W

„Prawda nie jest ważna. Tylko opowieść”.

I taką fascynującą opowieść snuje przed nami autor i narrator w jednej osobie, Igor Stiks, w swojej najnowszej powieści o enigmatycznym tytule „W” (a może „VV”?). Niczym baśniowa Szeherezada hipnotyzuje czytelnika i swoją słuchaczkę, Tessę, opowieścią równie tajemniczą jak te z „Księgi tysiąca i jednej nocy”, choć osadzoną w twardych realiach społecznych i politycznych powojennej Europy. Czy narrator walczy tylko o uwagę słuchaczki i czytelników, a może stawka jest znacznie wyższa? I ile z tej opowieści okaże się prawdą?

Wraz z aspirującym pisarzem i radykalną aktywistką trafiamy na chorwacką wyspę, na której przed laty wszystko się zaczęło i gdzie wszystko się skończy. Każde z nich ma część opowieści związanej z osobą tragicznie zmarłego krytyka ideologii komunistycznej Waltera Stiklera i jego relacją z nieuchwytnym terr0rystą Wladimirem. Trzeci element tej układanki, może najważniejszy (ale czy ostatni?),skrywa pewien staruszek z domu opieki w Sarajewie. Jaki obraz wyłoni się, gdy wszystkie puzzle trafią na swoje miejsce?

Opis tej powieści mnie zaintrygował, ale nie spodziewałam się, że to będzie tak porywająca i oszałamiająca swoją nieprzewidywalnością podróż poprzez Francję, Chorwację, Bośnię i Hercegowinę, w której „teraźniejszość boleśnie kłóciła się z przeszłością”. Że zanurzę się nie tylko w skomplikowaną i niemożliwą relację dwojga ludzi, będącą mieszanką fascynacji i nieufności, czy w wątek kryminalny, podążając za pewnym niestrudzonym inspektorem oddziału antyterrorystycznego francuskiej policji, ale przede wszystkim w wir ideologicznych zrywów młodych ludzi dążących do sprawiedliwości społecznej.

Autor poświęca kwestiom politycznym sporo miejsca, nie zostawiając ich w tle tej opowieści, a czyniąc je determinantą działań, wyborów, dylematów i przemian Waltera i Wladimira. Od górnolotnych słów do aktów terroru. Od braterstwa do wzajemnej wrogości. Od podążania za ideałami do ich zagorzałej krytyki. Wiedza autora i jego głębokie rozeznanie w zawiłej historii powojennej Europy zrobiły na mnie ogromne wrażenie i zasługują na uznanie, ale wymagały również sporej uważności przy czytaniu.

Nie jest to więc lektura lekka, którą pochłoniecie w jeden wieczór, ale odpłaca po tysiąckroć za spędzony z nią czas, pozostawiając w głowie i sercu niezapomnianą opowieść. I wbrew cytatowi znaczenie ma nie tylko wspaniale poprowadzona i fascynująca historia, ale i stopniowo odkrywana prawda, która okazuje się ogromnym, ale i dającym satysfakcję zaskoczeniem.

(...) Po śmierci znanego krytyka komunizmu, Waltera Stiklera, młody pisarz i lewicowy działacz, który po ucieczce z Sarajewa zamieszkał w Paryżu, przybywa na dalamtyńską wyspę. Mężczyzna od razu wraca do wspomnień, gdy mieszkał tutaj i gdy jeszcze jako nastolatek wyobrażał sobie życie, które nigdy się nie stało. Ostatnia wola Waltera zmusza młodego działacza do współpracy z aktywistką Tessą Simon. Od temo momentu zaczyna się podróż do przeszłości, w czasie której muszą odtworzyć historię i odkryć co łączyło Waltera z pewnym terrorystą. Co przyniesie prawda i dlaczego właśnie ta dwójka została wyznaczona przez Stiklera?

"W" autorstwa Igora Štiksa, to pełen napięcia thriller polityczny, który zaskakuje fabułą osadzoną w klimacie tajemnicy. Ale jednocześnie to opowieść o funkcjonowaniu ruchów lewicowych na przestrzeni lat, ideologiach, poszukiwaniu tożsamości. Czytelnik zostaje przez autora uwikłany w historię życia byłego rewolucjonisty, i krok po kroku odkrywa sekrety, które ze sobą niesie przeszłość. Tutaj prawda nie jest oczywista i aż do samego końca trzyma w niepewności.

Książka nie jest lekką i łatwą lekturą. To wielowątkowa, ambitna literatura, zmuszającą do myślenia, pozostawiająca wiele pytań dotyczących świata, tego z przed lat jak i współczesnego. Štisk przywołuje czasy, gdy Europa była sceną politycznych starć, protestów, spowodowanych upadkiem ideałów i rozczarowaniem tym, co przyniosła rzeczywistość. Stąd też w powieści nie brakuje filozoficznych i politycznych refleksji. Na przykładzie swoich bohaterów, autor pokazuje, że każdy nosi w sobie jakiś ciężar przeszłości, i jak łatwo pewne idee mogą przerodzić się w fanatyzm. W tle tej opowieści pojawia się również motyw emigracji, utraty domu, poszukiwania siebie.

Polecam każdemu, kto od książki oczekuje czegoś więcej.

Powieść ,,W" Igora Štiksa to jedna z tych książek, które początkowo wydają się czymś zupełnie innym, niż są w rzeczywistości. Sięgnęłam po nią dla tajemnicy i obietnicy politycznej intrygi, a dostałam historię znacznie bardziej złożoną - opowieść o ludziach uwikłanych w ideologie, historię i własną przeszłość.

Wszystko zaczyna się od tajemniczego testamentu i pytań, na które nikt nie zna odpowiedzi. Kim naprawdę był Walter Schtikler? Co łączyło go z nieuchwytnym Vladimirem? Dlaczego właśnie losy Tessy i Igora splatają się z tą historią po latach? Autor prowadzi czytelnika przez kolejne ślady i niedopowiedzenia, stopniowo odsłaniając historię, w której nic nie jest tak proste, jak początkowo się wydaje.

Štiks pokazuje wpływ ideologii na ludzkie życie. Rewolucyjne idee, polityczne zaangażowanie i marzenia o lepszym świecie nie są tu jedynie tłem wydarzeń. Autor pokazuje, jak potrafią kształtować całe biografie, prowadzić do wielkich czynów, ale też bolesnych rozczarowań. To opowieść o ludziach, którzy przez lata próbowali odnaleźć sens w swoich wyborach i zmierzyć się z ich konsekwencjami.

Dużym atutem jest narracja prowadzona na dwóch planach czasowych. Przeszłość i teraźniejszość stopniowo zaczynają się przenikać, a kolejne elementy historii wskakują na swoje miejsce. Dzięki temu przez cały czas czułam ciekawość i potrzebę odkrywania następnych fragmentów tej układanki.

Poruszyła mnie również osobista historia samego Igora, który równolegle próbuje odnaleźć ślady swoich rodziców pochłoniętych przez bałkańską zawieruchę. To właśnie ten wątek nadał powieści najbardziej ludzki wymiar. Za polityką, wielką historią i ideologiami cały czas stoją tutaj konkretni ludzie ze swoimi tęsknotami, stratami i próbami odnalezienia własnego miejsca.

,,W" nie jest książką, którą pochłania się w jeden wieczór. Wymaga skupienia, cierpliwości i uważności. Ale w zamian oferuje coś naprawdę wartościowego - historię, która angażuje nie tylko umysł, ale też emocje. To powieść, która zostawia po sobie więcej pytań niż odpowiedzi i właśnie dlatego tak długo zostaje w pamięci.