Bękarty Polski

Jaka jest ta historia? Wchodzi w czytelnika z impetem, burzy porządek myślenia i zostawia go w miejscu, w którym trudno się odnaleźć. Bękarty Polski Marka Łuszczyny to właśnie taka opowieść — bezczelnie szczera, emocjonalnie rozdzierająca i boleśnie aktualna, choć mówi o czasie, który teoretycznie już minął.

Bo ta książka zaczyna się tam, gdzie większość historii się kończy — po wojnie. W świecie, który miał wrócić do normalności, ale nie potrafił. W świecie ludzi, którzy przeżyli coś, czego przeżyć się nie da — i teraz mają żyć dalej, jakby nic się nie stało. Tylko że w nich nic już nie jest takie samo.

Poznajemy tych, którzy ocaleli z piekła — ale ocalenie nie przyniosło im ukojenia. Przyniosło gniew. Przyniosło pustkę. Przyniosło potrzebę, która była silniejsza niż jakiekolwiek prawo: potrzebę odwetu. Tadeusz Jasiński i inni, podobni mu młodzi ludzie, nie chcą czekać na Norymbergę, na wyroki, na sprawiedliwość w białych rękawiczkach. Oni chcą krwi. Chcą zamknąć swoje historie własnymi rękami. I w tym miejscu zaczyna się prawdziwy ciężar tej książki.

Łuszczyna nie prowadzi nas za rękę. Nie tłumaczy, nie łagodzi, nie usprawiedliwia — ale też nie potępia. Zamiast tego robi coś znacznie trudniejszego: pokazuje. Odsłania powojenną rzeczywistość, w której moralność przestaje być oczywista, a wybory przestają mieścić się w znanych nam kategoriach dobra i zła. Bo jak ocenić człowieka, który sam był ofiarą niewyobrażalnego zła — a teraz sam sięga po przemoc?

Czy to jeszcze sprawiedliwość, czy już tylko zemsta? A może jedno i drugie — nierozdzielne, splątane i niemożliwe do jednoznacznego nazwania?

Ta książka boli, bo nie pozwala się zdystansować. Czytając, łapiesz się na tym, że próbujesz zrozumieć bohaterów — a chwilę później boisz się własnych myśli. Bo ich gniew zaczyna być zrozumiały. Ich decyzje — choć przerażające — przestają być całkiem obce. I to jest moment, w którym Bękarty Polski uderzają najmocniej: kiedy orientujesz się, że granica między „nimi”, a „nami” jest znacznie cieńsza, niż chcielibyśmy wierzyć.

Ogromną siłą tej książki jest jej zakorzenienie w faktach. To nie jest wymyślona opowieść dla wstrząsu czy efektu. To historia oparta na dokumentach, wspomnieniach, między innymi Tuwii Friedmana — człowieka, który naprawdę ścigał nazistów. Dzięki temu każda scena ma ciężar autentyczności, a każde zdanie brzmi jak echo czegoś, co wydarzyło się naprawdę. I może właśnie dlatego ta książka tak długo nie daje o sobie zapomnieć — bo nie można jej zamknąć w bezpiecznej szufladzie „fikcja”.

Styl Łuszczyny jest oszczędny, momentami niemal chłodny — ale to tylko pozory. Pod tą reporterską precyzją buzują emocje, które co chwilę przebijają się na powierzchnię. Autor nie potrzebuje wielkich słów, żeby wstrząsnąć czytelnikiem. Wystarczy jedno zdanie, jeden obraz, jedna decyzja bohatera — i nagle robi się duszno.

Bękarty Polski to książka o zemście, ale jeszcze bardziej o bezradności. O tym, co zostaje w człowieku, kiedy zawodzą wszystkie systemy sprawiedliwości. O tym, jak łatwo jest mówić o moralności z perspektywy spokoju — i jak bardzo wszystko się komplikuje, kiedy stawką jest własne cierpienie.

To nie jest lektura, która daje ulgę. Nie znajdziesz tu ukojenia ani prostych odpowiedzi. Zamiast tego dostajesz coś znacznie trudniejszego — konfrontację z pytaniami, które zostają z Tobą na długo:

Czy każdy ma prawo do zemsty? Czy cierpienie usprawiedliwia przemoc? I najważniejsze — gdzie kończy się człowieczeństwo?

Po tej książce coś się zmienia. Może nie od razu, może nie spektakularnie — ale jednak. Bo zaczynasz rozumieć, że historia to nie tylko daty i fakty. To ludzie. Ich wybory. Ich ból. I ich decyzje, które często wymykają się wszelkim ocenom.

Bękarty Polski nie są wygodne. Nie są łatwe. Ale są potrzebne — bo przypominają, że najciemniejsze rozdziały historii nie zawsze kończą się wtedy, kiedy chcielibyśmy przewrócić stronę. I że czasem to, co najtrudniejsze, zaczyna się dopiero po wszystkim.

Przekonaj się, czy ta historia jest tak trudna i bolesna, jak moje odczucia …

Informacje dodatkowe o Bękarty Polski:

Wydawnictwo: Znak
Data wydania: 2026-02-25
Kategoria: Biografie, wspomnienia, listy
ISBN: 9788384271902
Liczba stron: 288
Dodał/a opinię: Małgosia Brzeska

Tagi: Reportaż i dziennikarstwo śledcze