Legendy krakowskie. Leyendas de Cracovia

Kraków to miasto, którego historia nierozerwalnie przeplata się z magią, a każdy stary mur, wieża czy zaułek kryje w sobie opowieść. Recenzowana publikacja to wyjątkowy zbiór krakowskich podań, który rzuca nowe, niezwykle barwne światło na klasyczne motywy literatury wpisanej w podania i baśnie Małopolski. Książka ta nie tylko bawi i uczy, ale przede wszystkim zachwyca warstwą edytorską.

Struktura książki została przemyślana tak, aby przeprowadzić czytelnika przez najważniejsze punkty na mapie historycznego Krakowa. Autorka zręcznie łączy fakty historyczne z tkanką baśniową, co doskonale widać w poszczególnych rozdziałach.

W opowieści o Panu Twardowskim śledzimy losy zdolnego studenta Collegium Maius, który z chęci zgłębienia tajemnic czarnej magii decyduje się na ryzykowny pakt z Mefistofelesem. Z kolei nastrojowe podanie o ubogim skrzypku przenosi nas do zabytkowego kościółka Najświętszego Salwatora na Zwierzyńcu, gdzie szczera, płynąca z serca muzyka doprowadza do niezwykłego, wręcz niewytłumaczalnego wydarzenia przed ołtarzem. Mroczniejszy ton uderza w nas na Kazimierzu - legenda o żydowskim weselu przy ulicy Szerokiej to przejmująca opowieść o tradycji, ludzkich słabościach i tajemniczej przestrodze ukrytej pod murami synagogi Remuh. Książkę zamyka podróż na Wzgórze Wawelskie, gdzie cofamy się do 1521 roku, by podpatrzeć kulisy powstawania słynnego dzwonu Zygmunta. Autorka w piękny sposób opisuje tu nie tylko kunszt norymberskiego mistrza Jana Behama, ale też niezwykłe dary, jakie król i dworzanie złożyli, by dzwon zyskał swoje legendarne, potężne brzmienie.

To, co bezapelacyjnie wyróżnia tę pozycję na rynku wydawniczym, to jej niebanalna oprawa ilustratorska. Katarzyna Borzęcka zrezygnowała z przesłodzonych, klasycznych i realistycznych rysunków na rzecz nowoczesnej, artystycznej formy. Postacie i elementy architektury kreślone są grubą, ekspresyjną, niemal geometryczną czarną linią, co nadaje ilustracjom surowego, a zarazem bardzo nowoczesnego charakteru.

Przestrzenie za bohaterami - czy to rozgwieżdżone, fioletowo-granatowe niebo nad Twardowskim, pastelowy, wielobarwny sztafaż w kościele Salwatora, czy głębokie, mroczne tło zarysowujące potęgę dzwonu Zygmunta - wyglądają jak malowane szerokimi pociągnięciami pędzla lub nakładane techniką kolażu. Wszystkie postacie, jak choćby młoda para z Kazimierza czy ludwisarz, mają w sobie ujmującą, celową naiwność formy, przypominającą nieco najlepsze tradycje polskiej szkoły ilustracji lub szlachetny prymitywizm.

Książka stanowi doskonały pomost między tradycją a nowoczesnością. Przystępny, snuty z gawędziarskim zacięciem język sprawia, że opowieści czyta się jednym tchem. Z kolei wysmakowana grafika sprawia, że obcowanie z woluminem staje się ucztą dla oka nie tylko dla najmłodszych, ale i dla dorosłych koneserów pięknych wydań. To idealna pamiątka z Krakowa, wspaniały prezent edukacyjny i przede wszystkim dowód na to, że klasyczne legendy mogą brzmieć i wyglądać świeżo w XXI wieku.

Choć język autorki jest lekki i przyjemny, to pod kątem samej treści książka nie przynosi rewolucji. To bardzo klasyczne, wręcz podręcznikowe wersje krakowskich podań. Osoby, które liczyły na głębsze wejście w mniej znane detale lub autorskie, świeże przetworzenie fabuły znanych opowieści, mogą poczuć lekki niedosyt - treść momentami ustępuje miejsca genialnej oprawie graficznej.

Trudno jednoznacznie określić, do kogo ta pozycja jest skierowana. Z jednej strony prosty, tradycyjny język i baśniowa formuła sugerują literaturę dla młodszych dzieci. Z drugiej strony - nowoczesne, surowe i momentami mroczne ilustracje (jak choćby ta przedstawiająca ukrzyżowanie czy dramatyczny finał wesela na Kazimierzu) oraz mała czcionka mogą okazać się dla najmłodszych barierą. Książka balansuje na granicy bajki dla dzieci i albumu dla dorosłych koneserów grafiki, nie do końca odnajdując swoje stałe miejsce.

Największym minusem publikacji jest jej objętość. Wybór legend zamyka się w zaledwie kilku rozdziałach, przez co przez książkę dosłownie się "przepływa" w jeden wieczór. Przy tak pięknym wydaniu i ogromnym potencjale krakowskich podań, aż prosiło się o rozbudowanie zbioru o kilka kolejnych opowieści. Pozostaje spory niedosyt, że ta przygoda kończy się tak szybko.