Recenzja książki: Chwilo, trwaj!

Recenzuje: Danuta Awolusi

Barbara Rybałtowska, która odeszła w 2025 roku w wieku 88 lat, była pisarką, poetką  malarką i piosenkarką. Pokochaliśmy ją za wiele dzieł, ale szczególne miejsce w sercach czytelników zajęła saga Bez pożegnania. Właśnie ukazał się jej ostatni tom, Chwilo, trwaj!, który w nasze ręce trafił dzięki córce pisarki, Marcie Szelichowskiej. To ona zebrała materiały i złożyła książkę w całość.

W książce narracja ma momentami charakter bardzo osobisty i bliżej jej do pamiętnika niż do powieści. Akcja nie koncentruje się na jednym wydarzeniu, raczej opisuje codzienność, wspomnienia i powroty do przeszłości. Pojawiają się obrazy z różnych etapów życia, od naznaczonej wojną młodości po późniejsze lata, gdy przychodzi czas na podsumowania. Bohaterka porządkuje swoje doświadczenia. Wraca do relacji, które ją ukształtowały. Przygląda się decyzjom, które miały konsekwencje na całe życie. Ważne są tu spotkania z ludźmi, rozmowy, drobne sytuacje, które nagle nabierają znaczenia. Obok tego pojawiają się refleksje o przemijaniu i o tym, co naprawdę pozostaje. A całość napisana jest tak lekko, że książkę czyta się jednym tchem.

Cała saga Bez pożegnania prowadzi czytelnika przez kilkadziesiąt lat historii, od wojny po współczesność, a na wydarzenia patrzymy oczami kobiet. W tym tomie ta perspektywa się zawęża, bo bohaterka coraz wyraźniej zbliża się do samej autorki, zaś granica między fikcją a zapisem życia zaczyna się rozmywać.

Pojawia się motyw czasu nie jako abstrakcji, ale czegoś bardzo konkretnego, co się kończy i co wymaga jakiegoś podsumowania. W zapiskach znajdziemy pytania o sens, o to, co zostaje po człowieku, o pamięć. Ta lektura naprawdę mocno prowokuje do refleksji, ale daje też dużo przyjemności. I, oczywiście, nie brakuje tu ciepła i humoru, tak charakterystycznego dla prozy autorki.

Myślę, że Marta Szelichowska wykonała niesamowitą pracę, zbierając zapiski i łącząc je w całość. Udało jej się to uczynić w taki sposób, że mocno czujemy rękę autorki i jednocześnie mamy szansę pożegnać się z sagą. Choć, zapewne, będziemy do niej wracać jeszcze wiele razy. Tom nie ma klasycznego zakończenia, pozostaje otwarty. A dzięki Marcie Szelichowskiej w tej samej książce możemy przeczytać wiersze oraz teksty piosenek Barbary Rybałtowskiej i, trzeba przyznać, wzruszenie łapie za gardło. Są piękne! Chyba nie ma lepszej spuścizny po bliskich niż literatura.

Chwilo, trwaj nie jest tylko dziewiątym tomem sagi. To świadectwo, pamiątka, bogactwo refleksji, tomik poezji. I galeria zdjęć, które skanowałam wzrokiem naprawdę długo. Uwielbiam patrzeć na fotografie z przeszłości, które tak wiele potrafią opowiedzieć. Polecam sięgnąć po tę książkę i koniecznie zgromadzić wszystkie tomy w swojej biblioteczce.

Tagi: powieść