Katabaza

  Sięgnięcie po tematykę piekła na polu rozrywkowej literatury jest rzeczą kuszącą, ale też i bardzo trudną. Z jednej strony autor ma pełne polu do popisu, gdyż póki co, piekła nikt nie widział i nikt z nas nie wie, czy ono jest i ewentualnie, jakie jest. Jednakże z drugiej strony pojawia się ryzyko, że ów wizja będzie trywialną, naiwną, rozczarowującą. Z takim zadaniem zmierzyła się właśnie Rebecca F. Kuang w powieści „Katabaza”, która opowiada o wyprawie do piekła. I o tym, czy podołała ona temu wyzwaniu, czy też nie, postaram się opowiedzieć w recenzji wyżej wymienionej książki, która ukazała się w naszym kraju nakładem Wydawnictwa Fabryka Słów.

 Alice Law - doktorantka Wydziału Magii Analitycznej na Uniwersytecie w Cambridge, wyrusza do piekła. Wyrusza celem odnalezienia duszy zmarłego promotora, a następnie sprowadzenia go do świata żywych, o ile będzie to możliwe. Niespodziewanie w podróży w nieznane będzie towarzyszył jej wybitnie uzdolniony kolega z uczelni - Peter, który także ma swoje cele i zamiary względem tej wyprawy. Bardzo szybko oboje przekonają się, że piekło jest czymś znacznie bardziej skomplikowanym, zaskakującym i nieprzewidywalnym, aniżeli wszystko to, co do tej pory napisano o tym przerażającym miejscu...

 Rebecca F. Kuang zaskakuje każdą kolejną książką, to niezaprzeczalny fakt. Patrząc z perspektywy polskiego czytelnika, najpierw mieliśmy widowiskowe fantasy w azjatyckich klimatach, następnie poruszającą historię o magii umiejscowioną w Oxfordzie początku XIX stulecia, potem podaną z humorem, sensacją i inteligencją opowieść o kłamstwie, jak i wreszcie dziś niniejszą książkę - psychologiczną powieść fantasy z elementami grozy, romansu, ale też i dramatu. I to właśnie „Katabaza” jest w mej ocenie największym wyzwaniem dla nas, czytelników. Otóż strony tej powieści wypełnia akcja, przygoda oraz czarny humor..., ale nie brak tu także wielu odwołań do logiki, matematyki, czy też filozofii. I nie jest to żaden zarzut, ale stwierdzenie faktu, które jednocześnie każe oceniać tę pozycję nieco inaczej.

 Opowieść tę można podzielić na dwie, nieustannie przeplatające się warstwy - pierwszą, gdzie mamy relację o wyprawie pary głównych bohaterów do piekła, pokonywaniu przez nich kolejnych przeszkód, walce o przetrwanie, czy też pojmowaniu tego, czym jest to przedziwne miejsce. Druga warstwa skupia się zaś na rozwiązywaniu kolejnych logicznych i filozoficznych wyzwań przez Alice i Petera, które jednocześnie mówią nam wiele o tym alternatywnym świecie, o ich naukowych dokonaniach oraz ich przeszłości. I to połączenie „czystej rozrywki” z tą bardziej wymagającą, ale też i potrzebną nam częścią opowieści, wypada tu w naprawdę dobry sposób. Oczywiście nie jest to rzecz łatwa i lekka, ale raczej coś na kształt czytelniczego wyzwania, co też jest czymś niezwykle intrygującym.

 Zatrzymam się na chwilę przy obrazie tej powieściowej rzeczywistości, czyli współczesnym nam świecie, w którym dowiedziono istnienia magii, w którym są naukowe kierunki zajmującą się nią i w którym wreszcie sama magia znajduje się mimo wszystko nieco na uboczu zainteresowań ogółu społeczeństwa, będąc czymś na kształt kolejnej z nauk. To ciekawe rozwiązanie, które w dużej mierze mówi wiele o sytuacji bohaterów, o ich motywacji i o tym, jak wiele znaczy dla nich naukowa kariera, gdyż tak naprawdę poza studiowaniem magii, nie mają nic.

 Nie sposób nie wyrazić też uznania względem kreacji głównych bohaterów - Alice i Petera. Ona jest zamkniętą w sobie, czasami nazbyt ambitną, ale też i boleśnie doświadczoną przez los dziewczyną, która decyduje się na podróż w nieznane nie mając nic do stracenia, albo też nie znając innego pomysłu na to, co uczynić dalej ze swym życiem. Peter jest zaś niezwykle inteligentnym, poczciwym i lekko roztargnionym młodzieńcem, które jednak skrywa wiele sekretów. To, co najbardziej spodobało mi się w tych bohaterach, to fakt, że są oni tak bardzo nieidealni, czasami nieporadni i przez to - mimo wszystko, zwyczajni. Oczywiście to świat magii, istniejącego piekła i wielkich dziwów, ale mimo wszystko jest to też świat ludzi, takich jak my.

 Piekło... - uwierzcie mi na słowo, że będziecie zaskoczeni tą autorską wizją. Zaskoczeni postacią, obrazem kolejnych kręgów, mieszkańcami, ale też i panującymi tam prawami, zasadami, czy też lekko szalonymi poglądami. Bo w dużej mierze - w tej wizji, piekło stanowi bardziej pokręcone odzwierciedlenie naszej rzeczywistości, gdzie oczywiście są potwory, demony, duchy, czary itd..., ale gdzie jest też i wiele z naszej codzienności, z naszych żądz i naszych ułomności, co być może okazuje się najbardziej niepokojącym. I wiem, że wielu z nas sięgnie lub już sięgnęło po tę książkę właśnie z ciekawości względem tego, jak Rebbeca F. Kuang przedstawiła piekło... i w mej ocenie nie będziecie rozczarowani.

 Zaskoczyła mnie ta powieść, ale w jak najbardziej pozytywnym znaczeniu. Bo to coś innego, bardziej ambitnego, ale jednocześnie i niosącego wiele czytelniczej przyjemności, choć nie brak tu także dramatycznych, gorzkich i smutnych emocji. W zamian za to jest humor, nadzieja i pewien charakterny kot, którego musicie poznać. Tradycyjnie też muszę docenić znakomity przekład Grzegorza Komerskiego (co nie było łatwym z uwagi na liczne nawiązania do chociażby filozofii i logiki),jak i też bardzo klimatyczne ilustracje Przemysława Truścińskiego, który z kolei dał nam szansę ujrzenie tego literackiego piekła. Efektem jest dobra, ambitna, ciekawie podana rozrywka z bardzo wysokiej półki.

 Czy zatem warto wybrać się z Rebeccą F. Kuang do piekła…? Warto. Warto, gdyż będzie to niezapomniana podróż pełna wrażeń, za sprawą której nieco inaczej będziecie już patrzeć na naukę, wiarę w piekło i niebo, koty…

Informacje dodatkowe o Katabaza:

Wydawnictwo: Fabryka Słów
Data wydania: 2025-09-24
Kategoria: Fantasy/SF
ISBN: 9788383750484
Liczba stron: 0
Tytuł oryginału: Katabasis
Tłumaczenie: Grzegorz Komerski
Dodał/a opinię: Uleczkaa38

Tagi: fantastyka