, a do tego jeszcze pisała sztuki teatralne - nic ambitnego, ale też niepozbawionego talentu. Bardzo przyjemnie mi się tę ksiązkę czytało z zaznaczeniem, że te nudniejsze fragmenty omijałam. Tak czy siak - polecam :) 

Zawsze kiedy czytam biografie z epoki ,,gombrowiczowskiej, schulzowskiej, witkacowskiej" ogarnia mnie docenienie realiów w których żyjemy dziś. Gąsowska świetnie opisała w tej biografii realia życia sprzed 100 lat, kiedy kobiety dopiero ustanawiały swoje prawa, o które walczyły intensywnie i z wielkim poświęceniem. Irena Gombrowicz tak jak jej matka zaangażowana była w wiele działań na rzecz dzieci, osób niepełnosprawnych, chorych itd., była społecznicą, aktywistką, świetną pisarką, której de facto należy się o wiele większe uznanie za dokonania życiowe niż jej bratu - Witoldowi, szeroko znanemu, który był pisarzem-mężczyzną (utalentowanym ogromnie bądź co bądź), ale nadal skupionym na sobie, egoistycznym ignorantem. A jednak, to właśnie on zebrał laury historii, a Irena, w pozostała w cieniu, tak jak i w życiu. ,,Starsza siostra" jest więc biografią nie tylko Ireny Gombrowicz, postaci niesamowitej i inspirującej, ale też całych pokoleń kobiet, które na zawsze pozostały w cieniu mężczyzn, którzy po prostu wtedy nimi rządzili i zarządzali. Ta książka dała mi do myślenia i przemyślenia - polecam!