Wielkie Kiedy. Długi Londyn. Księga pierwsza

,,Wielkie kiedy. Długi Londyn" Alan Moore

To było bardzo ciekawe doświadczenie. To nie jest ani kryminał ani thriller, po które zwykle sięgam, ale ma w sobie klimat tajemnicy, który mnie bardzo przyciąga.

Londyn 1949 r. Poznajemy historię Dennisa, trochę zagubionego chłopaka, który pracuje w antykwariacie. Przez własną niewiedzę kupuje książkę, która... w ogóle nie istnieje. I to właśnie ta książka otwiera mu drogę do Londynu magicznego, dziwnego, pełnego magów, gangsterów, różnych podejrzanych typów. Zwykły Londyn z 1949 r. jest szary, poszarpany, zniszczony, a ten magiczny jest wyrazisty, hipnotyzujący, wciągający w labirynt ulic, gdzie za rogiem może czaić się zarówno gangster, jak i magik. Zrobiło to na mnie spore wrażenie. Autor fajnie oddał ten klimat.

Ale... Jeśli kogoś męczą szczegółowe opisy, to może czuć się pokonany. Ja wcześniej zupełnie nie znałam twórczości autora, był to mój pierwszy raz i teraz dopiero widzę, że ma on trochę rozwlekły styl, ale też bardzo obrazowy, i pokazuje dużo szczegółów.

To nie była książka, którą pochłonęłam w dwa wieczory. Potrzebowałam przerw, żeby się nie zgubić, ale podobał mi się obraz tego drugiego magicznego Londynu. Wracałam do niego z przyjemnością i ciekawością co może się wydarzyć, kogo Dennis może tam spotkać. Wciągało mnie to miasto i cała ta gra między rzeczywistością a magią.

Ogólnie jestem zadowolona. To nie była lektura lekka, ale dała mi coś nowego, innego. Raczej do powolnego smakowania, choć i ja momentami marzyłam, by akcja przyspieszyła.
Myślę, że sięgnę po kolejny tom, by sprawdzić, dokąd jeszcze poprowadzi mnie ten mroczny, szalony Londyn

Dawno już nie czytałem żadnego fantasy, a tu proszę, trafiła mi w ręce powieść człowieka-legendy branży komiksowej, czyli Alana Moore'a - tego od Strażników czy V jak vendetta. Wielkie Kiedy, będące pierwszą częścią zaplanowanego cyklu Długi Londyn okazało się porządnym urban fantasy mistrzowsko osadzonym w wielkiej historii. Nie czytałem do tej pory Moore'a, choć znałem jego dorobek komiksowy, a na półce czekają na swój czas opowiadania wydane również przez Czarną Owcę. Po tej książce na pewno będę chciał wrócić do Długiego Londynu, bo opowieść została poprowadzona wciągająco.

Akcja powieści rozgrywa się w 1949 roku w Londynie. George Orwell wydał niedawno Rok 1984, gdzieniegdzie pojawia się nieśmiało telewizja, a Wielka Brytania otrzepuje się z gruzów II wojny światowej. Ludzie pragną wrócić do normalnego życia i zapomnieć o bombardowaniach. Główny bohater książki, Dennis Knuckleyard, jest 18-letnim chłopakiem, który stracił oboje rodziców i próbuje sobie poradzić w trudnej rzeczywistości powojennego Londynu, w czym nie pomaga fakt, że nie wychowywał się w bogatym domu. Dennis pracuje w antykwariacie prowadzonym przez Adę Benson, znaną jako Kaszląca Kostucha, i mieszka ze swoją chlebodawczynią. Podczas wykonywania jednego ze zleceń chłopak wchodzi w posiadanie książki, której nie powinien dostać - nie powinien, bo tej książki nie ma, bynajmniej nie w tym Londynie, który do tej pory Dennis znał. Owa pozycja pochodzi z drugiego świata, Długiego Londynu, nazywanego także Wielkim Kiedy - krainy tak fantastycznej, jak to tylko możliwe, w której toczące się wydarzenia mają wpływ na zwykły świat. Kontakt z tym drugim Londynem i jego mieszkańcami okaże się nie tylko skrajnie niebezpieczne, ale także wywróci życie chłopaka na lewą stronę.

Moore daje się w tej powieści poznać jako całkowity świr na punkcie historii Londynu, ludzi go zamieszkujących i kryminalnych zagadek. Spomiędzy faktów wyciąga opowieści, wypełniając luki wydarzeń, dzięki czemu granica prawdy i zmyślenia lekko się rozmywa. Odniesienia do twórczości Arthura Machena, postaci z kręgów artystycznych, jak choćby malarz i okultysta Austin Spare, a także znane londyńskiej socjecie persony pokroju księcia Monolulu czy Jack Neave, dodają powieści Moore'a wiarygodności, a uwagi na końcu książki tylko utwierdzają czytelnika, że autor podszedł poważnie do sprawy. Tytułowe Wielkie Kiedy, będące miejscem wyższego rzędu, światem wyobraźni i wyobrażeń, światem prawdziwym, którego nasz świat jest jedynie cieniem staje się pretekstem do opowiedzenia historii o Londynie pierwszych lat po wojnie. I to Moore'owi wychodzi bardzo dobrze.

Autor przemyca mnóstwo detali składających się na wierne odwzorowanie miejsca i czasu. Topografia miasta, którą można sprawdzać z mapą w ręce, działa jak labirynt, w dodatku podwójnie, bo i w Krótkim, i Długim Londynie. Knajpki, brudne ulice w biednych dzielnicach, młodociane prostytutki, bezrobocie i reglamentowana żywność, postaci z półświatka i zbrodnie, od których włos się na głowie jeży - to wszystko stanowi serce tej opowieści i zapewnia jej klimat. Choć sam pomysł na świat istniejący równolegle do naszego w literaturze fantastycznej nie jest niczym nowym, podobny zabieg również z Londynem zastosował Neil Gaiman w Nigdziebądź, całość wydaje się naprawdę oryginalna i trochę upiorna. Wielkie Kiedy zrobiło na mnie dobre wrażenie i chętnie sięgnę po kolejną książkę cyklu, bo polubiłem niektórych bohaterów, chciałbym wiedzieć, co u nich.

,,Wielkie Kiedy" to otwarcie cyklu Długi Londyn Alana Moore.
?Dennis - młody, trochę bierny londyńczyk, pracujacy w antykwariacie, zostaje wciągnięty w przygodę za sprawą książki, która... nie istnieje w jego świecie. Z pozoru niezdolny do heroicznych czynów, staje się uczestnikiem śmiertelnie niebezpiecznego scenariusza, który rozgrywa się między równoległymi wersjami Londynu. Podczas tej podróży nie tyle stara się uratować świat, co po prostu przeżyć i w tym właśnie tkwi urok tej opowieści.
?Powieść fantasy, która wymyka się prostym opisom. Osobliwy portret Anglii zaludnionej przez czarnoksiężników, gangsterów i morderców, jednych wyrwanych z legend, innych aż nazbyt realnych malowany z przymrużeniem oka i czarnym humorem. Autor prowadzi nas przez groteskowy, powojenny świat, poza czasem i przestrzenią, w którym granice między rzeczywistością a metaforą są celowo zatarte. Pierwsze skrzypce gra tu nie akcja, a gęsty język, niekiedy ołowiany, zmuszający czytelnika do uważnego śledzenia każdego zdania i aktywnego uczestnictwa w lekturze. Choć fabuła potrafi być momentami wariacka, a narracja złożona i wymagająca, z czasem styl zaczyna działać na korzyść historii. Każda postać, nawet epizodyczna, ma swoje znaczenie, nie ma tu nikogo, tylko ,,do tła". To książka pełna kolorów, magii, komentarzy i ukrytych znaczeń. Nie jest łatwa, ale potrafi wynagrodzić cierpliwego czytelnika zagadkową wędrówką przez osobliwe ścieżki, zakamarki Londynu i jego równoległe oblicza.
?Polecam powieść, która oferuje nietypową, wciągającą podróż pełną przenośni i zaskoczeń.