Recenzja książki: Pozbierane

Recenzuje: Danuta Szelejewska

To, co było i minęło, wcale nie oznacza, że ma zostać zapomniane. Warto ocalić od zapomnienia wszystko, z czego w jakikolwiek sposób mogą skorzystać kolejne pokolenia. Treść książki Pozbierane kreśli sylwetkę Jerzyny Słomczyńskiej (1940-2022) po to, by przetrwała pamięć o dawnych czasach oraz miejscach, o spotykanych ludziach, o wydarzeniach z przeszłości, a także, by ona sama pozostała w pamięci i sercach najbliższych.

Życie oraz osobowość Jerzyny Słomczyńskiej (naukowiec, elektrotechnik, mechanik cieczy i gazów, ale również poetka, pisarka) przybliża czytelnikowi jej mąż Kazimierz, który najpierw (w rozdziale wstępnym) przytacza Fragmenty wypowiedzi i rozmów o Jerzynie przeprowadzone przez żoliborską dziennikarkę (oznaczona przez autora jako AT), osoby bliskie i znajomych (pochodzenie imienia, początki znajomości, wspólne życie, studia, praca zawodowa, częste wyjazdy, pseudonimy, tłumaczenie tekstów socjologicznych, epizod pracy dziennikarskiej, procesy wydawnicze, kulturowo odległa Japonia, działalność społeczna, choroba, załamanie psychiczne, śmierć), dopiero potem zajmuje się różnorodnością jej twórczości literackiej. Każdą z czterech części poprzedzają słowa (kursywą) wprowadzające czytelnika do konkretnych – wybranych przez Kazimierza – literackich utworów Jerzyny. Są wiersze (z lat 60-tych XX wieku, tryptyk, tomik poezji, wiersze dotyczące śmierci), pisane w większości z dala od domu dzienniki (fragmenty zapisków, notatki, podsumowanie), utwór Raport z drogi (napisany pod pseudonimem Erny Lorenson) oraz varia przybliżająca historię pisania kryminałów (pod pseudonimem – Jocelyn i Kester Brent), krótkich opowiadań, sztuki wystawionej jako spektakl telewizyjny oraz wspomnień dotyczących czterech z grona osób bliskich Słomczyńskim. Dodatek (obraz młodziutkiej autorki i ówczesnych czasów) stanowią fragmenty listów do Matki (1949-1964).

Czytelnik sięgający po Pozbierane prowadzony jest drogą literackiej twórczości Jerzyny Słomczyńskiej, której życie oraz publiczna działalność nakreślone zostały w sposób drobiazgowy i szczery. Na okładce zamieszczono kolaż ze zdjęć pochodzących z archiwum autorki, w treści natomiast wymowne, czarno-białe ilustracje (choć nie zostały opisane, łatwo dopasować je do treści). Kursywą zapisano fragmenty listów oraz dokumentów. Wiele wyjaśniają obszerne przypisy (wyjaśniające i bibliograficzne). Publikacja Pracowni Wydawniczej Andrzej Zabrowarny z jednej strony przybliża osobę Jerzyny Słomczyńskiej, z drugiej natomiast pozwala na poszerzenie oraz uporządkowanie wiedzy o czasach, miejscach, osobach i wydarzeniach ostatnich osiemdziesięciu lat w Polsce i na świecie. Jest więc treść książki Pozbierane warta uwagi.