Recenzja książki: Nóż i piołun. Saga rodu Tyszkowskich. Tom 5

Recenzuje: maitiri_books

"Nóż i piołun" to już piąty tom "Sagi Rodu Tyszkowskich". Historia jest już rozpędzona, bohaterowie mają za sobą bagaż wydarzeń, a relacje między nimi są gęste i skomplikowane. Ta część jest bardziej dojrzała, emocjonalnie cięższa i wyraźnie podszyta melancholią. Nadal jest tu humor i ironia, ale tym razem częściej czuć gorycz niż lekkość.

Największy ciężar fabuły spoczywa na relacji Katji i Antoniego, relacji naprawdę niewygodnej. Ona jest silna, samodzielna, nie chce być niczyją własnością ani nagrodą. On nie potrafi odpuścić, nie umie pogodzić się z odrzuceniem. Dynamika między nimi potrafi zmęczyć, ale właśnie dlatego wydaje się prawdziwa. Jest w tej relacji upór, urażona duma, potrzeba kontroli, zagubienie i momenty, w których trudno jednoznacznie ocenić intencje. Antoni nie przechodzi cudownej przemiany. Nadal jest irytujący, impulsywny i przekonany o własnej racji. Katja z kolei pierwszy raz naprawdę traci grunt pod nogami. Utrata receptariusza to nie tylko praktyczny problem, to cios w jej tożsamość i poczucie sensu. W tej części widać jej kruchość i zmęczenie. I to robi duże wrażenie.

XIX-wieczna Galicja pokazana jest w powieści bardzo dobrze. Kobiety mają niewiele do powiedzenia, bogactwo daje władzę, plotki żyją własnym życiem, a wiedza o ziołach jest traktowana jak coś podejrzanego. Bohaterowie próbują się odnaleźć w tej rzeczywistości i często przegrywają z zasadami epoki. Bal w Birczy to niby elegancka zabawa, a pod jej powierzchnią są napięcie, dawne urazy i poczucie nierówności. Ten świat bywa nieprzyjemny i momentami wręcz przygnębiający.

W tej części szczególnie wyraźnie widać, jak ważne są postacie poboczne. Wiktorię trudno jednoznacznie polubić, ale jeszcze trudniej przestać o niej myśleć. Jej determinacja i bezwzględność mają swoje źródła, a to sprawia, że nie jest papierowym czarnym charakterem. W ogóle w tej serii ludzie są niejednoznaczni, mają swoje racje, nawet jeśli nie zawsze budzą sympatię. Ciekawie pokazano też zwykłych ludzi i ich sposób patrzenia na świat. W wielu momentach to właśnie oni mówią najbardziej trafne rzeczy. Bogactwo i pozycja społeczna często przegrywają tu z rozsądkiem i doświadczeniem.

Motyw ziołolecznictwa nadal jest bardzo ważny. Jest częścią świata przedstawionego i źródłem konfliktów. Widać ogrom pracy włożonej w pokazanie naturalnych metod leczenia i realiów epoki. To jeden z elementów, który nadaje tej serii charakter i wyróżnia ją na tle innych powieści historycznych. Język jest stylizowany i momentami może spowalniać czytanie. Nie każdemu to będzie odpowiadać. Zdarzają się fragmenty, które wymagają większego skupienia. Z drugiej strony ten styl bardzo dobrze buduje klimat i pomaga uwierzyć w realia epoki.

W tym tomie jest mniej beztroski, więcej tęsknoty, niepewności i pytań bez odpowiedzi. Humor nadal jest obecny, ale nie jest najważniejszy. Najważniejsze są emocje bohaterów i konsekwencje ich wyborów. Jeśli ktoś lubi tę serię, dostanie dokładnie to, czego oczekuje, rozwój relacji, mocny klimat epoki i emocje. Jeśli ktoś zaczyna od tego tomu, może potrzebować czasu, żeby w pełni wejść w tę historię. Mimo to jest to wciąż wciągająca i solidna część sagi, którą oczywiście polecam 💙

Tagi: Współczesna proza literacka