Engramy

Recenzja

„Engramy”

Autor: Aleksandra Pokarowska
Wydawnictwo: AlterNatywne

Współpraca reklamowa, barter

„Engramy” to powieść, która nie epatuje efektami specjalnymi ani futurystycznym rozmachem, a mimo to pozostaje w myślach na długo po lekturze. Aleksandra Pokarowska kreśli wizję niedalekiej przyszłości tak bliskiej współczesności, że momentami staje się ona niepokojąco realna. To świat, w którym wystarczy jeden globalny kryzys, by pękły społeczne iluzje, a technologia, zamiast służyć, zaczęła dzielić i kontrolować.

„Engramy” rysują obraz Polski jutra, który nie tonie w ruinach ani chaosie. To przyszłość cicha, pozornie uporządkowana, a przez to jeszcze bardziej niepokojąca. Technologia nie spada tu z nieba jak kataklizm, ona po prostu przyspiesza, wślizguje się w codzienność i zaczyna nią rządzić.

Inteligentne sprzęty domowe, cyfrowa rozrywka i medycyna sięgająca granic ludzkiej natury stają się normą, dostępną jednak nie dla wszystkich. Im nowocześniejsze rozwiązania, tym wyraźniej zarysowują się społeczne pęknięcia. To świat, który znamy aż za dobrze, tylko przesunięty o krok dalej, wystarczająco blisko, by uwierał i zmuszał do myślenia.

Polska po gospodarczym krachu jest krajem skrajnych kontrastów. Elity funkcjonują niemal bez zmian, zamknięte w swojej bańce bezpieczeństwa, podczas gdy reszta społeczeństwa balansuje na granicy ubóstwa i utraty godności. Ten podział nie jest jedynie tłem fabularnym, on oddycha, naciska i bezpośrednio wpływa na losy bohaterów. Autorka bardzo wyraźnie pokazuje, że postęp technologiczny nie oznacza automatycznie postępu moralnego, a przyszłość nie musi być lepsza dla wszystkich.

Centralną postacią powieści jest Adriana, kobieta z uprzywilejowanego świata, naznaczona traumą już od dzieciństwa. Śmierć matki i brata, samobójstwo ojca oraz udział w eksperymentalnym wojskowym projekcie niemal kosztują ją życie. Wszczep mający zwiększać możliwości ludzkiego umysłu staje się punktem zapalnym całej historii, choć jego konsekwencje ujawniają się stopniowo, cicho, niemal podskórnie.

Adriana nie jest klasyczną bohaterką science fiction. Nie ma w niej heroizmu ani patosu. Jest za to kruchość, wewnętrzny chaos i nieustanna próba zrozumienia siebie oraz świata, który coraz mniej przypomina bezpieczne miejsce. Studia medyczne nie są dla niej drogą do prestiżu, lecz próbą odzyskania kontroli i sensu, często bolesną i pełną wątpliwości.

Jednym z najmocniejszych elementów „Engramów” jest sposób przedstawienia technologii. Pokarowska nie demonizuje jej ani nie idealizuje. Pokazuje ją jako narzędzie obojętne moralnie, którego znaczenie zależy wyłącznie od tego, kto i w jakim celu po nie sięga. A jak zwykle pierwszym beneficjentem nowoczesnych rozwiązań staje się wojsko. Autorka z dużą precyzją obnaża cienką granicę między leczeniem a kontrolą, pomocą a manipulacją, ulepszaniem a odbieraniem człowieczeństwa.

Tytułowe engramy, ślady pamięci i zapisy doświadczeń, mają w powieści wymiar nie tylko neurologiczny, lecz także symboliczny. Każdy z bohaterów nosi w sobie własne engramy: traumy, winy, lęki i wybory, które kształtują przyszłość silniej niż jakikolwiek implant. To opowieść o pamięci zapisanej nie tylko w mózgu, ale również w sumieniu.

Styl Aleksandry Pokarowskiej jest oszczędny, ale sugestywny. Autorka nie przeciąża narracji technologicznym żargonem, skupiając się na emocjach i konsekwencjach decyzji. Dzięki temu książkę czyta się płynnie, lecz nie bezrefleksyjnie. Wiele scen zostaje w głowie na długo, a zadawane pytania nie dają łatwych odpowiedzi:
– czy człowiek pozostaje sobą, gdy jego umysł zostaje „ulepszony”?
– kto ponosi odpowiedzialność za skutki postępu?
– czy przyszłość jest wyborem, czy jedynie konsekwencją decyzji podejmowanych dziś?

„Engramy” to powieść dla czytelników, którzy w science fiction szukają czegoś więcej niż futurystycznej scenografii. To historia dojrzała, inteligentna i niepokojąco aktualna. Zostawia po sobie ślad, niczym engram, którego nie da się łatwo usunąć. I właśnie dlatego warto po nią sięgnąć.

Informacje dodatkowe o Engramy:

Wydawnictwo: Alternatywne
Data wydania: 2025-10-17
Kategoria: Fantasy/SF
ISBN: 9788368151022
Liczba stron: 155
Język oryginału: polski
Dodał/a opinię: Mirela Marcinek