Recenzja książki: Alfabet polifoniczny

Recenzuje: Danuta Szelejewska

Szybko mijające chwile wypełniają życie każdego człowieka. O swoim życiu, poznanych ludziach i wydarzeniach opowiada Tomasz Jastrun – poeta, prozaik, eseista, felietonista, krytyk literacki i dziennikarz radiowy. W oddanym do rąk czytelnika Alfabecie polifonicznym opisanym słowami doświadczeniom nadał ważności, podkreślając tym samym niebagatelną rolę tego, co przynosi los.

Na treść książki, w której znalazło się sto sześćdziesiąt sześć haseł, składają się uporządkowane alfabetycznie wspomnienia, poprzez które autor nie tylko dzieli się z czytelnikiem własnymi przeżyciami i refleksjami, ale przede wszystkim w obrazowy sposób przedstawia życie oraz świat, w jakim dane jest żyć jemu i nam. Treść haseł przyporządkowanych kolejnym literom polskiego alfabetu odnosi się do szybko mijających chwil i następujących po sobie zdarzeń, a dotyczą one życia prywatnego oraz działalności literackiej. Są więc w książce wspomnienia z dzieciństwa, relacje rodzinne, trudy codzienności, spotkania z ludźmi, wyjazdy oraz powroty, stan wojenny i wiersze tego okresu (Jastrun dostał za nie nagrodę podziemnej „Solidarności”) oraz wydawane poza cenzurą „Wezwanie” (opublikowano 13 numerów w latach 1982-1988), internowanie, zmagania z depresją, próba samobójcza i pobyt w szpitalu psychiatrycznym, a także szwedzka odsłona (przez cztery lata Jastrun pracował jako attaché kulturalny i dyrektor Instytutu Polskiego w Sztokholmie). A to tylko niektóre z wielu wspomnień o ludziach i wydarzeniach wypełniających kolejne etapy życia Tomasza Jastruna.

Na początku Alfabetu.. znalazły się związane z bogatą treścią czarno-białe i kolorowe zdjęcia (pochodzą z wielu źródeł, w tym – z archiwum autora). W treści odbijają się nastroje polityczne, uwidaczniają się rozmaite okoliczności, oczekiwania oraz wątpliwości (nie brak nawet popełnianych przez autora głupstw i nietaktów). Myśli powierzchowne oraz głębokie refleksje (proste, szczere, płynące z głębi serca) przeplecione zostały fragmentami utworów literackich i listów, wycinkami z prywatnego dziennika Jastruna, opiniami innych na jego temat, dialogami, cytatami, hasłami oraz anegdotami. Nazwiska osób, których hasła dotyczą (bardziej lub mniej znani ludzie kultury i sztuki, aktorzy, dziennikarze, politycy, przyjaciele oraz znajomi), zapisano wytłuszczoną czcionką. Zastosowane w tekście wcięcia dodają przejrzystości. Na okładkę nałożono dodatkową obwolutę.

Publikacja Wydawnictwa Iskry pobudza do refleksji. Jak w muzyce polifonicznej istnieje wiele współbrzmiących ze sobą linii melodycznych, tak w Alfabecie polifonicznym przytoczone przez Jastruna wspomnienia o ludziach i wydarzeniach w równym stopniu składają się na całokształt życia. Z pewnością dzięki nim pamięć o tych, którzy odchodzą, pozostanie żywa.

Tagi: wspomnienia biografie