Recenzja książki: W stronę Anny. Biografia Anny Iwaszkiewicz

Recenzuje: Danuta Szelejewska

Do niezwykłych kobiet dwudziestolecia międzywojennego bez wątpienia należy Anna, a …ten, kto będzie chciał wniknąć w tajemnicę geniuszu Jarosława, nie pozwoli sobie na zlekceważenie pięćdziesięciosiedmioletniej obecności żony Anny przy nim… Z opowieści o mieszkańcach Stawiska W stronę Anny. Biografia Anny Iwaszkiewicz czytelnik dowie się, jak Anna Lilpop stała się jedną z najbardziej znanych w historii literatury polskiej XX wieku żon mężów-literatów.

Kreśląc portret Anny Iwaszkiewicz, Sylwia Góra prowadzi nie do Brwinowa – miejsca jej urodzenia, ale do ziemskiego majątku Stawisko w Podkowie Leśnej, gdzie Anna wraz z rodziną żyła i w cieniu swego męża Jarosława tworzyła. Omówione etapy jej życia, choć nie w kolejności chronologicznej, ukazują historię Anny – tłumaczki, eseistki, pisarki. Przytacza autorka w swej książce fakty dotyczące dzieciństwa Anny, jej domowej edukacji, literackich zainteresowań, aktywności w kijowskiej i moskiewskiej Polonii, artystyczno-duchowych przeżyć, spotkań z najbardziej znanymi wówczas postaciami ze świata kultury i sztuki, małżeństwa z Jarosławem, dla którego zerwała kilkuletnie narzeczeństwo z księciem Krzysztofem Radziwiłłem, wspólnych z mężem pasji literacko-muzyczno-podróżniczych, życia rodzinnego oraz postrzegania przez Annę erotycznych fascynacji Jarosława, a także heroicznych decyzji wraz z ukrywaniem Żydów podczas okupacji hitlerowskiej. Są również spostrzeżenia dotyczące spotkań z matką, która zrezygnowała z miłości do dziecka dla własnego szczęścia, problemów zdrowotnych Anny (depresja i schizofrenia) oraz coraz bardziej pogłębiającej się religijności.

Biografia Anny Iwaszkiewicz jest szczegółowa. Nakreślony w niej portret prezentuje detale z życia bohaterki, również te, które dotychczas były pomijane, niedopowiedziane, bądź wcześniej nieznane, a które zebrane w całość, pokazują złożoną osobowość Anny. W tworzeniu biografii Sylwia Góra skorzystała z listów pisanych przez Annę i do niej, dzienników oraz wspomnień członków rodziny, sąsiadów i przyjaciół. Osadzając życie Anny w kontekście epoki, autorka wspomina ważnych dla niej pisarzy (zwłaszcza Marcel Proust, Joseph Conrad), od których ta czerpała inspiracje oraz analizuje czynniki mające wpływ na jej różne zachowania, higieniczne fobie czy paniczny strach przed zachorowaniem na gruźlicę. Tekst uzupełniają czarno-białe fotografie. Mnóstwo wcięć czyni treść przejrzystą. Pomocą służą przypisy końcowe oraz obszerna bibliografia (książki, dzienniki, listy, rozmowy, archiwa/dokumenty).

Publikacja Wydawnictwa Marginesy jest skarbnicą wiedzy o życiu i literackiej aktywności Anny Iwaszkiewicz. Napisana w sposób interesujący, wzbogaca wiedzę czytelnika o nieznane dotychczas szczegóły.

Tagi: Biografie i literatura faktu