Zamek krzyżujących się losów

Czy też potrzebujecie czasem, by literatura była dla Was zaskoczeniem; eksperymentem, którego przebieg trzeba śledzić bardzo uważnie, by nie zgubić tego, co istotne? Czytanie książek Itala Calvina to każdorazowo podróż niewydeptanymi ścieżkami, odkrywanie czegoś całkowicie nowego i intrygującego. Jednym razem to poszukiwanie matematycznego wzoru na opowieść, kiedy indziej historie składające się ze skończonego zbioru elementów. W dwóch tekstach ukazujących się w Zamku krzyżujących się losów Calvino dokonuje kolejnego doświadczenia literackiego - jak opowiedzieć swoją historię, gdy nie można mówić, ale ma się pod ręką talię kart tarota?

Ograniczenie, które autor sam przed sobą postawił, pod postacią 78 kart tarota Viscontich (szlachetnego, w zamku) i marsylskiego (plebejskiego, w gospodzie) w rzeczywistości daje nieskończone możliwości interpretacyjne. Wiąże się też z ryzykiem nieścisłości, brakiem zrozumienia, nadinterpretacją, chybionymi strzałami w poszukiwaniu połączeń między kolejnymi kartami składającymi się na opowieść życia owych podróżnych, trafiających do pełnej przepychu i ciszy sali zamku lub przepełnionej i jednocześnie milczącej izby w gospodzie. Kolejne postaci budują z kart tarota wzory służące za symboliczne odzwierciedlenie ich losów, a narrator stara się odnaleźć w każdym układzie ciąg przyczynowo-skutkowy.

Calvino, jak to ma w zwyczaju, zaprasza swojego czytelnika do gry, gdzie pierwszym punktem instrukcji jest odrzucenie swoich czytelniczych przyzwyczajeń i przejęcie rygorystycznych zasad. Choć objętościowo książka jest niewielka, jej lektura wymaga maksymalnego skupienia, potrzebnego do cieszenia się nadzwyczajnym zamysłem autora. Znajdziemy w tych miejscach krzyżujących się losów wiele odniesień do losów postaci wielkich dzieł minionych epok, Orlanda, Hamleta, Fausta. Spotkanie z prozą Calvina stanowi wyzwanie, które warto podjąć, by spojrzeć na literaturę z innej perspektywy.