Dama z młodzieńcem

To jedna z tych książek, które wymagają pełnej uważności. Nie da się jej czytać szybko ani powierzchownie. Narracja przypomina strumień myśli, w którym wspomnienia, refleksje o literaturze i osobiste wyznania splatają się z komentarzami do historii Rumunii, odsłaniając portret psychologiczny bohaterki. Anna - poetka i tłumaczka po sześćdziesiątce - opowiada młodszemu o kilkadziesiąt lat mężczyźnie historię swojego życia. Ten monolog jest czymś więcej niż wspomnieniem przeszłości. To próba zrozumienia samej siebie: własnych wyborów, pragnień, rozczarowań i złudzeń.

Jednym z głównych tematów tej książki jest erotyczne pragnienie kobiety w dojrzałym wieku. Iuga pisze o nim bez sentymentalizmu i bez próby upiększania rzeczywistości. Bohaterka wciąż pamięta intensywność dawnych uczuć i doznań, choć jednocześnie coraz wyraźniej odczuwa, że ciało podlega prawom czasu. Powstaje więc bolesna sprzeczność między pamięcią dawnych doświadczeń a teraźniejszością starzejącego się ciała. To właśnie z tej sprzeczności rodzi się intensywność jej monologu - potrzeba opowiadania, przypominania, a czasem także uwodzenia słowem. Dzięki temu erotyzm w tej książce nie jest jedynie tematem obyczajowym, lecz staje się sposobem mówienia o przemijaniu, samotności i o pragnieniu życia, które nie znika mimo upływu czasu.

W tle wspomnień Anny pojawia się także historia powojennej Rumunii, środowisko artystyczne Bukaresztu i doświadczenie życia w systemie komunistycznym. Dzięki temu prywatna historia bohaterki staje się również subtelnym portretem epoki.

Czytając tę powieść, miałam cały czas w pamięci opowiadanie ,,Młody mężczyzna" z książki ,,Ciała" Annie Ernaux. W obu przypadkach punktem wyjścia jest relacja dojrzałej kobiety ze znacznie młodszym mężczyzną, ale sposób opowiadania o tym doświadczeniu jest zupełnie inny. Ernaux pisze oszczędnie i niemal dokumentalnie, natomiast narracja Iugi jest gęsta, poetycka i pełna dygresji. Łączy je jednak jedno - odwaga w mówieniu o kobiecym pragnieniu w wieku, w którym kultura zwykle każe je przemilczeć.

,,Dama z młodzieńcem" nie jest książką łatwą ani oczywistą, ale właśnie dlatego pozostaje w pamięci jako interesujący portret kobiecego doświadczenia. Przypomina też, że wraz z wiekiem nie znikają najprostsze ludzkie potrzeby: miłości, uznania i bliskości.