Milion myśli naraz. O dorosłych z ADHD

W serii „Reportaż” Wydawnictwa Czarne ukazała się książka Anety Pawłowskiej-Krać „Milion myśli naraz. O dorosłych z ADHD”. Tematem książki są zagadnienia związane z problematyką neuroatypowości u osób dorosłych. Według przywołanych badań kryteria diagnostyczne ADHD może spełniać około trzech procent dorosłych Polaków, czyli ponad 900 tysięcy osób. Dziennikarka zajmująca się w Polskiej Agencji Prasowej tematyką zdrowotną przybliża sylwetki osób z zespołem nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi. Jednym z głównych celów publikacji jest przełamywanie stereotypów w spostrzeganiu innych ludzi, szczególnie tych z ADHD, poprzez pokazanie złożonej prawdy o świecie. Dziennikarka przekazując wiedzę o ADHD i pokazując codzienne zmagania osób z taką diagnozą demaskuje uproszczenia, walczy z uprzedzeniami i uczy empatii. Ukazuje także jak diagnoza uwalnia od długoletniego życia w poczuciu winy i wstydu udowadniając, że źródłem trudności w funkcjonowaniu niektórych osób może być odmienna budowa układu nerwowego i zaburzenia regulacji dopaminy a nie lenistwo czy brak chęci.

Książka składa się z dwóch przeplatających się części. Główny element stanowią opowieści osób, które przez długi czas bezskutecznie poszukiwały źródeł swoich życiowych problemów Autorka ukazuje codzienne zmagania swoich bohaterów, a następnie zestawia je ze zmianami, jakie nastąpiły po otrzymaniu przez nich już jako osoby dorosłe diagnozy ADHD oraz wdrożeniu farmakoterapii i psychoterapii. Poznając historie życia Dawida, Liliany, Macieja, Ady czy Alicji, poznajemy różne oblicza zespołu nadpobudliwości psychoruchowej, ponieważ nie istnieje jeden uniwersalny wzorzec osoby z tą diagnozą. Drugą część stanowią rozmowy ze specjalistami z zakresu psychiatrii, psychologii czy psychoterapii, porządkujące wiedzę o objawach, konsekwencjach braku diagnozy i szczegółach specjalistycznej pomocy w formie farmakoterapii, psychoterapii, udziału w grupach wsparcia czy coachingu ADHD. Dzięki takiej narracji osobiste doświadczenia przeplatają się z rzetelną wiedzą medyczną i psychologiczną.

Największą wartością publikacji jest właśnie to połączenie autentycznych, poruszających relacji osób z ADHD z konkretną wiedzą specjalistów. Nie jest to poradnik ani naukowe kompendium, lecz reporterski obraz codzienności dorosłych z ADHD osadzony w polskich realiach. Z lektury wyłania się trudna droga do rozpoznania: brakuje rzetelnych i kompetentnych specjalistów, procedura na NFZ jest skomplikowana, część lekarzy zdaje się nie uznawać takiej diagnozy, a diagnoza prywatna, leki i terapia są kosztowne. Tym ważniejsze jest pokazanie, że leczenie i wsparcie mogą realnie poprawić funkcjonowanie oraz komfort życia.

W publikacji widać znakomity warsztat autorki. Reportaż jest napisany prosto i przystępnie. Emocjonalne, osobiste relacje, dobrze oddające codzienny chaos, przeciążenie i niepewność bohaterów, równoważą fakty oraz komentarze specjalistów. Pawłowska-Krać unika patosu, moralizowania i nadmiaru fachowego słownictwa. Nie ocenia swoich rozmówców ani nie przedstawia ADHD jako mody; porządkuje wiedzę i tłumaczy mechanizmy stojące za codziennymi trudnościami osób neuroatypowych. Dzięki temu reportaż jest zarazem rzetelny i bliski naszemu doświadczeniu. Moim zdaniem bardzo dobrze zwiększa świadomość społeczną oraz przybliża problem, przedstawia możliwości diagnozy i leczenia oraz ich pozytywne skutki. Warto także podkreślić solidne umocowanie treści w licznych przypisach do literatury specjalistycznej rozwijającej poszczególne zagadnienia teoretyczne.

Ze względu na zainteresowania zawodowe i osobiste od dłuższego czasu śledzę z uwagą publikacje poruszające tematykę neuroróżnorodności. Reportaże takie jak „Milion myśli naraz. O dorosłych z ADHD” są w mojej ocenie niezmiernie cenne. Pierwszym powodem jest fakt, że polskim społeczeństwie wciąż jest grupa ludzi, którzy nie wierzą w istnienie ADHD. Wyższa świadomość społeczna tego problemu pozwoli na uzyskanie wcześniejszej pomocy specjalistycznej, a także zapewni większe wsparcie w otoczeniu takiej osoby. Dla mnie osobiście bardzo interesujące były informacje o kobiecym ADHD, który wciąż jest mało znany, a także rozdział o farmakoterapii, a także przykłady konkretnych strategii pomocowych stosowanych przez osoby opisywane w reportażu.

Uważam, że reportaż „Milion myśli naraz. O dorosłych z ADHD” zasługuje na uwagę szerokiego grona odbiorców. Uczula nas na ostrożność podczas wydawania sądów o innych i uświadamia, że zachowania odbierane jako brak odpowiedzialności czy lenistwo mogą wynikać z odmiennej pracy układu nerwowego. Polecam jego lekturę nie tylko osobom z diagnozą lub podejrzeniem ADHD, ale także ich bliskim, partnerom, nauczycielom oraz każdemu, kto chce lepiej zrozumieć czym jest i jak się przejawia neuroróżnorodność. Skala zjawiska wskazuje, że tacy ludzie z pewnością są w naszym otoczeniu, a wiedza o nich i ich funkcjonowaniu pozwoli nam na lepszą relację z nimi. Reportaż nie wyczerpuje tematu, ale skutecznie przełamuje stereotypy, rozwija empatię i zachęca do głębszego spojrzenia na otoczenie oraz samego siebie.